Tạo sức bật mới cho chất lượng giáo dục, tăng sức hấp dẫn của nghề dạy học

Nghị quyết 71 thể hiện cam kết chưa từng có về nguồn lực tài chính cho giáo dục. Lần đầu tiên, Bộ Chính trị yêu cầu chi ngân sách cho giáo dục tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước, trong đó ít nhất 5% cho đầu tư phát triển, 3% cho giáo dục đại học. Cùng với đó, chính sách đãi ngộ đội ngũ nhà giáo được nâng lên mức vượt trội: Tăng phụ cấp ưu đãi nghề lên tối thiểu 70% cho giáo viên mầm non, phổ thông và 100% cho giáo viên ở vùng đặc biệt khó khăn.

Đây được xem là bước chuyển tư duy rất đáng trân trọng, từ chỗ coi trọng cơ sở vật chất sang nhấn mạnh “giáo viên là lực lượng quyết định chất lượng giáo dục”.

Mặt khác, Nghị quyết 71 còn mở ra cơ chế thu hút người giỏi vào sư phạm như cho phép mời chuyên gia giỏi tham gia giảng dạy, thực hiện chế độ “giảng viên đồng cơ hữu” để thu hút nhân tài ngoài biên chế đến chương trình thu hút giảng viên xuất sắc từ nước ngoài với các ưu đãi vượt trội với mục tiêu tuyển dụng ít nhất 2.000 giảng viên giỏi người nước ngoài đến năm 2030.

Ngoài ra, Nghị quyết 71 cũng tạo cơ hội thăng tiến và phát triển nghề nghiệp cho nhà giáo như cho phép các cơ sở giáo dục đại học được giao quyền tự chủ trong bổ nhiệm chức danh, có thể tuyển dụng các chuyên gia giỏi làm giảng viên mà không bị vướng định biên. Nhà nước cũng sẽ tăng cường gửi giảng viên đi học tiến sĩ, sau tiến sĩ ở các nước tiên tiến, rồi có chính sách thu hút họ trở về. Tất cả sẽ tạo thành một môi trường mà người thầy được coi trọng, được đầu tư phát triển…

Chia sẻ với PV Báo CAND, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, cam kết tài chính 20% ngân sách chi cho giáo dục cùng các ưu đãi cho giáo viên sẽ đem lại “cú đòn bẩy” cho cả hệ thống: Chất lượng giáo dục tăng, nguồn nhân lực được nâng tầm, và nghề giáo trở nên hấp dẫn hơn trong mắt xã hội. Điều này tạo thành một chu trình tích cực, giáo viên tốt hơn sẽ đào tạo ra học sinh, sinh viên giỏi hơn; thế hệ học sinh giỏi ấy sau này lại có thể trở thành những nhà giáo ưu tú, đóng góp trở lại cho ngành.

Phân tích cụ thể hơn, PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng, cam kết chi ít nhất 20% ngân sách cho giáo dục, trong đó 5% cho đầu tư phát triển, 3% cho giáo dục đại học cho thấy Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm thiết thực đến giáo dục. Khi nguồn lực tài chính dồi dào hơn, chúng ta có điều kiện để cải thiện cơ sở vật chất trường lớp, xây dựng thêm trường học, phòng thí nghiệm, thư viện hiện đại; mua sắm trang thiết bị dạy học tiên tiến, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Điều này trực tiếp nâng cao môi trường và điều kiện học tập cho học sinh, sinh viên, giúp họ tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn, phát triển kỹ năng toàn diện hơn.

Đồng thời, một phần ngân sách đáng kể sẽ được đầu tư cho công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực như mở rộng các đề án đào tạo nhân tài, gửi sinh viên, giảng viên đi học tập nâng cao ở nước ngoài, hoặc thu hút chuyên gia quốc tế về giảng dạy. Tất cả những điều này sẽ góp phần tạo ra một thế hệ người học chất lượng cao, được trang bị tốt về kiến thức, kỹ năng và tư duy, sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Cùng với Luật Nhà giáo, Nghị quyết 71 cũng mang đến một “luồng sinh khí” mới nhờ những chế độ đãi ngộ chưa từng có. Việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề lên mức 70% cho giáo viên mầm non, phổ thông, trước đây phổ biến chỉ 35-50% và 100% cho giáo viên ở vùng đặc biệt khó khăn sẽ nâng cao đáng kể thu nhập và đời sống của nhà giáo.

Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những cống hiến thầm lặng của giáo viên, đồng thời tạo động lực để thầy cô yên tâm bám trường lớp, nhất là ở những nơi gian khó. Khi thu nhập được cải thiện, giáo viên có thể toàn tâm toàn ý với nghề, giảm bớt áp lực mưu sinh.

Cũng theo PGS.TS Trần Thành Nam, kết quả của mùa tuyển sinh đại học năm 2025 đối với nhóm ngành Sư phạm đã cho thấy sức hút của nghề giáo sẽ tăng lên nhờ chính sách đãi ngộ mới. Lâu nay, một trong những nguyên nhân khiến nhiều học sinh giỏi chưa mặn mà với ngành Sư phạm là do thu nhập giáo viên thấp, môi trường làm việc áp lực. Giờ đây, với phụ cấp 70-100%, cùng các hỗ trợ như xây nhà công vụ cho giáo viên vùng xa, học bổng thu hút sinh viên sư phạm… nghề giáo đã trở nên hấp dẫn hơn về vật chất lẫn tinh thần.

Dự đoán trong vài năm tới, điểm chuẩn vào các trường sư phạm có thể sẽ tăng, vì nhiều bạn trẻ tài năng sẽ chọn nghề dạy học khi thấy triển vọng đãi ngộ và cơ hội phát triển rõ rệt. Một khi nhiều người giỏi, tâm huyết gia nhập đội ngũ nhà giáo, chất lượng giáo dục sẽ càng được củng cố vững chắc từ nền tảng.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cũng cho rằng, Nghị quyết 71 thể hiện tầm nhìn và chiến lược mới của Đảng đối với hệ thống giáo dục trong tương lai, đồng thời Nghị quyết cũng đã xác định những mục tiêu lớn cùng với hàng loạt các nhiệm vụ, giải pháp có tính chất đột phá mạnh mẽ nhằm đổi mới, nâng tầm giáo dục Việt Nam. Với toàn ngành giáo dục, đây là cơ hội lớn để bứt phá, để khẳng định vị trí quyết định của giáo dục đối với phát triển đất nước.

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, hiện Bộ GD&ĐT đang khẩn trương xây dựng, trình Chính phủ dự thảo Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 71 và sẽ cụ thể hóa bằng Kế hoạch hành động của Bộ GD&ĐT để triển khai thực hiện ngay từ đầu năm học 2025-2026.

Cùng với đó, Bộ GD&ĐT đang xây dựng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Nhà giáo; xây dựng Nghị định hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo, hoàn thiện dự thảo quy định chi tiết về tiền lương, phụ cấp và các chính sách thu hút, hỗ trợ nhà giáo.

Theo đó, dự kiến tiền lương cơ bản của tất cả nhà giáo đều tăng, tăng thêm ít nhất khoảng 2 triệu đồng, nhiều nhất có thể lên tới 5-7 triệu đồng/người/tháng. Tiền tăng thêm này chỉ tính với lương cơ bản, chưa tính với các loại phụ cấp khác.