Đổi thay ở A So hôm nay

Hồi sinh “rốn da cam”

Nhân lễ kỷ niệm 60 năm Ngày giải phóng A So, chúng tôi có dịp trở lại vùng đất này, một trong những địa danh lịch sử nằm cách không xa tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Dọc 2 bên đường dẫn vào A So (thôn Loah – Tavai, xã A Lưới 4) là những ngôi nhà xây dựng kiên cố được người dân treo lá cờ Tổ quốc tung bay rực rỡ trong gió xuân để chào mừng “Ngày hội lớn” của đất nước - bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Người dân địa phương kể lại rằng, từ năm 1961 đến năm 1971, A So là một cứ điểm chiến lược của địch trên tuyến đường Trường Sơn. Trong chiến tranh, tại Thừa Thiên Huế, đặc biệt là khu vực sân bay A So đã hứng chịu hơn 432.812 gallon thuốc diệt cỏ (chứa khoảng 11kg dioxin). Qua kiểm tra, các cơ quan chức năng xác định điện tích đất nhiễm chất độc dioxin tại sân bay A So khoảng 5ha, chiều sâu ô nhiễm trung bình 0,7m.

Sau ngày A So được giải phóng (11/3/1966), nhiều hộ dân là đồng bào các dân tộc Pà Cô, Tà Ôi thấy vùng đất A So và các khu vực lân cận bằng phẳng, địa thế ít đồi dốc nên đã chọn làm nơi dựng nhà để sinh sống. Tuy nhiên, do ảnh hưởng chất độc dioxin nên không ít gia đình có con trẻ sinh ra bị nhiễm chất độc da cam, bị khuyết tật, ảnh hưởng đến phát triển thể chất, sức khỏe. Việc phát triển kinh tế của người dân ở vùng đất này cũng gặp nhiều khó khăn do hàng hóa sản xuất khó tìm được đầu ra tiêu thụ vì tâm lý người tiêu dùng lo sợ bị nhiễm “chất độc dioxin”.

Cũng vì những nguyên nhân kể trên nên vào các năm 2001, 2003 và 2007, UBND xã Đông Sơn cũ đã thực hiện 3 lần di giãn dân để phòng tránh nhiễm chất độc da cam/dioxin. Dù việc di dời dân có ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân nhưng chỉ ít năm sau đó, người dân ở “rốn da cam” A So đã dựa vào việc chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng cây ăn quả và mở rộng rừng trồng keo tràm để đổi thay cuộc sống.

Bà Hồ Thị Hơn, Trưởng thôn Loah – Tavai cho biết, để khắc phục hậu quả chất độc dioxin ở vùng đất A So, từ năm 2020, Binh chủng Hóa học (Bộ Quốc phòng) triển khai thực hiện dự án xử lý đất nhiễm chất độc dioxin tại sân bay A So và đến cuối tháng 10/2023 đã hoàn thành xử lý hơn 9,3ha đất tại khu vực nơi đây. Trong 3 năm triển khai dự án, các đơn vị đã xử lý xong tổng khối lượng 38.718 m3 đất nhiễm dioxin, trong đó xử lý sinh học 6.500m3, xử lý chôn lấp cô lập 32.218 m3 đất.

Và từ một khu vực là điểm nóng ô nhiễm với chất độc vô cùng độc hại, nguy hiểm, sân bay A So đã được hoàn trả môi trường trong sạch, an toàn, ngăn ngừa tác động nguy hiểm của dioxin đối với sức khỏe con người và môi trường sinh thái. Nhờ vậy nên 138 hộ dân, 521 nhân khẩu ở trong thôn dần được ổn định đời sống, phát triển kinh tế xã hội. "Người dân địa phương rất biết ơn và cảm kích trước sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các Bộ, ngành Trung ương khi đã ra sức hỗ trợ địa phương khắc phục hậu quả chất độc hóa học sau chiến tranh tại vùng đất A So”, bà Hồ Thị Hơn chia sẻ thêm.

Công an xã tận tình giúp đỡ người dân

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách giúp đỡ, hỗ trợ đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở TP Huế nói chung và các xã ở A Lưới nói riêng, trong đó có người dân ở A So, A Lưới 4 về hỗ trợ cây giống, vật nuôi và nhiều dự án để người dân thực hiện các mô hình sinh kế. Đặc biệt, Công an xã A Lưới 4 đã nỗ lực bám địa bàn ở cơ sở, thường xuyên “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, thăm hỏi, động viên các hộ dân, đặc biệt là các hộ nghèo, cận nghèo, hộ gia đình khó khăn để giúp đỡ bà con vươn lên trong cuộc sống.

Đại úy Lê Khánh Long, Phó trưởng Công an xã A Lưới 4 chia sẻ: “Kể từ khi sát nhập địa giới hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thời gian qua lực lượng Công an xã đã thực hiện nhiều mô hình như “camera an ninh”, “ánh sáng an ninh”, tặng con giống, cây trồng, trao tặng học bổng cho học sinh nghèo ở A So, thôn Loah – Tavai.

“Công an xã đã tích cực tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương để phối hợp với các đơn vị thực hiện nhiều công trình, phần việc có ý nghĩa. Đặc biệt, với phương châm “4 cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng đồng bào dân tộc thiểu số), CBCS đơn vị đã tích cực vận động, tuyên truyền pháp luật đến người dân. Qua đó giúp bà con cảnh giác, nâng cao nhận thức, tránh bị kẻ xấu dụ dỗ, lôi kéo thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật để góp phần đảm bảo ANTT địa bàn vùng biên giới nơi đây”, Đại úy Lê Khánh Long thông tin.

Ông Hồ Dũng, Chủ tịch UBND xã A Lưới 4 cho biết thêm: Sau ngày giải phóng A So, phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã A Lưới 4 đã đoàn kết, nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, từng bước xây dựng quê hương ngày càng phát triển. Nhờ vậy nên kinh tế - xã hội của địa phương có nhiều chuyển biến tích cực. Trong năm 2025, xã đã hoàn thành 13/13 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội đề ra. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở hạ tầng được quan tâm đầu tư đồng bộ, nhờ vậy đời sống vật chất và tinh thần của người dân địa phương không ngừng được nâng lên, an ninh quốc phòng được giữ vững.