Một phụ nữ da đen sẽ lãnh đạo Công đảng Anh?

Ngày 20/5/2010, bà chính thức tuyên bố trên Đài Phát thanh Radio 4 về dự định ra ứng cử vị trí lãnh đạo Công đảng Anh và đại diện cho phụ nữ trong đảng này. Sự ứng cử của Diane Abbott đã gây không ít ngạc nhiên trong một thế giới chỉ toàn chính khách nam da trắng luôn nắm quyền lực trong suốt 13 năm qua.

Kể từ sự rút lui trước thời hạn của Gordon Brown sau thất bại bầu cử  ngày 6/5 năm nay, có tất cả 6 ứng cử viên tuyên bố tranh chức lãnh đạo Công đảng. Diane Abbott, 56 tuổi, rõ ràng đã đóng một vai trò khác biệt như bà nói với BBC: "Những ứng cử viên khác đều quý phái và là những lãnh đạo tốt cho Công đảng, nhưng tất cả họ đều giống nhau. Người ta không thể cho phép có sự lựa chọn những ứng cử viên đều giống nhau. Công đảng chắc chắn phải có sự khác biệt". 

Đó là điều chắc chắn. Cũng như Tổng thống Mỹ Barack Obama, Diane Abbott đã viết nên một trang sử khi trở thành phụ nữ da đen đầu tiên có chân trong Hạ nghị viện nước Anh vào năm 1987. Một điểm chung khác với Obama: Diane Abbott là người ngay từ đầu phản đối cuộc chiến xâm lược Iraq. Tại Anh, nước tham chiến ở Iraq và Afghanistan giật kỷ lục về sự không hợp lòng dân, vị trí của bà đã tạo nên sự khác biệt không thể chối cãi trong Công đảng.

Nhưng sự so sánh với đương kim Tổng thống Mỹ không chỉ dừng lại ở đó. Diane Abbott trước hết là người bênh vực cho những người thiểu số. Tại khu vực Hackney North - Stoke Newingon ở đông London (một trong những khu vực chịu thiệt thòi nhất nước Anh) mà bà là người đại diện, có 3 trong 4 người xuất thân là tộc người thiểu số.

Diane Abbott là nữ chính khách Công đảng Anh trở thành thành viên của Nghị viện nước này đại diện cho khu vực Hackney North - Stoke Newingon từ năm 1987 (thay thế Nghị sĩ Ernest Roberts đã 75 tuổi), lúc đó bà là phụ nữ da đen đầu tiên được bầu vào Hạ nghị viện. Bà luôn được coi là người phát ngôn cánh tả của "Công đảng mới".

Diane Abbott có gốc gác là dân nhập cư Jamaica nghèo khổ, cha là thợ hàn còn mẹ là y tá. Diane Abbott bắt đầu bước vào chính trường từ năm 1982, khi đó bà được bầu vào Hội đồng thành phố Westminster và trở thành một trong những nữ ủy viên hội đồng là người da đen đầu tiên của nước Anh, phục vụ tại vị trí này cho đến năm 1986.

Từ năm 1987, Diane Abbott trở thành một trong 4 thành viên nghị viện có gốc gác là tộc người thiểu số - 3 người kia là Paul Boateng, Bernie Grant và Keith Vaz. Abbott nổi tiếng với sự tham gia vào các vấn đề liên quan đến chủng tộc, ví dụ bài diễn văn đầu tiên của bà ở Nghị viện bao hàm những gì mà bà nhận thấy là dấu hiệu của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc trong chính sách về nhập cư của Anh.

Abbott cũng quan tâm đến những vấn đề về trẻ em da đen và giáo dục, tổ chức những hội nghị về trẻ em da đen và các trường học London hàng năm cũng như đặt ra giải thưởng trẻ em da đen hàng năm nhằm quảng bá những hình ảnh tích cực về người da đen trẻ tuổi.

Diane Abbott là người trực tính tham gia chiến dịch nữ quyền và chống phân biệt chủng tộc, từng tuyên bố nước Anh đã "tạo ra chủ nghĩa phân biệt chủng tộc". Bà cũng nổi tiếng là nhà hùng biện và nữ chính khách tranh luận giỏi, giành được giải thưởng "Diễn văn Nghị viện trong năm" của tạp chí cánh hữu Spectator năm 2008 nhờ bài diễn gây xúc động mạnh chống đối kế hoạch của Công đảng giam giữ những nghi phạm khủng bố 42 ngày mà không cần xét xử.

Nhưng những thành tích của bà đã bị lu mờ đi vào năm 2003, khi có thông tin bà xa lánh những ngôi trường công trong đơn vị bầu cử Hackney North - Stoke Newingon và gửi con trai James của bà vào học một trường tư có học phí 10.000 bảng Anh một năm.

Diane Abbott - người đã từng chỉ trích Tony Blair và Harriet Harman vì chuyện họ cho con cái vào học những ngôi trường tư cao cấp - sau đó đã phải thừa nhận quyết định gửi con vào trường tư giàu có của bà là "không thể bào chữa được". Nghị sĩ Brian Sedgemore của khu vực Hackney North - Stoke Newingon cũng lên tiếng chỉ trích quyết định đó của bà Abbott.

Mới đây bà buộc tội những đối thủ cạnh tranh của mình đã siết chặt tay nhau về vấn đề thắt chặt chính sách nhập cư khi họ lập luận rằng vấn đề thật sự là thiếu nhà ở tươm tất và công ăn việc làm. Quyết định ra tranh cử của Diane Abbott cũng khiến cho thành viên cánh tả John McDonnell (tốt nghiệp Đại học Brunel) của đảng này mất nhiều cơ hội tranh thủ được 33 chữ ký đề cử cần thiết để bước vào cuộc đua giành chiếc ghế lãnh đạo Công đảng.

Cựu Bộ trưởng Y tế Anh Andy Burnham, 40 tuổi và cũng là cựu sinh viên Đại học Cambridge, tuyên bố những cải cách mở rộng của Công đảng đã làm "giảm bớt ảnh hưởng của những nhóm nhỏ những người ưu tú hàng đầu" của đảng này.

35 năm sau khi Margaret Thatcher trúng cử vào vị trí lãnh đạo đảng Bảo thủ, chưa có một phụ nữ nào chiếm giữ vị trí hàng đầu trong Công đảng - nhất là với người có gốc gác thiểu số. Diane Abbott có lẽ sẽ viết nên trang sử mới nếu trở thành phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Công đảng? Hiện thời người ta vẫn chưa biết được kết quả khi ngày bầu cử 25/9 năm nay còn chưa đến.

Với vị trí cánh tả của Công đảng, những cơ hội để chiến thắng của Diane Abbott không nhiều. Tuy nhiên bà tự tin có thể thu thập đủ 33 chữ ký cần thiết của các nghị sĩ để hợp thức hóa tư cách ứng cử viên. Nhưng điều đáng quan tâm là Diane Abbott dám lăn xả vào cuộc chiến cam go nhằm làm thay đổi diện mạo của Công đảng Anh.

Bà nói: "Tôi nhận được nhiều sự ủng hộ không chỉ từ những chính khách cánh tả mà cũng từ phụ nữ và những nghị sĩ mong muốn nhìn thấy những ứng cử viên khác biệt nhiều hơn"