Chuyến thăm Anh lần thứ 2 của ông Trump

Tại cuộc họp báo sau khi kết thúc hội đàm hôm 18/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau rất cao. Cả hai ông đều tránh đề cập những vấn đề nhạy cảm khiến đối phương không hài lòng, hoặc không chỉ trích, nặng lời khi đụng chạm vấn đề nhạy cảm cả hai bên đều cùng quan tâm. Chẳng hạn như việc nước Anh sắp cùng với một số quốc gia châu Âu khác công nhận nhà nước Palestine tại hội nghị Liên hợp quốc vài ngày tới, ông Trump chỉ đơn giản nhắc đến bằng một câu rằng “chúng tôi còn những bất đồng...”.

Như báo giới đã đưa tin, cuộc hội đàm giữa Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Anh xoay quanh các vấn đề lớn hai nước đang quan tâm, như cuộc chiến Ukraine, cuộc chiến Gaza, vấn đề chi tiêu quốc phòng, vấn đề người nhập cư, tự do ngôn luận,... Tại cuộc họp báo hôm 18/9, hai nhà lãnh đạo đã trả lời đầy đủ các câu hỏi của các phóng viên báo chí xoay quanh các vấn đề này.

Điểm nhấn trong chuyến thăm lần này của ông Trump là vấn đề hợp tác đầu tư. Thủ tướng Starmer đã tìm cách điều hướng chuyến thăm cấp nhà nước đầy rủi ro về mặt chính trị của ông Trump bằng thông báo về khoản đầu tư 150 tỷ bảng Anh của Mỹ vào Anh. Ngay khi ông Trump và phu nhân đặt chân đến Anh hôm 16/9, một loạt doanh nghiệp lớn của Mỹ đã thông báo các khoản đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ, dịch vụ tài chính, năng lượng của Anh trị giá hàng tỷ USD. Các thỏa thuận công nghệ này dự kiến sẽ bao gồm đầu tư vào AI, siêu máy tính và điện toán lượng tử.

Trước đó, nước Anh đã công bố một thỏa thuận điện hạt nhân, theo đó Anh và Mỹ sẽ chấp thuận các đánh giá an toàn của nhau liên quan đến lò phản ứng module nhỏ. Các nhà máy điện hạt nhân nhỏ thường được coi là giải pháp cung cấp lượng năng lượng khổng lồ cần thiết cho trí tuệ nhân tạo và các trung tâm dữ liệu tiên tiến, và các quan chức cho biết thỏa thuận công nhận chung sẽ giúp đẩy nhanh việc triển khai các nhà máy này.

Tuy nhiên, chưa có thông tin nào được đưa ra trong những ngày gần đây về thuế quan, vốn cho đến gần đây vẫn là vấn đề hàng đầu trong chương trình nghị sự của Anh trong quan hệ với Mỹ. Vào tháng 5, Tổng thống Trump và Thủ tướng Starmer cũng đã công bố một thỏa thuận thương mại được cho là sẽ giảm thuế đối với thép từ 25% xuống 0%, nhưng việc cắt giảm này vẫn chưa được thực hiện do lo ngại từ Washington về nguồn nhập khẩu nguyên liệu thô của Anh.

Ukraine là một trong những vấn đề “nóng nhất” được quan tâm trong chuyến thăm của ông Trump. Các nhà lãnh đạo châu Âu rất vui mừng trước những bình luận của Trump vào ngày 13/9 khi lần đầu tiên ông gọi Nga theo cách của đa phần châu Âu vẫn gọi trong cuộc chiến Ukraine. Một tuần trước đó, ông đã nói về việc áp đặt thêm lệnh trừng phạt lên Moscow sau khi Nga tiến hành cuộc không kích dữ dội nhất vào Ukraine kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Tuy nhiên, giữa hai tuyên bố đó, ông Trump đã đưa ra một tuyên bố trên mạng xã hội khiến các thành viên NATO của ông vô cùng lo lắng. Trong bài đăng của mình, ông đổ lỗi cho người tiền nhiệm Joe Biden và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy về cuộc chiến, đồng thời kêu gọi các đồng minh châu Âu áp thuế lên tới 100% đối với Trung Quốc và Ấn Độ.

Ông Starmer đã tận dụng chuyến thăm này để chuyển hướng sự chú ý của ông Trump một lần nữa sang Tổng thống Nga Putin. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã cảnh báo Tổng thống Mỹ rằng nhà lãnh đạo Nga không nghiêm túc trong việc đạt được một thỏa thuận hòa bình, như một phần của chiến lược nhằm củng cố lập trường của ông đối với Moscow. Quả nhiên, những gì ông Trump nói tại cuộc họp báo hôm 18/9 đã cho thấy ông Starmer đã phần nào đạt được điều mình muốn. Ông Trump đã “chỉ trích gay gắt” người đồng cấp Nga, cho rằng Tổng thống Putin "đã làm tôi thất vọng". Đó là những lời lẽ khiến cho giới chức Anh “không thể vui hơn”.

Cho đến nay, ông Trump cũng chỉ mới biết rằng một số thành viên của Liên minh châu Âu - đặc biệt là các đồng minh của ông là Slovakia và Hungary - vẫn tiếp tục nhập khẩu dầu của Nga, nhưng điều này đã mang lại cho ông một cái cớ thuận tiện để không áp đặt mức thuế đã hứa đối với Trung Quốc vì nhập khẩu dầu của Nga. Mỹ và châu Âu giờ đây không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nhanh chóng đóng cửa dòng chảy dầu mỏ vào châu Âu từ Nga. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã hứa sẽ đẩy nhanh kế hoạch ngừng mua dầu khí của Nga, lùi thời hạn đến trước năm 2028. Ông Starmer có lý do để tin rằng ông Trump đã đồng ý rằng giá dầu càng thấp thì Nga sẽ giải quyết vấn đề Ukraine càng nhanh.

Sau 2 ngày tiếp đón, Vua Charles và Thủ tướng Starmer chỉ có thể hy vọng ông Trump sẽ dần tin rằng nếu ông thực thi ngay các lệnh trừng phạt, thì ông có thể thuyết phục Tổng thống Putin giải quyết cuộc chiến Ukraine nhanh hơn.

Trong vấn đề cuộc chiến tại Gaza, những lo ngại của Phố Downing rằng việc Anh sắp công nhận nhà nước Palestine sẽ gây ra chia rẽ giữa hai nhà lãnh đạo đã được chứng minh là không có cơ sở. Ông Trump thừa nhận hai nhà lãnh đạo bất đồng về vấn đề này, nhưng nói thêm rằng đó là "một trong số ít bất đồng giữa chúng tôi". Trong nỗ lực xoa dịu Tổng thống Mỹ, ông Starmer hoàn toàn tránh nói về tình trạng đổ máu và nạn đói mà Israel đang gây ra ở Gaza. "Hamas ... không muốn giải pháp hai nhà nước", ông Starmer nói. "Họ không muốn hòa bình, họ không muốn ngừng bắn". Những bình luận của ông đã nhận được sự vỗ vai khen ngợi của ông Trump.