Kiến trúc sư Hajime Moriyasu, người đi tìm sự thừa nhận

Chiến tích lịch sử

"Ra ngõ gặp núi", ngay trong trận ra quân tại World Cup 2022, đội tuyển Nhật Bản đã phải chạm trán Đức. Tuy không còn ở vào vị thế của một trong những ứng viên hàng đầu nhưng đại diện châu Âu vẫn là thế lực luôn được nể trọng tại mọi giải đấu lớn. Thực tế, nếu trận đấu chỉ có 60 phút, đoàn quân của HLV Hajime Moriyasu đã bị đối thủ bóp nghẹt trong sự chênh lệch về đẳng cấp.

Dù vậy, Nhật Bản đã vùng lên một cách đầy bất ngờ, khiến Đức choáng váng và hoàn thành cuộc lội ngược dòng lịch sử. Trong các kỳ World Cup từng tham dự, đây chính là lần đầu tiên "Samurai xanh" giành chiến thắng khi ở vào thế bị dẫn bàn. Bên cạnh tinh thần, ý chí chiến đấu quật cường mà các tuyển thủ Nhật Bản thể hiện thì không thể bỏ qua công sức của HLV Hajime Moriyasu.

Khi công bố đội hình xuất phát, HLV Moriyasu ít nhiều đã gây bất ngờ khi cất những ngôi sao sáng giá bậc nhất như Takumi Minamino, Takehiro Tomiyasu hay Ritsu Doan trên ghế dự bị. Nhật Bản của ông lép vế hoàn toàn trong hiệp 1, thủng lưới trước và tưởng như sẽ vỡ trận. Nhưng khác biệt đã đến sau giờ nghỉ, khi Tomiyasu vào thay Takefusa Kubo.

Trong bối cảnh cần bàn gỡ, HLV Moriyasu lại rút 1 cầu thủ tấn công ra và chuyển Nhật Bản về sơ đồ 3 trung vệ. Điều này giúp "Samurai xanh" ổn định lại mặt trận phòng ngự, khiến Đức không còn có thể tấn công thoải mái. Sau đó, Kaoru Mitoma, Takuma Asano rồi đến Doan, Minamino được đưa vào sân với ý đồ rõ rệt là tăng thêm tốc độ cho những đường lên bóng.

Tính toán của HLV Moriyasu mang lại hiệu quả rõ rệt khi Nhật Bản dần lấy lại thế trận từ việc thắng trong các pha tranh chấp tay đôi, rồi tăng tốc một cách bất ngờ nhờ dàn cầu thủ mới vào sân. Doan ghi bàn gỡ hòa nhờ nỗ lực trước đó của Minamo, và không lâu sau Asano ấn định chiến thắng. Màn ngược dòng trước Đức, rõ ràng là sự hội tụ của nỗ lực cũng như những thay đổi hợp lý về cả chiến thuật lẫn con người chứ chẳng mang chút "màu sắc" may mắn nào.

Khi người đàn ông khóc

Tại World Cup 2018, Moriyasu vẫn là trợ lý của HLV Akira Nishino. Bất chấp việc Nhật Bản có mặt ở vòng 1/8 và chỉ thua Bỉ, người dân Nhật Bản vẫn chán ghét Nishino bởi sự thực dụng đi ngược với bản sắc. HLV Moriyasu tiếp quản công việc, sau khi đã được ghi nhận bằng những thành tích nhất định.

Nhanh chóng ghi dấu ấn bằng việc đưa Nhật Bản vào chung kết Asian Cup 2019, giúp đội nhà giành hạng 4 chung cuộc tại Olympics Tokyo. Nhưng HLV Moriyasu cũng gặp không ít áp lực, như khi bị loại từ vòng bảng Copa America 2019, dù chỉ tham dự với tư cách khách mời. Bên cạnh đó là hành trình "vượt thác" không hề dễ dàng tại vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á.

Một trong những hình ảnh đáng nhớ về Moriyasu là khi ông bật khóc lúc Quốc ca vang lên tại sân Saitama, nơi Nhật Bản tiếp đón Australia vào cuối năm ngoái. Có thể chiến lược gia này rơi lệ vì tinh thần dân tộc trỗi dậy, nhưng cũng có thể đơn giản là bởi ông có nguy cơ bị sa thải, trong bối cảnh đội nhà đã thua 2 trên 3 trận đầu tiên, ghi vỏn vẹn 1 bàn. Một thất bại nữa có thể khiến Moriyasu mất việc, nhưng sau đó là quá trình trở lại đầy mạnh mẽ, để rồi "Samurai xanh" khép lại vòng loại với vị trí nhì bảng B, 7 trận thắng, 1 trận hòa cùng 2 trận thua, kém Saudi Arabia đúng 1 điểm.

May mắn dường như không mỉm cười với Nhật Bản khi họ rơi vào bảng đấu có Đức, Tây Ban Nha và Costa Rica. Nhưng như tất cả đã thấy, HLV Moriyasu vẫn biết cách quật ngã đội tuyển từng 4 lần vô địch thế giới bằng sự "biết mình biết ta", những tính toán hợp lý cũng như lựa chọn chính xác mang tính quyết định.

Thành công của HLV Moriyasu với đội tuyển Nhật Bản không đến một cách tự nhiên. Từ khi tiếp quản công việc từ người tiền nhiệm Nishino, ông đã thử nghiệm sơ đồ 3-4-3 để khai thác tốc độ của các cầu thủ chạy cánh, đồng thời hạn chế được việc tung ra quá nhiều quả tạt không hiệu quả. Chiều cao không phải điểm mạnh của phần lớn cầu thủ Nhật Bản, đặc biệt là các tiền đạo nên Moriyasu hiểu rõ rằng để đánh bại những đối thủ lớn, "Samurai xanh" cần tìm kiếm phương án tấn công phù hợp.

"Tôi nghĩ đây là một chiến thắng lịch sử. Nhìn lại quá trình phát triển của bóng đá Nhật Bản, có thể thấy chúng tôi đã phát triển vượt bậc. Trận thắng này là một bất ngờ lớn nhưng cũng cho thấy rằng Nhật Bản đang vươn tới đẳng cấp thể hiện. Chúng tôi, cùng Saudi Arabia đã cho cả thế giới thấy khả năng của bóng đá châu Á", HLV Moriyasu chia sẻ sau khi vượt qua Đức.

Vào chủ nhật tới đây, Nhật Bản sẽ chạm trán Costa Rica, đội tuyển mới để thua Tây Ban Nha 0-7 và được đánh giá là yếu nhất bảng, với chỉ một ngôi sao cô đơn là thủ môn Keylor Navas. Nếu giành trọn 3 điểm, thầy trò HLV Moriyasu sẽ mở toang cánh cửa vào vòng 1/8. Sau những gì đã thể hiện trước Đức, đây rõ ràng là mục tiêu nằm trong tầm tay của đại diện châu Á.