Trao cho trẻ khuyết tật cơ hội sống bình đẳng và phát triển toàn diện

Đây là diễn đàn khoa học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi hướng đến trẻ em khuyết tật, đối tượng cần được hỗ trợ, quan tâm trong quá trình giáo dục hoà nhập.

Hội thảo quy tụ hơn 50 công trình nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Nhật Bản, Hoa Kỳ, Australia, Malaysia cùng nhiều cơ sở nghiên cứu và đào tạo trong nước, phản ánh bức tranh phong phú và đa dạng về nghiên cứu, can thiệp, đổi mới giáo dục trong lĩnh vực ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ khuyết tật.

Đây là diễn đàn khoa học uy tín của các nhà chuyên môn, giảng viên uy tín đến từ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Wakayama (Nhật Bản) và các chuyên gia UNICEF Việt Nam.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết học sinh khuyết tật đều gặp phải khó khăn hoặc rối loạn trong phát triển ngôn ngữ và giao tiếp. Mỗi dạng khuyết tật đều có những ảnh hưởng nhất định đến khả năng phát triển ngôn ngữ và giao tiếp của học sinh, làm thay đổi cách thức các em tiếp nhận, xử lí và biểu đạt thông tin trong môi trường học tập và xã hội.

Phát biểu tại hội thảo, ông Tạ Ngọc Trí, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh rằng hội thảo diễn ra trong bối cảnh ngành giáo dục đang triển khai nhiều đổi mới toàn diện, trong đó có phát triển giáo dục hòa nhập theo định hướng nhân văn và bền vững.

“Nâng cao chất lượng can thiệp ngôn ngữ, giao tiếp là yêu cầu cấp bách của giáo dục Việt Nam. Việc này đòi hỏi sự tích hợp công nghệ số, công nghệ hỗ trợ giao tiếp, trí tuệ nhân tạo, phương pháp giáo dục dựa trên bằng chứng và các mô hình can thiệp liên ngành, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới”, ông Trí khẳng định.

Trong kỉ nguyên chuyển đổi số, công nghệ thông tin và các nền tảng kĩ thuật số ngày càng giữ vai trò quan trọng trong giáo dục, đặc biệt là giáo dục cho trẻ khuyết tật. Ở nhiều quốc gia phát triển như Hoa Kỳ và các nước châu Âu, công nghệ số đã được ứng dụng mạnh mẽ để xây dựng môi trường học tập đa phương tiện, giúp trẻ khuyết tật có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức và tham gia vào các hoạt động học tập.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia (Quyết định số 749/QĐ- TTg, 2020) và các văn bản triển khai liên quan, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết áp dụng công nghệ số vào giáo dục, bao gồm giáo dục đặc biệt và giáo dục hoà nhập.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, nhiều năm qua, Khoa Giáo dục đặc biệt luôn tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và dẫn dắt xu hướng mới, từ tiếp cận đa giác quan, UDL, STEAM đến phát triển các mô hình can thiệp dựa trên công nghệ và dữ liệu.

TS. Đỗ Thị Thảo, Trưởng khoa Giáo dục Đặc biệt, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng khẳng định, giao tiếp đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ quá trình phát triển của trẻ khuyết tật, từ nhận thức, hành vi, cảm xúc, xã hội đến hòa nhập học đường. Tạo môi trường cho trẻ giao tiếp hiệu quả chính là trao cho các em cơ hội tồn tại bình đẳng và phát triển toàn diện.

Tâm đắc với các báo cáo tại hội thảo, bà Tara O’Connell, Trưởng Bộ phận Giáo dục, UNICEF Việt Nam cho biết trong thời gian tới, UNICEF sẽ đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Trường Đại hội Sư phạm Hà Nội để tích hợp hỗ trợ giao tiếp vào đào tạo giáo viên, tăng cường tiếp cận công nghệ hỗ trợ, phát triển các trung tâm hòa nhập và cải thiện thu thập dữ liệu, nhằm đảm bảo không trẻ em nào bị “vô hình” trong hệ thống. “Mọi trẻ em, không phân biệt dạng khuyết tật hay phương thức giao tiếp, đều xứng đáng được lắng nghe, được học tập và được phát triển”, bà Tara O’Connell nhấn mạnh.

Các công trình nghiên cứu trình bày tại hội thảo đã cập nhật những định hướng mới trong chính sách giáo dục trẻ khuyết tật, nhiều mô hình can thiệp quốc tế cũng như các giải pháp xây dựng hệ sinh thái giao tiếp hiệu quả trong gia đình và nhà trường. Từ đó nâng cao chất lượng thực hành trong lĩnh vực can thiệp phát triển, nhằm nâng đỡ trẻ khuyết tật phát triển tốt hơn.