Xuất hiện nhiều loại tội phạm mới

Trong số trên 5 nghìn vụ tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế bị phát hiện tại Hà Nội trong 5 năm qua, có hơn 100 vụ lừa đảo bằng thủ đoạn lợi dụng chính sách hoàn thuế VAT để chiếm đoạt tài sản của Nhà nước. Đây là một loại tội phạm mới xuất hiện. Hàng loạt vụ chiếm đoạt tiền hoàn thuế VAT đã bị phát hiện và xử lý tại Hà Nội với mức án rất nghiêm khắc.

Cùng với loại tội phạm này, trên lĩnh vực kinh tế, hàng loạt  loại tội phạm mới khác xuất hiện, như: tội phạm lừa đảo trong lĩnh vực đưa người đi  xuất khẩu lao động, kinh doanh đa cấp, kinh doanh mạng, lập dự án nhà ở; tội phạm rửa tiền; tội phạm trong công nghệ thông tin, tội phạm lợi dụng công nghệ cao. Các loại tội phạm này vừa mới, vừa có xu hướng phát triển mạnh và theo đánh giá của Ban chỉ đạo Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm thì rất khó khăn trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm mới này.

Trong thời gian gần đây, theo thống kê của cơ quan Công an, số đối tượng ở tỉnh ngoài phạm tội ở Hà Nội đang có xu hướng gia tăng (chiếm khoảng 25%). Đặc biệt, số đối tượng này đã gây ra nhiều vụ án nghiêm trọng như giết người, cướp tài sản với tính chất cực kỳ manh động, liều lĩnh.

Nếu như những năm trước đây, thủ phạm của các vụ án nghiêm trọng thường là các đối tượng có bề dày tiền án tiền sự, lưu manh chuyên nghiệp thì trong thời gian gần đây đã xảy ra nhiều vụ giết người, cướp tài sản rất manh động, vô cảm do những thanh thiếu niên phạm tội lần đầu gây ra. Trong tổng số đối tượng bị bắt giữ 5 năm qua, số đối tượng tuổi từ 18 đến 30 chiếm tới 62%, số vị thành niên chiếm 4,5% và số học sinh - sinh viên chiếm 4%.

Tình hình tội phạm ở thủ đô tuy đã được kiềm chế nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều phức tạp: có sự móc nối giữa các băng nhóm, hoạt động trên nhiều lĩnh vực, liên quan đến nhiều địa phương, tội phạm yếu tố nước ngoài. Một số loại tội phạm hình sự tuy không mới nhưng do công tác đấu tranh chưa có hiệu quả rõ rệt nên vẫn nhức nhối như: cướp xe ôm, trộm cắp xe máy, cướp giật. Trong số 858 vụ cướp có 165 vụ cướp xe máy, trong đó 55 vụ cướp xe ôm. Trong gần 20 nghìn vụ trộm cắp có gần 6 nghìn vụ trộm cắp xe máy. Năm nào số vụ trộm cắp xe máy cũng tăng. Nguyên nhân do xe máy là tài sản có giá trị lớn nhưng lại dễ bị trộm cắp và khi trộm cắp được rồi thì lại rất dễ tiêu thụ.

Ba bài học kinh nghiệm lớn

Bài học thứ nhất rút ra sau 5 năm thực hiện Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm ở thủ đô, đó là công tác tuyên truyền vận động nhân dân tham gia phòng chống tội phạm có vai trò rất quan trọng. Thực tiễn cho thấy, trong số trên 200 mô hình phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc đã được triển khai có hiệu quả ở nhiều xã phường, có nhiều mô hình có tác dụng thiết thực, như: "Hộ tự phòng, số nhà tự quản”, “Liên gia tự quản tạm trú tạm vắng”, “Câu lạc bộ phòng chống tội phạm”, “Tăng ni phật tử cảm hóa người lầm lỗi”, “Câu lạc bộ sau cai”, “Câu lạc bộ phòng chống tội phạm”...

