Nghệ An gấp rút để khởi công cao tốc Vinh - Thanh Thủy
Dự án Đường bộ Cao tốc Vinh - Thanh Thủy dài 60 km, đi qua 9 xã của tỉnh Nghệ An, điểm đầu kết nối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông tại xã Hưng Nguyên, điểm cuối tại Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy.
Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 23.940,34 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước, gồm tăng thu ngân sách Trung ương năm 2024, ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương giai đoạn 2026 - 2030. Tiến độ thực hiện dự kiến triển khai xây dựng từ năm 2026 và hoàn thành, đưa công trình vào vận hành, khai thác trong năm 2029.
Đây là dự án hạ tầng giao thông quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và tăng cường kết nối khu vực, liên vùng và quốc tế. Mục tiêu của dự án là hình thành tuyến giao thông Đông - Tây hiện đại, đồng bộ, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, tạo động lực và không gian phát triển mới.
Tuyến cao tốc sẽ kết nối Thủ đô Hà Nội với Thủ đô Viêng Chăn (Lào), đồng thời liên thông với đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông và đường Hồ Chí Minh, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của vùng và các địa phương liên quan, góp phần thực hiện các mục tiêu, chiến lược phát triển theo Nghị quyết của Đảng.
Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vào ngày 11/12 vừa qua, với sự tán thành của 430/433 đại biểu dự họp. Dự án được đầu tư theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường, cầu và các đoạn đào sâu, đắp cao được thiết kế theo quy mô 6 làn xe, giải phóng mặt bằng trong phạm vi 6 làn. Tổng mức đầu tư khoảng 23.940 tỷ đồng, thời gian thực hiện giai đoạn 2025 - 2029.
Dự án gồm 10 dự án thành phần, trong đó có 1 dự án xây dựng tuyến chính và 9 dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Về công tác GPMB, toàn tuyến chủ yếu ảnh hưởng đến đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, trong đó có rừng phòng hộ, đất ở, cùng một số diện tích đất quốc phòng, đất sản xuất, kinh doanh và mặt nước. Có 210 hộ dân bị ảnh hưởng đất ở, trong đó 113 hộ phải bố trí tái định cư tại 10 khu tái định cư thuộc 6 xã; 3 xã không phát sinh nhu cầu tái định cư.
Để đảm bảo nguồn vật liệu, thời gian vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã tích cực phối hợp với Sở Xây dựng cùng các sở, ngành, địa phương trên tuyến và Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An thực hiện kiểm tra, rà soát các khu vực nguyên liệu phục vụ dự án. Bước đầu, dự kiến có 13 mỏ gồm 11 mỏ đất, 1 mỏ cát và 1 mỏ đá được đưa vào quy hoạch cấp phép để cung cấp nguồn vật liệu xây dựng thông thường cho dự án.
Về công tác GPMB, từ ngày 15/1/2026 đến nay, Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An đã bàn giao mốc GPMB trên toàn tuyến cho các xã. Đồng thời, hướng dẫn cho các xã lập quy hoạch, quy mô các khu tái định cư và dự kiến tiến độ hoàn thành các hạng mục như xây dựng hạ tầng tái định cư; hoàn thành GPMB đất nông, lâm nghiệp, đất ở, đất vườn.
Trong đó, dự kiến triển khai 11 khu tái định cư cho 142 hộ dân. Hiện các địa phương đã rà soát, khái toán kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tổ chức họp dân thông qua vị trí bố trí tái định cư đất ở. Trong số 11 khu tái định cư, có 3 xã Hưng Nguyên, Hoa Quân và Xuân Lâm đã phê duyệt lựa chọn xong địa điểm.
Nghệ An phấn đấu đến ngày 30/4/2026 phải hoàn thành việc bàn giao đất nông nghiệp, đất rừng và hoàn thành phê duyệt phương án chi trả tiền đối với đất ở. Đến nay, Sở Xây dựng Nghệ An cũng đã hoàn thành cắm mốc theo hồ sơ thiết kế và đã bàn giao hơn 2.800 cọc mốc cho các địa phương để Hội đồng GPMB các xã có cơ sở tiến hành các bước tiếp theo.
Sau khi được bàn giao mốc theo hồ sơ thiết kế cơ bản, các địa phương sẽ tập trung cao độ GPMB để đảm bảo khởi công dự án vào dịp 30/4/2026. Theo tiến độ, trước ngày 30/4 phải bàn giao đất nông nghiệp, đất rừng và hoàn thành công tác kiểm đếm, xác định giá đối với đất ở. Trước ngày 30/6/2026 hoàn thành xây dựng các khu tái định cư để cuối tháng 8/2026 các hộ dân thuộc diện tái định cư phải tháo dỡ, bàn giao mặt bằng phục vụ thi công dự án.
Dự án cao tốc Vinh – Thanh Thủy cũng được Quốc hội cho phép được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt như không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn, khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công. Cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án, các gói thầu thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và một số cơ chế đặc thù khác. Ông Võ Trọng Hải, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết thêm, đây là dự án trọng điểm quốc gia, Nghệ An đang chạy đua nước rút đảm bảo các điều kiện tốt nhất để khởi công dự án vào ngày 30/4/2026.