Chiến công thầm lặng của An ninh Phú Yên ở bến Vũng Rô năm xưa

Vũng Rô năm xưa gắn liền huyền thoại những con tàu không số vận chuyển vũ khí theo Đường Hồ Chí Minh trên biển chi viện chiến trường Nam Trung bộ, ghi dấu chiến công hào hùng của Hải quân nhân dân Việt Nam cùng nhiều lực lượng ở địa phương, trong đó có Ban An ninh tỉnh Phú Yên và Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1.

Trong một cuộc tiếp xúc PV Báo CAND lúc sinh thời, ông Nguyễn Duy Luân - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ty Công an Phú Khánh, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên đã kể nhiều chuyện về chiến công thầm lặng của lực lượng an ninh ở bến Vũng Rô.

Thời ấy, để chi viện vũ khí cho chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, tháng 5/1959, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng thành lập Đoàn 559 mở tuyến vận tải đường Trường Sơn nhưng chỉ đến phía Bắc Khu 5. Trong khi đó, phong trào cách mạng ở miền Nam bùng phát mạnh mẽ, cần sự chi viện lớn về vũ khí, đạn dược, nên tháng 7/1959 Bộ Chính trị giao cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng thành lập Tiểu đoàn vận tải thủy 603 với 4 thuyền buồm. Thế nhưng sau một chuyến vận chuyển vũ khí vào chiến trường Khu 5 bất thành, đơn vị này phải dừng hoạt động.

Thực hiện chỉ đạo chiến lược của Trung ương, ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng thành lập Đoàn 759 mở đường Hồ Chí Minh trên biển với những chuyến tàu không số vận chuyển vũ khí chi viện miền Nam. Trong đó có điểm đến ở Phú Yên từ tháng 11/1964, tiếp nhận vũ khí cho Liên tỉnh III Đắk Lắk - Khánh Hòa - Phú Yên và Phân khu Nam của Quân khu 5.

Theo mạch chuyện của ông Chín Cao, để có được bến bãi an toàn, một cuộc họp tổ chức vào giữa năm 1964 tại rừng Suối Phẩn, huyện Tuy Hòa 1, tỉnh Phú Yên… Cuộc họp xác định điểm đến gần nhất là vịnh Xuân Đài phía Bắc Phú Yên, nhưng từ nơi này chuyển tải vũ khí lên căn cứ khó khăn, nguy hiểm vì phía địch lập ba tuyến phòng thủ, nên phải lựa chọn bến Vũng Rô, xã Hòa Xuân, huyện Tuy Hòa 1, bởi nơi này có dãy núi che chắn cùng với đèo Cả và đường bộ, đường sắt đi qua. Tuy nhiên, bờ biển Phú Yên nằm trong tầm kiểm soát của địch trên không bằng máy bay trinh sát, trên biển bằng tàu chiến, hải thuyền và từ trên núi Chóp Chài bằng ra-đa, nên tàu không số phải vào bến Vũng Rô ban đêm bốc vũ khí rồi phải trở ra hải phận quốc tế trước 3h sáng.

Thiếu tá Ngô Văn Định, nguyên chiến sĩ Đại đội K60, bồi hồi nhớ lại: “Lúc đó, với chức trách Bí thư Huyện ủy kiêm Trưởng ban An ninh huyện Tuy Hòa 1, ông Chín Cao là một trong những cán bộ chỉ đạo tiếp nhận vũ khí vào bến Vũng Rô rồi chuyển tải lên căn cứ. Do yêu cầu nhân lực lớn để bốc dỡ vũ khí, bến Vũng Rô huy động hàng trăm dân công, nên công tác an ninh phải siết chặt”.

Lúc đó, nhiều cán bộ, trinh sát Ban An ninh tỉnh Phú Yên và Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 rà soát làm trong sạch địa bàn từ nơi bốc xếp vũ khí ở bến Vũng Rô cho đến tuyến vận chuyển lên các xã phía Tây, đồng thời tăng cường bảo vệ an ninh nội bộ, phòng gian bảo mật, làm trong sạch đội ngũ dân công, bảo đảm bí mật và tuyệt đối an toàn. Từ công tác an ninh, trước khi đón chuyến tàu không số thứ nhất mang mật hiệu 41 cập bến Vũng Rô, Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 đã phát hiện, bắt giữ nhiều đối tượng gián điệp của địch như Nguyễn Thị Mẹo, Nguyễn Thị Luyến, Trương Chàng, Nguyễn Thông, Nguyễn Phụng, Nguyễn Tấn Mỹ…

Tiếp chuyện PV Báo CAND, Trung tá Hồ Đắc Thạnh – Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, một người con của Phú Yên và là Thuyền trưởng 3 chuyến tàu không số vào bến Vũng Rô, nhớ lại: “Trong bối cảnh “ngày địch, đêm ta”, nhưng dưới sự chỉ huy linh hoạt của Ban Thường vụ Liên tỉnh III, Tỉnh ủy Phú Yên và Phân khu Nam của Quân khu 5 lúc bấy giờ, gần 200 tấn vũ khí trên 3 chuyến tàu không số đã bốc dỡ, chuyển về căn cứ an toàn, trong đó có sự nỗ lực rất lớn của Ban An ninh tỉnh Phú Yên và Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1”.

