Vì sao sinh viên tốt nghiệp, doanh nghiệp phải tốn thời gian đào tạo lại?

Ngày 8/11, Đại học (ĐH) Kinh tế quốc dân tổ chức hội  nghị Công giới năm 2025 và diễn đàn chủ đề triển khai tích hợp nội dung về phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, tinh thần doanh nhân và khởi nghiệp vào chương trình đào tạo góp phần nâng cao chất lượng đào tạo”. Sự kiện có sự tham dự của Ban giám đốc ĐH Kinh tế quốc dân, lãnh đạo chủ chốt của nhà trường và đông đảo doanh nghiệp (DN).

PGS.TS Bùi Huy Nhượng, Giám đốc ĐH Kinh tế quốc dân chia sẻ, năm 2025 là năm đất nước chuyển đổi mạnh mẽ với nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, đặt nền tảng cho các đột phá chiến lược về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều cơ hội, thì các cơ sở giáo dục đại học, DN cũng đang đối diện với không ít thách thức.

“Về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo, AI và chuyển đổi số đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, cách con người học tập và làm việc. Làm thế nào để nhà trường và DN cùng thiết kế lại quá trình đào tạo, từ nội dung, kỹ năng đến phương thức học tập – để sinh viên ra trường có thể làm việc được ngay? Về hợp tác đổi mới sáng tạo giữa ĐH và DN, cần bàn sâu về việc hình thành các trung tâm nghiên cứu ứng dụng, phòng lab đổi mới sáng tạo, và vườn ươm DN ngay trong lòng ĐH”, PGS.TS Bùi Huy Nhượng nêu vấn đề.

 Cũng theo PGS.TS Bùi Huy Nhượng, trước cam kết trung hòa carbon vào năm 2050, giải pháp nào để đào tạo “nhân lực xanh”, tư vấn chính sách xanh, triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh. Đồng thời, mô hình “nhà nước – nhà trường - doanh nghiệp”, làm sao để hợp tác không dừng lại ở các kí kết, mà phải trở thành chuỗi giá trị tri thức liên thông – nơi chính sách được kiến tạo, tri thức được lan tỏa và DN được thụ hưởng giá trị thực.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc Fiin Group cho rằng, Việt Nam bước vào kỷ nguyên dữ liệu và AI nhanh, nhưng năng lực nguồn nhân lực chưa theo kịp tốc độ thị trường, bởi khoảng cách giữa học thuật và nhu cầu DN còn lớn; thiếu môi trường thực hành với dữ liệu thật; kỹ năng phân tích – tư duy với AI chưa phổ biến; sinh viên giỏi công cụ nhưng thiếu tư duy ứng dụng, do đó, DN phải tốn thời gian đào tạo lại trước khi nhân sự làm được việc thật (DN thường mất khoảng 3-6 tháng để đào tạo lại), do đó sinh viên khó cạnh tranh ở thị trường khu vực và quốc tế và cơ hội AI-Data của Việt Nam bị thu hẹp, tốc độ đổi mới và chuyển đổi số chậm. Ông Nguyễn Hữu Hiệu đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm: Đào tạo thực chiến (học phải gắn với “case” thật và dữ liệu thật, rèn năng lực, không chỉ biết công cụ mà còn phải biết ứng dụng để ra quyết định); kết nối nhà trường-doanh nghiệp và nuôi dưỡng sáng tạo, tư duy AI.

Ông Nguyễn Tiểu Cường, Phó Tổng giám đốc VNPT-IT, Giám đốc Đổi mới sáng tạo VNPT chia sẻ về giá trị của “tính thực chiến” đã giúp sinh viên trưởng thành nhanh. Các em được học tập trong môi trường hiện đại, tiên tiến, năng động, hội nhập, đầy đủ cơ sở vật chất tại ĐH Kinh tế quốc dân, được tham gia các Lab nghiên cứu AI trong các lĩnh vực kinh tế, được tiếp cận với những công trình nghiên cứu mới nhất mà chúng ta hay gọi là “state of the art”. Bên cạnh đó, sinh viên còn tham gia hàng loạt các cuộc thi danh giá về AI, lập trình; tham gia cuộc thi lập trình ICPC của thế giới.

“Có nhiều bạn sinh viên rất thông minh, tự mình bổ sung dữ liệu thuế quan các ngành nghề của Mỹ, Việt sau khi có thay đổi về chính sách để làm cho báo cáo thuyết phục hơn. Các bạn sau khi được trang bị các kĩ năng cần thiết sẽ được giới thiệu đi thực tập ở các doanh nghiệp để bắt đầu 1 hành trình mới”, ông Nguyễn Tiểu Cường cho biết.

Tại diễn đàn, ông Lưu Tiến Dũng, cựu sinh viên Khoa Luật của ĐH Kinh tế quốc dân nêu một thực trạng là sinh viên sau khi tốt nghiệp phải đào tạo lại mới làm việc được, dù chương trình đào tạo là 193 tín chỉ (trong khi các ngành luật của các trường khác chỉ học khoảng 130 tín chỉ). Do đó, ông Dũng đề xuất, ĐH Kinh tế quốc dân nên thiết kế thêm bộ môn “thực hành luật về kinh tế”, để sinh có thêm kiến thức nền, có sản phẩm nhanh, có thu nhập sau khi ra trường.

Trước đề xuất của nhiều DN về việc ĐH cần tiếp tục tăng cường đào tạo gắn kết với thực tiễn, tăng cường tính “thực chiến” của người học, TS. Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo của ĐH Kinh tế quốc dân cho biết, nhà trường đang xây dựng nội dung học phần “Chuyên đề thực tế - 4 tín chỉ” để đưa vào chương trình đào tạo chính khóa nhằm tăng hàm lượng thực tiễn trong quá trình đào tạo cho sinh viên. Học phần sẽ được tổ chức đào tạo thông qua việc xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên kiêm giảng/thỉnh giảng từ các tổ chức, doanh nghiệp bên ngoài nhằm nâng cao hiệu quả của các bài tập tình huống giúp sinh viên tiếp cận sớm với môi trường thực tế…