Chuyện nhà Tổng thống Uzbekistan: Cuộc đối đầu trong gia đình quyền lực

Những chia sẻ thẳng thắn của Lola và sự im lặng của Gulnara là điều hiếm thấy trong thể chế chính trị các nước thuộc khu vực Trung Á nói chung và của Uzbekistan nói riêng. Xét trên khía cạnh một gia đình lấy sự đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên làm điểm tựa thì có lẽ tiết lộ của Lola sẽ gây nhiều sóng gió trong tương lai, và thu hút truyền thông đến với gia đình chính khách Uzbekistan này.

Ai cũng có bê bối

Tuần trước, Lola Karimova-Tillyaeva đã bất ngờ đồng ý tham gia một cuộc phỏng vấn với BBC. Trước đây cô tránh tiếp xúc với giới truyền thông sau một số vụ lùm xùm từ năm 2011 đến đầu năm 2013. Lola cho biết, từ 12 năm qua, cô không hề nói chuyện với cô chị ruột Gulnara: "Chúng tôi chưa bao giờ giấu chuyện này với bất kỳ ai. Chúng tôi chẳng hề có sự liên lạc kiểu gia đình hay bạn bè, thậm chí chúng tôi chẳng thèm nhìn mặt nhau khi có những sự kiện của gia đình".

Lola Karimova-Tillyaeva, 35 tuổi, hiện đang sống tại Geneve (Thụy Sĩ) trong một tòa biệt thự trị giá 29 triệu bảng và là Đại sứ của Uzbekistan ở UNESCO tại Paris (Pháp). Trong khi đó, Gulnara Karimova, 41 tuổi, hiện là ca sĩ nhạc Pop kiêm nhà tạo mẫu thời trang, bên cạnh đó cô còn điều hành các công ty mỹ phẩm và kim hoàn, cùng nhiều tổ chức từ thiện. Gần đây, Gulnara được chỉ định là Đại sứ Uzbekistan ở Liên Hiệp Quốc và ở Tây Ban Nha.

Trên thực tế, hai chị em có những điểm giống nhau: lối sống xa hoa, thường giao du với các nhân vật nổi tiếng phương Tây và họ đều tự hào chuyện vung tay làm từ thiện. Cả Gulnara và Lola đều có tên trong danh sách những người giàu nhất Uzbekistan, sở hữu những khối tài sản lớn ở nước ngoài. Nhưng xem ra tính đố kị, không ưa nhau đã đè nặng lên tình chị em. "Tình chị em phải được xây dựng trên nền tảng giống nhau về ngoại hình hoặc tính cách, thế nhưng giữa chúng tôi chẳng có bất cứ điểm chung nào", Lola Karimova-Tillyaeva cho biết.

Gulnara Karimova (phải) và Lola Karimova-Tillyaeva đã không nói chuyện và tránh mặt nhau suốt 12 năm qua.

Mâu thuẫn lên tới đỉnh điểm khi người cha bắt đầu suy tính chuyện bầu cử tổng thống nhiệm kỳ sắp tới. Ông Islam Karimov nay đã 75 tuổi nên xuất hiện tin đồn về việc ai sẽ kế vị nếu ông qua đời hoặc quyết định về hưu. Vì ông điều hành Uzbekistan - từ sau khi tuyên bố độc lập năm 1991 - bằng "bàn tay sắt" nên không có chính khách sáng giá nào "dám chờ trong cánh gà". Theo lẽ đó, cô con gái cả Gulnara Karimova được dự báo sẽ kế nhiệm cha.

Lola Karimova-Tillyaeva đánh giá cơ hội này "rất mỏng manh" khi tiết lộ việc Gulnara không được lòng dân. Và theo thông tin mật của ngành ngoại giao Mỹ do Wikileaks làm rò rỉ, người Mỹ gọi cô là "nhân vật đáng ghét nhất ở Uzbekistan". Có lẽ đây là cách Lola công khai cách ly với cô chị, vì sau này Gulnara liên tiếp bị dính vào nhiều cuộc điều tra tham nhũng tầm quốc tế. Phe chỉ trích tố cáo cô chị cả sở hữu một "đế chế làm ăn" ở Uzbekistan, trong khi có tin Cảnh sát Pháp đã khám xét các biệt thự của Gulnara tại đây và giới chức Thụy Sỹ thì lại đang điều tra nghi án cô tham nhũng ở ngân hàng.

