Bầu cử Ấn Độ: BJP trên đà tiến tới

Kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử sẽ công bố vào ngày 4/6 tới. Và, cho dù là giới quan sát trong nước Ấn Độ hay cộng đồng quốc tế về cơ bản đều cho rằng cuộc bầu cử ở Ấn Độ lần này không có gì căng thẳng. Đảng Nhân dân Ấn Độ (Bharatiya Janata - BJP) chắc chắn sẽ giành chiến thắng và ông Narendra Modi sẽ lập kỷ lục thắng cử 3 nhiệm kỳ liên tiếp, có thể so với với Thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ là Jawaharlal Nehru.

Hướng tới công bằng xã hội

So với phe đối lập, ông Modi và BJP có nhiều lợi thế hơn. Trong nội bộ đảng, BJP làm nổi bật hơn nữa vị thế của ông Modi với tư cách là nhà lãnh đạo chiến dịch tranh cử và linh hồn của đảng. Cho đến nay, theo giới phân tích, ông Narendra Modi vẫn là không có đối thủ xứng tầm trên chính trường Ấn Độ. Và, sở dĩ BJP có được vị thế vững chắc như ngày nay cũng nhờ vào ảnh hưởng cá nhân của ông Modi.

Ông Narendra Modi xuất thân là nhân viên công tác tuyên truyền của Tổ chức tình nguyện quốc gia (RSS). Ông có kỹ năng hùng biện xuất chúng và có khả năng khơi dậy cảm xúc của người khác. Trong tâm trí người dân Ấn Độ, đặc biệt là những người ở khu vực nói tiếng Hindi, hình ảnh của ông như một người mạnh mẽ xuất thân từ tầng lớp cấp thấp trong xã hội, gần gũi với người nghèo, đồng thời cũng là người trong sạch về chính trị và có “lòng tin tôn giáo”, đối lập với xuất thân quyền thế của Rahul Gandhi - lãnh đạo đảng Quốc đại (INC) đối lập chính.

Ngày 14/4, BJP đưa ra tuyên bố tranh cử với tiêu đề “Cam kết của Modi”, trực tiếp đưa tên ông Narendra Modi vào tiêu đề. Điều này có hàm ý nói với người dân Ấn Độ rằng lựa chọn BJP chính là lựa chọn ông Modi. Ông Modi đã đưa ra “chiếc bánh khổng lồ” cho cử tri Ấn Độ, cam kết sẽ dẫn dắt người dân Ấn Độ hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước phát triển vào năm 2047 - nhân dịp kỉ niệm 100 năm Ấn Độ giành được độc lập.

Trong chiến dịch tranh cử của mình, ông Modi và BJP rất giỏi sử dụng ý thức hệ khi liên tục thúc đẩy và lợi dụng ưu thế của chủ nghĩa dân tộc đạo Hindu. Trong 10 năm qua kể từ ông Modi và BJP lên nắm quyền, ý thức hệ xã hội của Ấn Độ ngày càng mạnh, thế lực chủ nghĩa dân tộc Hindu ngày càng lớn mạnh.

Trong khi đó, trong số các đối thủ cạnh tranh, ông Rahul Gandhi đang tìm cách định vị lại ý thức hệ của INC, coi công bằng xã hội là nhu cầu cốt lõi. Tuy nhiên, trong quá trình tuyên truyền lâu nay của BJP và RSS, công bằng xã hội mà đại đa số người theo đạo Hindu (vốn chiếm hơn 80% dân số Ấn Độ) đáng được hưởng lợi thì lại nằm trong sự điều khiển của người Hồi giáo và hiện nay chính ông Narendra Modi và BJP đang tìm cách khôi phục lại, với cái gọi là “công bằng xã hội”.

3 vấn đề lớn

Mặc dù có vẻ như ông Narendra Modi và BJP đã nắm chắc chiến thắng trong cuộc bầu cử lần này nhưng vẫn còn 3 vấn đề lớn cần chú ý.

Thứ nhất là xu hướng cạnh tranh giữa chủ nghĩa dân tộc Hindu và chủ nghĩa thế tục. Điều này có thể thấy qua số phiếu mà BJP giành được. Hầu hết mọi người đều không chắc liệu BJP và liên minh của mình có thể giành được hơn 2/3 số ghế hay hơn 400 ghế như dự tính và tuyên bố hay không. Vào ngày bỏ phiếu đầu tiên của cuộc bầu cử, bạo loạn đã nổ ra ở Tây Bengal, xung đột giữa các nhân viên bầu cử của BJP và đảng cầm quyền Trinamool Congress (TMC) ở Tây Bengal. Cùng ngày, cũng có một vài nơi xuất hiện tình trạng tẩy chay cuộc bầu cử.

Trong 2 cuộc bầu cử năm 2014 và 2019, BJP lần lượt giành được 31 và 37% số phiếu bầu. Tỷ lệ phiếu bầu trong cuộc bầu cử lần này không những sẽ cho thấy liệu các chính sách của ông Modi và BJP có được người dân Ấn Độ ủng hộ hay không, mà còn cho thấy sự cạnh tranh và mâu thuẫn giữa chủ nghĩa dân tộc Hindu và chủ nghĩa thế tục, cũng như giữa chủ nghĩa dân tộc khô và đạo Hồi.

Thứ hai, liệu BJP có thể mở rộng ảnh hưởng của mình ở miền Nam hay không? Trong cuộc bầu cử năm 2019, BJP chỉ giành được 30/131 ghế ở khu vực miền Nam. Trong những năm qua, BJP và RSS chắc chắn luôn nỗ lực giành được nhiều sự ủng hộ hơn ở miền Nam, nhưng vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ các chính đảng ở các bang miền Nam. Từ cuộc bầu cử đia phương cuối năm 2023 có thể thấy lực lượng ủng hộ chính của BJP vẫn là các khu vực nói tiếng Hindi ở phía Bắc. Chìa khóa để BKP và liên minh của đảng này có thể giành được 400 ghế trong cuộc bầu cử lần này là liệu họ có thể giành được nhiều ghế hơn ở các bang miền Nam hay không.

Thứ ba, là đánh giá và phản ứng của Mỹ và phương Tây về tiến trình bầu cử ở Ấn Độ. Xuất phát từ nhu cầu lợi dụng Ấn Độ để kiềm chế Trung Quốc, Mỹ và phương Tây có vẻ như đang “ưu ái” mọi sự để có được lợi ích. Tuy nhiên, sự chỉ trích của Mỹ và phương Tây đối với chính quyền ông Narendra Modi có vẻ như là do các biện pháp ngày càng xa rời cái gọi là “tiêu chuẩn dân chủ của phương Tây”. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa hơn có thể là do vị thế của Ấn Độ trên trường quốc tế ngày càng tăng lên, ảnh hưởng quốc tế của Ấn Độ ngày càng lớn và chính sách ngoại giao độc lập tự chủ ngày càng rõ ràng. Mỹ và phương Tây đang muốn tìm cách tăng cường kiểm soát Ấn Độ, điều này đã gây ra một sự đối nghịch giữa kiểm soát và chống kiểm soát ngày càng căng thẳng hơn.