Singapore: Cứ 10 phút có 1 nạn nhân của lừa đảo online

Trong 2 năm qua, người Singapore nằm trong nhóm bị dính lừa đảo trực tuyến nhiều nhất trên toàn thế giới. Năm 2023, họ là quốc gia mất nhiều tiền nhất trong các vụ lừa như vậy, với mức bình quân là 4.031 USD mỗi người bị lừa, so với Thụy Sĩ là nước đứng thứ hai với 3.767 USD/nạn nhân và Áo đứng thứ ba với 3.484 USD mỗi nạn nhân.

Còn năm 2024, Singapore ghi nhận 51.501 vụ lừa đảo trực tuyến với tổng thiệt hại lên tới 1,1 tỷ SGD tương đương khoảng 858 triệu USD, tăng 70% so với năm 2023. Trung bình cứ 10 phút lại có một người trở thành nạn nhân, khiến chính phủ nước này báo động đỏ về khủng hoảng lừa đảo. Con số thực tế có thể còn cao hơn nữa - theo Liên minh Chống lừa đảo toàn cầu, ước tính rằng hơn 2/3 số nạn nhân người Singapore bị lừa online đã không trình báo về việc họ bị lừa.

Một trong những hình thức lừa đảo gia tăng nhanh nhất là qua tiền điện tử. Thiệt hại từ loại hình này chiếm tỷ lệ gấp gần 4 lần so với năm trước do các giao dịch ẩn danh và không thể đảo ngược. Bên cạnh đó, các vụ giả mạo trên ứng dụng nhắn tin Telegram cũng tăng hơn 130% chỉ trong nửa đầu năm, trong khi lừa đảo thương mại điện tử tiếp tục là loại hình phổ biến nhất.

Đây chỉ là một phần nhỏ trong hoạt động tội phạm trực tuyến toàn cầu có quy mô ước tính lên tới 1 nghìn tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, người Singapore thường là những người giàu có, am hiểu công nghệ và có tính tuân thủ cao nhưng lại đặc biệt dễ sa vào bẫy của những kẻ lừa đảo trên mạng.

Tại khu vực Đông Nam Á, các ổ nhóm lừa đảo trực tuyến lớn thường hoạt động ở Campuchia, Myanmar và Lào và thường được vận hành bởi những người chính là nạn nhân của nạn buôn người. Các vụ lừa đảo trên mạng đã trở nên phổ biến đến mức Chính phủ Singapore thậm chí đã thảo luận về hình phạt thể xác đối với những kẻ phạm tội. Bà Loretta Yuen, Chủ tịch Ủy ban Chống gian lận tại Hiệp hội Ngân hàng Singapore phát biểu: “Chúng tôi tin rằng đánh roi là một biện pháp răn đe mạnh mẽ”.

Trong khi phần lớn các vụ lừa đảo được trình báo với cơ quan chức năng là những vụ có mức thiệt hại dưới 2.000 đôla Singapore, vẫn có hàng nghìn nạn nhân đã giao nộp toàn bộ tiền tiết kiệm của mình cho những kẻ lừa đảo - những kẻ thường đóng giả là nhân viên ngân hàng hoặc thậm chí là công chức nhà nước.

Tại Singapore, phần lớn các nạn nhân bị lừa đảo đều bị tiếp cận qua các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Facebook, WhatsApp và Instagram. Meta - tập đoàn sở hữu cả ba nền tảng này - cho biết đang tích cực đầu tư vào các công nghệ mới nhằm phát hiện và gỡ bỏ các nội dung lừa đảo. Kể từ đầu năm 2024, công ty đã xác định và vô hiệu hóa hơn 7 triệu tài khoản có liên hệ đến các đường dây lừa đảo hoạt động tại Myanmar, Lào, Campuchia và Philippines.

Các chiêu trò lừa đảo phổ biến bao gồm: gian lận thương mại điện tử, giả mạo tuyển dụng, lừa tình qua mạng, giả danh cán bộ nhà nước, phát tán phần mềm độc hại và tấn công email doanh nghiệp. Trong hơn 80% các vụ việc được báo cáo tại Singapore, nạn nhân tự nguyện chuyển tiền hoặc tài sản số cho đối tượng lừa đảo - phần lớn do bị thao túng tâm lý.

Đáng lo ngại, ngay cả những chiến dịch tuyên truyền và phòng chống lừa đảo của cơ quan chức năng cũng bị các đối tượng lợi dụng. Theo cảnh sát Singapore, riêng trong năm ngoái đã ghi nhận hơn 1.500 trường hợp giả mạo nhân viên nhà nước để lừa đảo. Thậm chí, một số kẻ còn mạo danh là sĩ quan từ Trung tâm Chống lừa đảo để gọi điện tiếp cận nạn nhân. Tình trạng này dễ xảy ra phần nào do người dân Singapore có xu hướng tin tưởng và tuân thủ cao đối với cơ quan chức năng.

Theo bài viết trên Asia Times, để đối phó với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng này, Singapore cần có một chiến lược toàn diện dựa trên ba trụ cột: siết chặt các biện pháp bảo vệ trong khu vực tư nhân, nâng cao hiểu biết số và mở rộng hợp tác quốc tế.

Singapore đang triển khai loạt biện pháp siết chặt quản lý nền tảng số. Chính phủ yêu cầu các ngân hàng và nền tảng giao dịch triển khai cơ chế tạm hoãn rút tiền nhằm ngăn nạn nhân ra quyết định vội vàng. Đồng thời, các công cụ tìm kiếm cần đánh dấu các trang web mạo danh, trong khi các nền tảng thương mại điện tử phải xác minh danh tính người bán bằng giấy tờ chính phủ.

Về phía người dùng, ứng dụng ScamShield sử dụng trí tuệ nhân tạo đã được ra mắt nhằm hỗ trợ phát hiện lừa đảo. Tuy nhiên, giới chức Singapore nhấn mạnh phòng tuyến hiệu quả nhất vẫn là sự hiểu biết  của cộng đồng. Trong khi phần lớn người dân tự tin có thể phát hiện lừa đảo, chỉ khoảng 40% thực sự nhận diện đúng email giả mạo. Do đó, các chương trình giáo dục an ninh mạng đang được đẩy mạnh tại trường học và nơi làm việc.

Người cao tuổi - nhóm dễ bị lừa nhất, cũng là đối tượng trọng tâm trong các chiến dịch truyền thông. Chính phủ khuyến cáo người dân học cách kiểm tra thông tin từ người gửi đáng ngờ, nhận biết các dấu hiệu giả mạo giọng nói và hình ảnh từ công nghệ deepfake.

Ngoài ra, Singapore đang kêu gọi người dân báo cáo tất cả hành vi lừa đảo, kể cả khi chưa bị thiệt hại. Theo thống kê, có tới 64% người nhận tin nhắn lừa đảo không trình báo, phần vì chủ quan, phần vì xấu hổ. Để phá vỡ tâm lý im lặng này, các dịch vụ tiếp nhận tố cáo hiện cho phép ẩn danh và cung cấp hỗ trợ tâm lý.

Cuối cùng, hợp tác quốc tế được xem là trụ cột quan trọng trong chiến lược chống lừa đảo. Dù 90% các vụ việc có nguồn gốc từ nước ngoài, Singapore mới chỉ tham gia số lượng hạn chế các chiến dịch xuyên biên giới. Việc mở rộng phối hợp với các nước láng giềng được đánh giá là cần thiết trong bối cảnh lừa đảo công nghệ cao ngày càng khó truy vết.