Nhắc tới chuyện chị gái có nguy cơ vướng vòng lao lý, cô em Lola chẳng tiếc lời trách móc. Dù thừa nhận biết rất rõ các vấn đề cá nhân của Gulnara, thế nhưng Lola vẫn bình thản tuyên bố "bỏ ngoài tai", và thậm chí không muốn về nhà ở Uzbekistan thường xuyên để tránh bị vạ lây. Cô nói rằng không thích bàn luận về chính trị, ngụ ý "đường ai nấy đi, ai làm nấy chịu".

Và có vẻ như rất hả hê, Lola vui mừng cho biết những bê bối động trời sẽ khiến lòng tin của người dân Uzbekistan suy giảm -  làm cho cơ hội trở thành tổng thống của cô chị bị lung lay. Thực ra, Lola Karimova-Tillyaeva muốn cả thế giới biết rằng cô sống rất trong sạch và biết điều, chứ không mờ ám như người chị Gulnara Karimova. Theo lẽ đó, mọi lỗi lầm thuộc về Gulnara, và thậm chí cả người cha tổng thống. Điều duy nhất Lola muốn bảo vệ tuyệt đối là gia đình cô, vị thế giàu có và công việc kinh doanh rất thành đạt của chồng.

Gulnara vốn kiệm lời, thế nhưng cô chị đã đáp trả rất ngọt ngào với bài phỏng vấn của cô em bằng cách lôi ra ánh sáng quá khứ của Lola. Trước đây, Lola từng kiện báo điện tử Đường 89 của Pháp vì dám lăng mạ cô bằng dòng tít "Con gái gã độc tài Uzbekistan" nhưng thất bại. Cô tỏ ra đau đớn, tuy nhiên lại vô tình khiến chính người cha và gia đình rơi vào một vụ điều tra dai dẳng, gây tổn thất uy tín và danh dự rất nặng nề.

Lola muốn gia đình nhỏ được yên ổn thay vì bị chị gái kéo vào cuộc chơi bê bối, và sẽ từ bỏ chính trường.

Gulnara bảo rằng, lẽ ra mọi chuyện đã được cô giải quyết êm thấm nhờ mối quan hệ truyền thông, thế nhưng cô em Lola lại làm rối tung khiến cô chị bất lực. Lola thua kiện vì có những nhân chứng xác nhận người cha Karimov đã ra lệnh giết hàng trăm người dân trong vụ thảm sát ở thành phố Andijan năm 2005. Các nhà hoạt động nhân quyền tố cáo Karimov thanh trừng các đối thủ chính trị và nạn tra tấn tràn lan ở các nhà tù Uzbekistan. Sau này, họ tiếp tục chĩa búa rìu vào Gulnara và Lola, cho rằng họ đang dùng tiền che giấu sự thật.--PageBreak--

Đối đầu ở mọi khía cạnh

Dù thừa hưởng khối tài sản lớn đảm bảo chắc chắn một cuộc sống sung túc, thế nhưng hai chị em chẳng khác nào "nước với lửa", đến mức dư luận đồn rằng, họ đang âm thầm tranh giành tài sản và quyền lực thống trị Uzbekistan sau khi ông Karimova hết nhiệm kỳ. Lola Karimova-Tillyaeva tuyên bố với phóng viên rằng hai chị em hoàn toàn xa lạ, đã đối đầu nhau ngay từ khi còn bé và mâu thuẫn ngày càng gia tăng khi trưởng thành chứ chưa bao giờ được xoa dịu.

Cách lựa chọn cuộc sống của hai chị em hoàn toàn trái ngược nhau. Trong khi cô chị Gulnara tấn công thị trường giải trí thế giới với tư cách là một ngôi sao nhạc Pop, nhà thiết kế thời trang thì cô em lại làm đại sứ Uzbekistan tại UNESCO và sống âm thầm tại Geneva. Người ta cho rằng, Gulnara hướng ngoại, sớm có khả năng ngoại giao nhờ định hướng của người cha và luôn muốn làm từ thiện, còn Lola ít nói hơn, luôn thích sự yên ổn nhưng phải giàu có, sung sướng và có nét gì đó ích kỷ.

Chị em nhà Karimov dường như đối đầu ở mọi khía cạnh trong cuộc sống. Lựa chọn sống xa quê hương nhưng chỉ có Gulnara Karimova thường xuyên về thăm nhà, tích cực xây dựng quỹ từ thiện thúc đẩy phát triển văn hóa - nghệ thuật, y tế và chính sách xã hội ở Uzbekistan. Ưu điểm này khiến cô chị nắm cơ hội lớn hơn để kế nhiệm người cha trong tương lai, và cũng là cái cớ Gulnara dứt khoát xóa bỏ cơ hội của cô em Lola. "Em tôi không thể bằng tôi trong hoạt động cộng đồng. Tốt nhất nó nên biết điều và ở nhà chăm chồng con…". Quan điểm này được giới truyền thông đặc biệt lưu tâm, trong khi Lola Karimova-Tillyaeva vẫn im lặng và từ chối đưa ra mọi bình luận.

