Vì sao Hà Nội chủ trương phá bỏ tòa nhà “Hàm cá mập”?

Tòa nhà "Hàm cá mập" được xây dựng từ năm 1991 đến 1993, tại số 7 phố Đinh Tiên Hoàng, trên nền Nhà xe điện cũ và Bách hóa Bờ Hồ. Mặt trước hướng ra Quảng trường Đông Kinh - Nghĩa Thục, mặt trái hướng ra hồ Gươm, mặt phải giáp với phố Cầu Gỗ.

Đây là công trình do kiến trúc sư (KTS) Tạ Xuân Vạn thiết kế. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, thiết kế của tòa nhà thay đổi so với ý tưởng ban đầu của kiến trúc sư. Và ngay sau khi tòa nhà hoàn thành, tòa nhà đã trở thành tâm điểm của dư luận và được người dân gọi tên “Hàm cá mập”. Công trình do Tổng công ty Vận tải Hà Nội (Transerco), doanh nghiệp nhà nước trực thuộc UBND TP quản lý, vận hành.

Theo KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên KTS trưởng TP,  khi tòa nhà mới được xây dựng đã có nhiều ý kiến trái ngược nhau, trong cả giới KTS cũng như người dân. Nhiều ý kiến cho rằng, tòa nhà có kiến trúc xấu, phá vỡ cảnh quan của hồ Hoàn Kiếm. Sau đó, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã yêu cầu xử lý, chỉnh sửa. Công trình đã qua hai lần sửa chữa vào các năm 1996 và 1998 để tạo độ lùi, đường cong phù hợp với sự chuyển tiếp, tạo không gian mở hơn, không đóng kín như trước.

Chia sẻ về quy hoạch hồ Hoàn Kiếm, ông Nghiêm cho biết, từ năm 1994, Hà Nội xem xét nghiên cứu quy hoạch khu vực này, có sự chỉ đạo của lãnh đạo Nhà nước, Bộ Xây dựng. Quy hoạch khu vực hồ Gươm năm 1995 đã đặt vấn đề mở rộng, như khu vực phía đông liên kết không gian xanh vườn hoa Lý Thái Tổ tạo trục xanh, chỉnh sửa khu vực Bưu điện Hà Nội.

Phía nam ở phố Hàng Khay khai thác hiệu quả bến bãi, giữ phong cách phố cổ. Phía tây, khu vực khách sạn Phú Gia trước đây liên kết vườn hoa Lê Thái Tổ và Báo Nhân dân tạo không gian mở. Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục có vị trí quan trọng, mang ý nghĩa lịch sử nên TP rất quan tâm, tổ chức ít nhất hai cuộc thi cải tạo chỉnh trang, nhất là đài phun nước.

Ngày 5/3, Văn phòng UBND TP Hà Nội thông báo kết luận của Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn về việc quy hoạch, tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (quận Hoàn Kiếm), nơi có tòa nhà "Hàm cá mập". TP Hà Nội tán thành chủ trương, phương án tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục làm cơ sở nghiên cứu dự án đầu tư cải tạo, chỉnh trang, tái thiết.

TP Hà Nội nhất trí với đề xuất phá bỏ tòa nhà "Hàm cá mập", xây dựng không gian ngầm tại khu vực quảng trường hiện có và không gian mở rộng sau khi phá bỏ tòa nhà. Đối với khu vực ngầm, sẽ xây dựng khoảng 3 tầng hầm với những chức năng dự kiến như không gian văn hóa, thương mại, bãi xe... Lối lên xuống tầng hầm từ vị trí giáp tuyến phố Đinh Liệt.

UBND TP yêu cầu các cơ quan nghiên cứu việc thay đổi cảnh quan đối với các tòa nhà Long Vân - Hồng Vân, tòa nhà Thủy Tạ, Trung tâm Thông tin văn hóa Hồ Gươm và khu vực nhà dân hiện có; thống nhất nghiên cứu không gian quảng trường tràn đến vỉa hè khu vực xung quanh. TP cũng giao quận Hoàn Kiếm tổ chức lập đồ án thiết kế đô thị riêng khu vực bắc hồ Gươm, khu nam phố cổ, trong đó nội dung chủ đạo là quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Sau khi hoàn chỉnh phương án, ý tưởng, giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan, quận chủ trì tham vấn Hội đồng kiến trúc TP.

Bày tỏ quan điểm có nên phá dỡ tòa nhà “Hàm cá mập” hay không, KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, tòa nhà “Hàm cá mập” là dấu ấn một thời kỳ phát triển của Thủ đô, phục vụ khách nước ngoài và người dân đến hồ Gươm. Hiện nay, có nhiều thương hiệu nổi tiếng đang đặt biển hiệu, thuê mặt bằng kinh doanh tại đây. Theo ông Nghiêm, sau nhiều lần sửa chữa, thay đổi màu sơn cũng như kiến trúc của tòa nhà thấp dần về phía Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, tạo ra sự hợp lý về không gian.

“Người dân từ chỗ chỉ trích đã dần chấp nhận phong cách kiến trúc của tòa nhà. Tòa nhà còn cung cấp điểm nhìn rất đẹp để du khách có thể chiêm ngưỡng hồ Hoàn Kiếm. Theo tôi, cần phải cẩn trọng trong quyết định phá dỡ tòa nhà”, KTS Đào Ngọc Nghiêm nói.

Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh thông tin thêm, sau khi phá bỏ tòa nhà "Hàm cá mập" và kết hợp với tuyến phố xung quanh sẽ tạo ra không gian khoảng 1,2ha để phục vụ các hoạt động văn hóa nghệ thuật trong những dịp kỷ niệm lớn. Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cũng cho hay, khu vực phía đông hồ Gươm và Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục có sự gắn kết nên nếu tạo dựng được không gian có tính liên kết các công trình di tích lịch sử cảnh quan mặt nước như hồ Gươm, đền Ngọc Sơn, Tháp Bút, đền Bà Kiệu sẽ rất tốt cho Thủ đô.

Còn KTS Phạm Thanh Tùng - Chánh văn phòng Hội KTS Việt Nam bày tỏ, lẽ ra, Hà Nội cần phá dỡ tòa nhà này từ lâu vì "Hàm cá mập" nằm không đúng chỗ, khi tọa lạc trên vị trí đắc địa, hạn chế tầm nhìn của quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, khiến không gian xung quanh trở nên chật chội. Công trình này tồn tại hơn 30 năm không có giá trị về kiến trúc lại trở thành điểm nhấn kiến trúc trong các hình ảnh, quảng cáo về hồ Hoàn Kiếm.

Ông Tùng nhấn mạnh, quyết định phá bỏ tòa nhà "Hàm cá mập" là cơ hội để cải tạo không gian của khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và xung quanh hồ Gươm. Vị trí này nên được biến thành không gian văn hóa công cộng và không gian lịch sử kết hợp với chỉnh trang khu vÃực xung quanh hồ Gươm mang đến một diện mạo mới.