Hải Phòng: Muối "chảy" về biển
Tuy diện tích quy hoạch không lớn, chừng trên 150ha, nhưng 2 vùng muối của Hải Phòng là Nghĩa Lộ (Cát Hải) và Bàng La (Đồ Sơn) từng nổi tiếng trong các làng nghề truyền thống ở Việt Nam, với sản lượng sản xuất muối thô hàng nghìn tấn mỗi năm. Đáng tiếc, những năm gần đây, do "đầu ra" của hạt muối khó khăn, hàng trăm tấn muối của diêm dân Hải Phòng vẫn phải "đắp chiếu" tại ruộng, trong khi các doanh nghiệp chế biến muối trên địa bàn lại "khát" nguyên liệu, phải đi ngoại tỉnh thu mua, vẫn không đủ để chế biến.
Nghịch lý "cầu - cung"
Thắc thỏm, âu lo, ông Vũ Trung Khiên, Giám đốc Công ty CP Muối Hải Phòng trao đổi với chúng tôi: "Hiện chúng tôi chẳng còn hạt muối nào (chỉ muối thô) để chế biến. Trong khi chờ nhập khẩu, chỉ còn cách vào
Cũng theo ông Khiên, địa bàn Hải Phòng hiện có 7 doanh nghiệp chế biến muối… Nhiều năm qua, những công ty này thường mua muối từ Thanh Hóa và các tỉnh phía
Hiện nay, do lượng muối tại các tỉnh phía
Trong khi các nhà máy chế biến muối tại Hải Phòng đang "khóc dở, mếu dở" vì thiếu nguyên liệu như vậy thì tại huyện Cát Hải, nhiều kho muối tại ruộng vẫn còn "đắp chiếu", do diêm dân chờ giá lên (?!).
Lý giải về nghịch lý này, Chủ nhiệm HTX sản xuất muối Đại Phong (Bàng La - Đồ Sơn) cho biết, do các công ty chế biến muối trên địa bàn từ trước đến nay chỉ thu mua của diêm dân khoảng 10-15% sản lượng, trong khi các nhà máy chế biến muối đóng tại địa bàn đi khai thác nguyên liệu từ nơi khác về thì, diêm dân Bàng La cứ phải kẽo kẹt xe đạp thồ, thuyền nan… đưa muối đi khắp nơi: Quảng Ninh, Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên… để tiêu thụ. Cực chẳng đã, năm nay "sốt" muối, bà con tự đem đi bán hoặc chỉ bán cho tư thương với giá thấp hơn so với giá muối công ty mua từ nơi khác về.
"Hội chứng" vùng nguyên liệu
Được biết, Bộ Công thương vừa đề nghị Chính phủ cho nhập khẩu 200.000 tấn muối, trong đó có 40.000 tấn muối ăn. Điều này cũng có nghĩa, việc thiếu nguyên liệu chế biến muối phục vụ ngành Công nghiệp và nhu cầu người dân là hiện hữu. Nguyên do vì diện tích muối đang dần bị thu hẹp; đầu tư trang thiết bị hạn chế nên sản lượng thấp; người làm muối chuyển dịch sang làm nghề khác do đời sống khó khăn. Hai vùng muối của Hải Phòng cũng nằm trong tình trạng này.
Tuy nhiên, theo ông Bùi Văn Thủy, Trưởng phòng Chế biến nông sản và Ngành nghề nông thôn Hải Phòng, sản lượng muối của địa phương vẫn đủ phục vụ nhu cầu người dân thành phố và cung cấp một phần cho chế biến của các công ty. Nếu các công ty này không chủ động thu mua muối của diêm dân, mà nhập khẩu ồ ạt, khác nào muối "chảy" ngược về… biển (?!).
Điều này đồng nghĩa với việc, đời sống của hàng nghìn hộ diêm dân ở địa phương vốn đã khó khăn càng khó khăn thêm do "đầu ra" của hạt muối bị yếu thế, rớt giá so với muối nhập khẩu.
Nhưng vấn đề lo ngại hiện nay của các doanh nghiệp chế biến muối ở Hải Phòng, không phải là giá muối cao hay thấp, mà là vùng nguyên liệu thiếu tính bền vững. Thực tế, khi xây dựng Nhà máy Chế biến muối Hải Phòng và các cơ sở chế biến muối khác, các Bộ, ngành, địa phương và các doanh nghiệp cũng đã nhìn thấu được tiềm năng nghề muối ở địa phương này.
Nhưng rồi, nguyên liệu vẫn "ăn đong". Điều này khiến người ta nhớ tới những khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu của một số nhà máy chế biến nông, thủy sản ở Hải Phòng thời gian qua. Dường như "hội chứng" vùng nguyên liệu đang hiện hữu ở đây mà vẫn chưa có cách nào tháo gỡ.
Để khắc phục tình trạng này, trước nhất, cần phải có sự "vào cuộc" đồng bộ của "3 nhà": Nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà nông (diêm dân). Trong đó, "nhạc trưởng" điều tiết cung - cầu vẫn phải là Nhà nước, cụ thể là sự chỉ đạo của UBND TP Hải Phòng.
Thứ đến, phải đảm bảo an ninh ngành muối trên cơ sở ổn định về diện tích, năng suất cũng như chất lượng sản phẩm. Cả Nhà nước và doanh nghiệp chỉ nên coi nhập khẩu muối là biện pháp tình thế, để cùng tập trung đầu tư cao cho việc khai thác muối của diêm dân tại địa phương. Chỉ có như vậy, mới xóa được nghịch lý: Doanh nghiệp nhập khẩu muối, còn muối ở địa bàn doanh nghiệp đóng lại "chảy" ngược ra biển