Nhiều câu chuyện hào hùng trên bến Vũng Rô đọng mãi trong ký ức của thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh gắn với công tác an ninh nơi này. Lần đầu tiên chuyến tàu không số chở 65 tấn vũ khí vào Vũng Rô đêm 28/11/1964 nhưng không bốc dỡ kịp trước 3h sáng. Dù mực nước Vũng Rô sâu, núi che chắn gió nhưng chỉ có một cửa ra vào và không có nơi tàu trú ẩn. Trước tình huống đó, Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 tăng cường siết chặt bảo vệ an ninh nội bộ, rà soát an ninh toàn bộ khu vực, hỗ trợ phương án do thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh đề xuất huy động dân công địa phương chặt cây rừng chèn lên những tấm lưới giăng kín từ chân núi ra Bãi Chính, phủ kín thân tàu tạo thành… mỏm núi, chờ đến nửa đêm 29/11/1964 mới cho tàu rời bến.

Chuyến tàu thứ ba vận chuyển vũ khí vào bến Vũng Rô gần nửa đêm 30 Tết Nguyên đán Ất Tỵ (1/2/1965), Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 đảm nhiệm bảo vệ an toàn ông Trần Suyền - Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, Trưởng bến Vũng Rô cùng một số cán bộ, dân công lên tàu, xúc động lắng nghe Bác Hồ chúc Tết trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Trong lúc mọi người thưởng thức kẹo lạc, bánh chưng trên tàu thì từ đỉnh đèo Cả những loạt đạn pháo dội sáng không trung, nhưng các trinh sát an ninh điềm tĩnh báo cáo Bí thư Tỉnh ủy biết phía địch chỉ bắn đạn pháo để… đón giao thừa.

Đến chuyến tàu thứ tư mang mật hiệu 143 do thuyền trưởng Lê Văn Thêm chỉ huy vào bến Vũng Rô đã xảy ra sự kiện bất ngờ. Theo hải trình đã định, tàu này vào bến Lộ Diêu, tỉnh Bình Định nhưng do địch ráo riết kiểm soát vùng biển Lộ Diêu nên Bộ Tư lệnh Hải quân chỉ đạo chuyển hướng vào Vũng Rô.

Theo ông Nguyễn Duy Luân kể lại, sau khi nhận được chỉ đạo từ Tỉnh ủy, Ban An ninh tỉnh Phú Yên và Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 khẩn trương rà soát, làm trong sạch địa bàn và lực lượng dân công. Toàn bộ vũ khí bốc dỡ trước 3h sáng 16/2/1965 nhưng tời kéo neo bị hỏng phải sửa chữa đến 5h sáng mới xong nên tàu phải neo lại Bãi Chùa, phủ lá cây rừng ngụy trang thành mỏm núi. Không ngờ máy bay địch phát hiện “mỏm núi” lạ nên điều máy bay L19 chụp ảnh và nhận ra nét khác biệt với tấm không ảnh trước đó. Trong chiều cùng ngày địch huy động trực thăng dội đạn pháo, ném bom khiến tàu không số chao nghiêng. Một trận chiến quyết liệt diễn ra, Đại đội K60 ở bến Vũng Rô đưa hơn nửa tấn thuốc nổ phá hủy tàu trong đêm 17/2/1965, Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 phối hợp các lực lượng dẫn đường Ban Chỉ huy bến Vũng Rô thoát khỏi vòng vây của địch.

Nhiều ngày sau đó chiến sự ở Vũng Rô diễn ra ác liệt, địch tăng cường đánh phá, phong tỏa nên bến Vũng Rô kết thúc nhiệm vụ tiếp nhận vũ khí từ miền Bắc, nhưng những chiến công thầm lặng của lực lượng an ninh bảo đảm bí mật trong suốt hành trình tiếp nhận vũ khí từ những chuyến tàu không số ở bến Vũng Rô mãi mãi là truyền thống hào hùng của Ban An ninh tỉnh Phú Yên và Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1.