Lola Karimova-Tillyaeva đành cứu vãn danh dự bằng cách thành lập một tổ chức từ thiện nhỏ, và sản xuất một chương trình truyền hình "mang cá tính Lola" trợ giúp trẻ em khuyết tật ở Uzbekistan. Ngay cả trên khía cạnh này, Lola cũng chỉ trích cô chị Gulnara "khoe mẽ, ra vẻ tốt bụng" nhưng thực chất là đem chính trị vào các hoạt động xã hội để PR bản thân. "Gulnara tuyên truyền quá nhiều trên mạng xã hội, và dường như chị ấy chẳng hề thỏa mãn với những gì đã làm. Một chiêu quá lố để người dân bầu, bỏ phiếu Gulnara” - Lola chia sẻ. 

"Bản chất Lola là người ích kỷ, chỉ muốn tránh xa những rắc rối khiến hình ảnh tiểu thư đài các bị hoen ố. Và Lola đang tìm mọi cách bảo vệ vị thế tỉ phú mới gây dựng được trong tầng lớp thượng lưu phương Tây, thế nên sẽ nhờ cậy truyền thông đưa người chị Gulnara đi khỏi cô càng xa càng tốt", nhà nghiên cứu người Mỹ Tashpulat Yuldashev nhận định.

Cái cách Lola trả lời phỏng vấn khéo đến độ người ta chẳng hề biết đang tồn tại một cuộc chiến âm thầm giữa hai ái nữ của một tổng thống quyền lực. Hai con người trái ngược tính cách, luôn bất đồng và thích tránh mặt nhau trong các cuộc họp gia đình. Và cô em Lola cũng tính toán rất chi li thời gian về thăm gia đình ở Uzbekistan chừng 2 -3 lần một năm không trùng với lịch của Gulnara để thoát cảnh "nói chuyện, ăn chung bàn" với cô chị.

Cô em Lola chỉ trích những chiêu quá lố để người dân bầu chọn cho Gulnara vào chiếc ghế tổng thống.

Một gia đình chính trị luôn chứng kiến sự đối đầu giữa những người con, và chuyện của Gulnara - Lola cũng chẳng phải ngoại lệ. Thế nhưng, trước báo giới, Lola Karimova-Tillyaeva khá kiệm lời về cuộc đấu tranh bí mật này, chỉ hé lộ rằng cô cảm thấy mệt mỏi và mất dần "hứng thú" theo đuổi nghiệp chính trị. "Tôi không muốn chen ngang vào công việc của chị Gulnara, và từng nói với chị rằng sẽ chuyên tâm chăm sóc gia đình, lo việc kinh doanh của chồng và đưa đón ba đứa trẻ".

Thực ra, dư luận chẳng cần quan tâm xem hai ái nữ của Tổng thống Uzbekistan  làm gì trên báo chí. Họ chỉ cảm thấy choáng và đặt dấu hỏi lớn khi biết hai cô con gái của Tổng thống sở hữu dàn xe sang, biệt thự khắp châu Âu và tiệc tùng "vô tư", trái  ngược với hàng triệu người dân làm việc vất vả ở các công trình xây dựng, bán sức lao động để có chút tiền nuôi gia đình nghèo. Người dân tố cáo hai chị em "đạo đức giả", theo lệnh cha bóc lột sức lao động của trẻ em tại các trại trồng cây bông vải khi mà Gulnara từng dõng dạc tuyên bố: "Tôi phản đối bất kỳ hình thức bóc lột nào...”.

Lại có luồng dư luận cho rằng, việc không nói chuyện suốt 12 năm qua bị coi là một trò lố tung hứng cho gia đình Tổng thống Uzbekistan. Rất nhiều thông tin phản bác điều này, đặc biệt là một bức điện tín của một nhà ngoại giao Mỹ giấu tên gửi tới gia đình Karmova cho biết hai chị em từng cùng nhau dự tiệc. Theo đó, Lola sở hữu các nhà hàng ở thủ đô Tashkent, đã mời cô chị tới vui chơi, ăn uống cùng bạn bè trong suốt năm 2004.

Một tài liệu khác tiết lộ, các đây ít lâu, hai chị em cùng đi dự tiệc tại một hộp đêm do Lola làm chủ, có đoạn chỉ đích danh Lola lái chiếc xe thể thao Porsche Cayenne S đến lúc 22 giờ cùng chị và lần khác, người chị Gulnara đến chơi lúc 3 giờ sáng cùng đám bạn của cô em…