Quy định mới liệu có "thu hẹp" cơ hội của thí sinh vào ngành Sư phạm?
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, trong đó dự kiến các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét tuyển thí sinh đăng ký ở các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 3. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, nếu thí sinh đăng ký các ngành Sư phạm từ nguyện vọng thứ 4 trở đi, hệ thống sẽ không ghi nhận kết quả trúng tuyển.
Thông tin này nhanh chóng nhận được sự quan tâm của dư luận xã hội, đặc biệt là các thí sinh có nguyện vọng đăng ký xét tuyển vào ngành Sư phạm.
Chia sẻ với PV Báo CAND, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học 2026 cho thấy một xu hướng rất rõ của chính sách giáo dục đại học hiện nay. Đó là giảm tối đa yếu tố may rủi, thu hẹp các "đường vòng" và buộc người học phải lựa chọn ngành nghề một cách có ý thức, có trách nhiệm ngay từ đầu. Việc siết phương thức xét tuyển, giới hạn số nguyện vọng được xét ở một số nhóm ngành, trong đó có ngành đào tạo giáo viên, cần được nhìn nhận trong tổng thể bối cảnh này.
Dự thảo quy chế cho phép thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng nhưng phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên phản ánh định hướng nhất quán của tuyển sinh đại học giai đoạn tới. Trọng tâm không còn là số lượng lựa chọn mà là mức độ rõ ràng và trách nhiệm của người học đối với quyết định nghề nghiệp của mình. Cách xét tuyển từ nguyện vọng cao xuống thấp giúp hạn chế tâm lý "đặt nguyện vọng cho đủ", đồng thời buộc thí sinh phải cân nhắc kỹ lưỡng đâu là lựa chọn thực sự mong muốn. Tránh những trường hợp như năm trước có thí sinh đặt đến hơn 200 nguyện vọng gây khó khăn cho công tác sàng lọc.
Riêng với các chương trình đào tạo giáo viên, việc chỉ xét tuyển thí sinh đăng ký ở các nguyện vọng từ 1 đến 3 mang ý nghĩa định hướng rất rõ. Đây cũng là cách Nhà nước khẳng định Sư phạm là nhóm ngành đặc thù, đòi hỏi động cơ nghề nghiệp sớm và cam kết dài hạn. Quy định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đầu vào, giảm tình trạng vào học vì phương án dự phòng, qua đó giúp các cơ sở đào tạo giáo viên tuyển đúng đối tượng, phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo trong giai đoạn mới…
PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh chia sẻ: Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ GD&ĐT thực sự mang đến một số thay đổi đáng chú ý nhằm ổn định và nâng cao chất lượng tuyển sinh, đặc biệt với ngành Sư phạm. Việc giới hạn xét tuyển chương trình đào tạo giáo viên với thí sinh đăng ký ở nguyện vọng từ 1 đến 3 là một quy định mới, phản ánh nỗ lực ưu tiên chất lượng đầu vào cho nghề giáo.
Phân tích cụ thể hơn, PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng, về ưu điểm, quy định này thu hút thí sinh thực sự đam mê nghề giáo. Bằng cách chỉ xét 3 nguyện vọng đầu, quy định giúp lọc ra những em học sinh coi Sư phạm là lựa chọn ưu tiên thay vì "nguyện vọng phụ" để "dự phòng". Điều này sẽ giảm tỷ lệ giáo viên mới ra trường nhưng nhanh chóng bỏ nghề do thiếu động lực và đam mê nghề, một vấn đề phổ biến ở nước ta hiện nay, góp phần nâng cao sự cam kết từ đầu. Bên cạnh đó, quy định này cũng góp phần tăng tính cạnh tranh và chất lượng đào tạo.
Các trường Sư phạm sẽ nhận được hồ sơ từ thí sinh có điểm số cao hơn hoặc chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, giúp nâng tầm chương trình đào tạo. Điều này phù hợp với bối cảnh Việt Nam đang hướng tới giáo dục chất lượng cao, đặc biệt khi kết hợp với các ngưỡng đầu vào điểm sàn kỳ thi tốt nghiệp THPT. Ngoài ra, quy định này cũng góp phần giảm nguy cơ lãng phí nguồn lực, tránh tình trạng thí sinh trúng tuyển Sư phạm nhưng không học dẫn đến chỉ tiêu bị bỏ trống hoặc phải tuyển bổ sung, giúp quy trình tuyển sinh hiệu quả hơn.
"Từ kinh nghiệm 25 năm làm tuyển sinh, tôi thấy không phải thí sinh nào cũng xác định rõ nguyện vọng từ đầu. Nhiều em thay đổi ý định sau khi có kết quả thi hoặc bị ảnh hưởng bởi điểm số thực tế. Quy định này có thể làm khó thêm cho học sinh ở khu vực nông thôn hoặc gia đình khó khăn, vốn thường ưu tiên nguyện vọng an toàn hơn. Ngoài ra, quy định này cũng sẽ tác động đến đa dạng hóa nguồn tuyển. Nếu chỉ tập trung vào nguyện vọng đầu, các trường Sư phạm có thể bỏ lỡ thí sinh tài năng nhưng đăng ký muộn, dẫn đến sự đồng đều hóa đầu vào và thiếu đa dạng về năng lực.
Do đó, về tổng thể, tôi đánh giá quy định này là một bước tiến tích cực để chuyên nghiệp hóa ngành giáo dục, phù hợp với xu hướng ưu tiên chất lượng hơn số lượng. Tuy nhiên, để hiệu quả, Bộ GD&ĐT cần kết hợp với các chính sách hỗ trợ như tăng học bổng, cải thiện lương giáo viên và mở rộng các chương trình khuyến khích như ưu đãi cho giáo viên vùng sâu. Nếu không, nó có thể trở thành rào cản hơn là giải pháp", PGS.TS Đỗ Văn Dũng đặt vấn đề.