Miền Trung tăng cường quản lý tàu cá, chống khai thác IUU
Ngày 9/8, tại Đà Nẵng, Bộ NN&PTNT tổ chức Hội nghị sơ kết quy chế phối hợp giữa 11 tỉnh/thành phố trong công tác quản lý tàu cá hoạt động khai thác thủy sản. Hội nghị ghi nhận sự thống nhất trong nhận thức và hành động quyết liệt của các cấp, các ngành, cộng đồng ngư dân, doanh nghiệp và đồng thuận của toàn xã hội đối với thực hiện các quy định của pháp luật, các quy định về giám sát hoạt động tàu cá, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).
Tại hội nghị, ông Nguyễn Phú Quốc, Phó Cục trưởng Cục kiểm ngư Bộ NN&PTNT cho rằng công tác chống khai thác IUU, gỡ thẻ vàng của Ủy ban châu Âu (EC) là nhiệm vụ cần sự chung tay, phối hợp của bộ, ngành, đơn vị, các địa phương và ngư dân cả nước. Trong công tác kiểm soát, các cảng cá có trách nhiệm truy cập hệ thống VMS để xác nhận, kiểm soát nguồn gốc, tình trạng cập, rời cảng của tàu.
Các địa phương cần có kiến nghị quy chế phối hợp với Bộ NN&PTNT về việc phối hợp xử lý các tàu vi phạm giữa vùng lộng và vùng khơi; đánh giá toàn bộ tỷ lệ mất kết nối VMS của các nhà cung cấp để có cơ sở xác minh, xử lý; khẩn trương rà soát, kiểm tra giấy phép đăng ký, đăng kiểm của các tàu cá theo quy định, kịp thời thông báo các chủ tàu nhanh chóng đăng ký giấy phép mới…
Theo Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Chí Cường, Đà Nẵng được xác định là một trong 5 trung tâm nghề cá lớn của cả nước, gắn với ngư trường Hoàng Sa. Những năm qua, Bộ NN&PTNT và chính quyền thành phố tập trung đầu tư hoàn thiện đồng bộ hạ tầng nghề cá tại âu thuyền và cảng cá Thọ Quang để tổ chức tốt dịch vụ hậu cần nghề cá, trở thành trung tâm dịch vụ nghề cá của khu vực.
Cảng cá Thọ Quang tiếp nhận trên 15.000 lượt tàu thuyền/năm về bốc dỡ hải sản, trong đó, 75-80% là tàu cá ngoại tỉnh với sản lượng hải sản bốc dỡ qua cảng đạt gần 45.000 tấn/năm. Với số lượng lớn tàu cá ngoại tỉnh vào neo đậu, bốc dỡ thủy sản và xuất, nhập bến đòi hỏi công tác phối hợp giữa các địa phương để theo dõi, giám sát công tác chống khai thác IUU là rất cần thiết.
Lãnh đạo Sở NN&PTNT TP Đà Nẵng thông tin sau gần 1 năm triển khai thực hiện Quy chế phối hợp giữa UBND các tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa và TP Đà Nẵng trong công tác quản lý tàu cá hoạt động khai thác thủy sản trên biển đến nay đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận.
Một số địa phương đã phối hợp tốt trong công tác chia sẻ thông tin về quản lý hoạt động tàu cá như định kỳ lập và gửi danh sách tàu cá nguy cơ cao vi phạm IUU, tàu cá đăng ký tại địa phương đã mua bán, chuyển nhượng sang tỉnh khác; trao đổi thông tin tàu cá hoạt động tỉnh ngoài mất kết nối thiết bị VMS trên biển trên 10 ngày, kết quả xử lý vi phạm hành chính đối với tàu cá địa phương khác; kết quả xử lý các vụ việc có liên quan đến tàu cá vi phạm khai thác thủy sản IUU của địa phương, xác minh thông tin tàu cá của địa phương neo đậu dài ngày tại tỉnh khác…
Tuy nhiên, hiện vẫn còn xảy ra tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài tại một số địa phương. Cụ thể, từ tháng 10/2023 đến nay có 20 tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, trong đó Quảng Ngãi 12 tàu và Bình Định 8 tàu (8 tàu cá này đều xuất bến ngoài tỉnh, có chiều dài dưới 15m, không thuộc đối tượng lắp VMS). Các địa phương đã xử phạt 639 lượt tàu cá với tổng số tiền trên 22 tỷ đồng.
Đến nay, các địa phương vẫn chưa hoàn thành được việc cấp đăng ký tàu cá, cấp giấy phép khai thác thủy sản, đăng kiểm tàu cá và thực hiện lắp thiết bị giám sát hành trình cho 100% tàu cá vùng khơi. Cụ thể còn 10.683 tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản (Quảng Ngãi 3.097 tàu; Quảng Nam 1.169 tàu; Hà Tĩnh 1.812 tàu; Bình Định 808 tàu,..); còn 219 tàu cá chưa lắp VMS.
Thời gian tới, các địa phương sẽ tiếp tục tăng cường giám sát chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; ngăn chặn kịp thời các tàu cá có biểu hiện nghi vấn tổ chức đi khai thác hải sản và xử lý nghiêm các trường hợp tàu cá cố tình đi khai thác khi chưa có đầy đủ giấy tờ theo quy định.
Để thực hiện có hiệu quả công tác chống khai thác IUU, đặc biệt là ngăn chặn tàu cá vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, các địa phương cũng kiến nghị Bộ NN&PTNT cho chủ trương thí điểm lắp đặt VMS đối với nhóm tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m hoạt động nghề câu mực để giám sát, kịp thời ngăn chặn tình trạng ngư dân đưa tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Đồng thời chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm đối với các tàu cá vượt ranh giới cho phép trên biển tại các vùng biển giáp ranh để kịp thời bảo vệ, ngăn chặn và xử lý tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển các nước...
Theo báo cáo của Sở NN&PTNT TP Đà Nẵng, đến nay, tàu cá có chiều dài lớn từ 15 mét trở lên của 11 tỉnh/thành miền Trung đã được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình là 11.990/12.209 tàu cá (đạt tỉ lệ 98%). Các địa phương đã xây dựng quy trình tiếp nhận xử lý thông tin tàu cá bị mất tín hiệu kết nối, vượt ranh giới cho phép trên biển. Thực hiện phân quyền sử dụng hệ thống giám sát tàu cá và tổ chức trực ban 24/24 giờ để theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá trên biển qua hệ thống giám sát tàu cá.
Từ tháng 10/2023 đến 7/2024 đã thực hiện cấp 1.075 giấy xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác với tổng sản lượng 28.009 tấn và 826 chứng nhận thủy sản khai thác với tổng sản lượng hơn 20.043 tấn; chưa phát hiện các lô hàng xuất khẩu sang thị trường châu Âu vi phạm khai thác IUU.