Chia di sản thừa kế là tài sản chung của vợ chồng khi một bên chết
Hỏi: Năm 2019 chồng tôi không may bị tai nạn giao thông qua đời, hai mẹ con tôi vẫn ở ngôi nhà là tài sản chung vợ chồng dành dụm mua được. Bố chồng tôi qua đời đã lâu, mẹ chồng tôi mất năm 2020. Chồng tôi có 1 người anh, gần đây anh của chồng tôi yêu cầu mẹ con tôi chia một phần giá trị ngôi nhà cho anh để anh giải quyết nợ nần riêng. Xin tòa soạn cho biết, anh chồng tôi có quyền yêu cầu như vậy không? (Chị Phạm Thị An, Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh)
Trả lời: Luật sư Nguyễn Thị Hảo - Trưởng Văn phòng Luật sư Hảo Anh cho biết: Theo quy định pháp luật, tài sản được vợ chồng tạo lập trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng. Vợ chồng có quyền ngang nhau trong việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung. Do đó, chồng chị có quyền sở hữu, định đoạt đối với 1/2 tài sản là nhà đất mà vợ chồng chị cùng đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, khi chồng chị mất thì phần tài sản của chồng chị trong khối tài sản chung của vợ chồng (1/2 nhà đất) trở thành di sản thừa kế.
Do chồng chị mất không để lại di chúc, theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 về người thừa kế theo pháp luật, những người sau đây có quyền thừa kế đối với phần tài sản do chồng chị để lại: “1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây: a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết; b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại; … 2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. 3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.
Căn cứ quy định pháp luật nêu trên thì chị, mẹ chồng chị, con chung của vợ chồng chị là những người được hưởng di sản của chồng chị và được hưởng phần di sản bằng nhau. Như vậy, mẹ chồng chị được hưởng một phần trong 1/2 giá trị căn nhà thuộc quyền sở hữu của chồng chị để lại.
Năm 2020, mẹ chồng chị chết, nếu mẹ chồng chị không để lại di chúc thì tài sản mẹ chồng chị để lại, trong đó có một phần tài sản của chồng chị mà mẹ chồng chị được thừa kế sẽ chia theo pháp luật. Những người được hưởng thừa kế tài sản của mẹ chồng chị là chồng chị và anh trai chồng chị và mỗi người được hưởng 1/2 giá trị tài sản mà mẹ chồng chị để lại. Do chồng chị chết trước khi mẹ chồng chị chết nên con của vợ chồng chị sẽ được hưởng thừa kế phần di sản mà chồng chị được hưởng nếu còn sống theo quy định tại Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế thế vị.
Như vậy, anh trai chồng chị được gián tiếp hưởng thừa kế một phần giá trị ngôi nhà chị đang ở do là người thừa kế của mẹ chồng chị nên yêu cầu của anh trai chồng chị là có cơ sở.