Phát huy tinh thần toàn dân phòng chống tội phạm, Hà Nội đã triển khai gần 10 nghìn hòm thư tố giác tội phạm và nhiều đường dây nóng của công an các cấp để quần chúng nhân dân kịp thời cung cấp những thông tin liên quan đến phòng chống tội phạm.  Kết quả, nhân dân đã cung cấp cho công an trên 21 nghìn tin liên quan đến an ninh trật tự, hàng trăm nghìn tin về hoạt động của bọn tội phạm và tệ nạn xã hội. Từ các nguồn tin báo này, cơ quan công an đã khai thác xử lý lập trên 2 nghìn chuyên án các loại, triệt phá hàng nghìn ổ nhóm lưu manh.

Bài học thứ hai là phải tăng cường công tác nắm tình hình toàn diện, tại chỗ, từ xa nhằm kịp thời phát hiện và chủ động có đối sách với các vấn đề có liên quan đến an ninh trật tự, trấn áp kiên quyết, có hiệu quả đối với các loại tội phạm, xử lý kịp thời, nghiêm minh, đúng pháp luật.

Thực tế cho thấy, 5 năm qua, các ngành chức năng của Hà Nội mà nòng cốt là công an đã tập trung triển khai nhiều chuyên đề, kế hoạch có hiệu quả. Đó là các chuyên đề: “Đấu tranh chống tội phạm cướp xe ôm, cướp trên xe taxi”, “Chống tội phạm cướp giật” và các kế hoạch: "Kế hoạch phòng chống tội phạm là học sinh sinh viên”, “Kế hoạch phòng chống tội phạm là người tỉnh ngoài, tội phạm hoạt động liên tuyến”, “kế hoạch chống tham nhũng, buôn lậu, gian lận thương mại, lừa đảo trong xuất khẩu lao động”...

Kết quả của các chuyên đề, kế hoạch này và các đợt cao điểm phòng chống tội phạm cho thấy, tội phạm đã bị tấn công trấn áp kiên quyết, kiềm chế được sự gia tăng của nhiều loại tội phạm nghiêm trọng. Cũng do làm tốt công tác nắm công tác tình hình từ cơ sở nên đã ngăn chặn có hiệu quả sự phát sinh tội phạm. Hàng chục nghìn hòa giải viên trong các “Tổ hòa giải 5 tốt” ở nhiều đơn vị xã, phường đã hòa giải thành công hàng chục nghìn trường hợp mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, góp phần quan trọng trong công tác giữ gìn ổn định trật tự xã hội ở địa phương. Phong trào giáo dục cảm hóa người lầm lỗi ở cơ sở đã tạo điều kiện bố trí việc làm cho gần 5 nghìn người, trợ cấp khó khăn cho hàng ngàn trường hợp, xóa bỏ mặc cảm, giúp những người lầm lỗi tái hòa nhập cộng đồng.

Bài học thứ ba rất quan trọng, đó là việc triển khai các đề án của Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm phải lồng ghép với các chương trình kinh tế xã hội khác thì mới đạt hiệu quả cao. Trong 5 năm qua, Hà Nội đã lồng ghép đề án của Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm với nhiều chương trình, như: Chương trình hành động bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, Chương trình hành động phòng chống ma túy, Đề án giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, Chương trình xóa đói giảm nghèo, Chương trình tạo việc làm...

Đề án giải quyết tình trạng trẻ em lang thang là một đề án được đánh giá là được triển khai có hiệu quả, đã không chỉ đưa được gần 600 trẻ em lang thang về với gia đình mà còn có kế hoạch giúp các em ổn định cuộc sống không trở lại lang thang trên địa bàn thủ đô. Công an các đơn vị cơ sở đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể quần chúng quản lý giáo dục nhiều vị thành niên vi phạm pháp luật, nghiện ma túy, giúp đỡ các em có nhiều điều kiện tốt để tái hòa nhập với cộng đồng