Giấc mơ lớn của huấn luyện viên bắn súng Phạm Cao Sơn

"Đi trước thời đại" vì đam mê

Những thuật ngữ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn chỉ được nhắc đến thường xuyên trong khoảng 5 năm qua. Đó là những công cụ cần thiết để áp dụng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Thay vì đưa ra quyết định dựa trên cảm tính, con người cần hành động theo những số liệu và thông tin cụ thể nhằm hạn chế sai lầm.

Áp dụng dữ liệu lớn trong huấn luyện thể thao cũng trở thành xu thế chung của thế giới trong những năm qua. Bắn súng cũng không phải ngoại lệ, nhưng phương pháp này gặp khó khăn ngay từ bước đầu tiên. Làm thế nào để một đội tuyển có thể thống kê, sưu tầm đầy đủ dữ liệu từ các giải đấu diễn ra rải rác trong nhiều năm?

Công việc sưu tầm, lưu trữ dữ liệu chuyên môn luôn mang lại thách thức cho bất kỳ tổ chức, đơn vị nào. Nhưng ít ai biết, trong phạm vi môn bắn súng của Việt Nam, toàn bộ những dữ liệu về mọi giải đấu trong hơn 20 năm qua đều do một cá nhân thực hiện. Đó là HLV Phạm Cao Sơn, Trưởng bộ môn Bắn súng Hải Phòng.

Khi còn thi đấu, Phạm Cao Sơn được biết đến như một trong "Tứ hoàng" của bắn súng Việt Nam. Cùng với những đồng đội như Nguyễn Mạnh Tường, Trần Quốc Cường và Hoàng Xuân Vinh, Phạm Cao Sơn có một sự nghiệp đáng nể với 10 tấm HCV SEA Games. Cuối năm 2007, ông chuyển sang công tác huấn luyện.

Trên cương vị mới, việc chính của Phạm Cao Sơn không còn là "cầm súng" nữa. Nhưng ông dường như muốn làm nhiều hơn công việc của HLV đơn thuần. Ông chính là người ủng hộ các con theo nghiệp vận động viên (VĐV) bắn súng khi biết chúng mang tình yêu với môn thể thao này. Phạm Quang Huy, nhà vô địch ASIAD 19 chính là con trai ông.

Bên cạnh đó, HLV Phạm Cao Sơn cũng là người phổ cập hình ảnh, thông tin của môn bắn súng đến công chúng. Ít ai biết, HLV Phạm Cao Sơn đã xây dựng một hệ thống các kênh mạng xã hội và trang web tra cứu dữ liệu các giải đấu để khán giả có thể tiếp cận môn thể thao rất kén người xem này.

"Tôi cũng không nhớ chính xác mình thành lập trang web từ bao giờ nữa. Từ rất lâu trước khi làm điều ấy, tôi đã có thói quen lưu trữ thông tin, dữ liệu từ những giải đấu mình tham dự. Bạn bè, đồng nghiệp biết vậy nên cũng thường xuyên hỏi tôi gửi giúp họ thông tin", HLV Phạm Cao Sơn hồi tưởng về những ngày đã qua.

Với tư cách một VĐV, rồi sau này là HLV bắn súng, HLV Phạm Cao Sơn không bao giờ coi dữ liệu như một tài sản riêng. Ông sẵn sàng chia sẻ, đóng góp cùng mọi người để giúp đỡ bắn súng nước nhà nhiều hơn. Nhưng theo thời gian, việc làm mang tính thủ công ấy bắt đầu bộc lộ những điểm hạn chế.

Việc lưu trữ dữ liệu "offline" khiến công tác tra cứu của các HLV bắn súng khác rơi vào trạng thái bị động. Họ phải nhắn tin, gọi điện hỏi HLV Phạm Cao Sơn. Dữ liệu được gửi đến đôi lúc cũng không khớp với nhu cầu tìm hiểu, và HLV Phạm Cao Sơn không thể ngồi "trực" máy tính liên tục. Thế là ông nghĩ đến việc tạo ra một nơi để tất cả có thể cùng vào tìm hiểu, tra cứu.

Cập nhật kết quả từng giây

Hệ thống thể thao thành tích cao của Việt Nam bao gồm trên dưới 40 môn, và bắn súng chỉ là một trong số đó. Nếu tính trung bình mỗi môn tổ chức 3 giải hàng năm, số giải thể thao có quy mô quốc gia lên tới 120-150 giải. Tuy nhiên, chỉ có một vài giải đấu được nhắc tên qua các phương tiện truyền thông. Số còn lại là một khoảng trống mờ mịt về mặt thông tin.

"Những thông tin về thời gian tổ chức, thi đấu các giải thể thao của Việt Nam không phải chuyện bí mật", HLV Phạm Cao Sơn nói. Ông cho biết thêm, những việc mình làm chỉ xuất phát từ một mục tiêu duy nhất: Đưa hình ảnh của thể thao Việt Nam, cũng như môn bắn súng nói riêng, đến gần với người hâm mộ hơn.

Khác với phần lớn các môn thể thao khác vốn thiên về "động", bắn súng lại thiên về "tĩnh" khi thi đấu. Ở một góc độ nào đó, việc này khiến cho bắn súng trở thành môn thể thao rất kén người theo dõi. Chỉ có những ai thực sự đam mê với bắn súng mới có thể theo sát từng lượt bắn, và cập nhật kết quả từng phút.

Với sứ mệnh của một người muốn đem hình ảnh môn bắn súng đến gần công chúng hơn, HLV Phạm Cao Sơn còn muốn làm nhiều hơn thế. Từ việc cập nhật kết quả sau khi mỗi bài thi hoàn thành, ông đã "nâng cấp" lên thành phát trực tiếp, cập nhật kết quả thi đấu tới từng giây để phục vụ người hâm mộ.

Khi được hỏi về những buổi cập nhật dữ liệu, cũng như phát sóng trực tiếp phần thi của VĐV Việt Nam, HLV Phạm Cao Sơn nói: "Tôi luôn cố gắng biến mọi khâu trở thành thao tác tự động hóa, bởi con người không thể làm việc liên tục như máy móc. Đến nay, trang web của tôi có thể cập nhật trực tiếp rất nhiều dữ liệu của các giải quốc tế ngay sau khi phần thi khép lại.

Trong ngày Phạm Quang Huy giành HCV ASIAD, hẳn xạ thủ người Hải Phòng cũng biết cả gia đình luôn ủng hộ, dõi theo anh theo đúng nghĩa đen. Bởi, HLV Phạm Cao Sơn chính là người phát trực tiếp phần thi của con trai mình. Ông cũng là người đầu tiên gửi lời thông báo về việc Quang Huy đã vô địch Á vận hội.

Muốn làm nhiều hơn nữa

Đúng với tính cách "ăn sóng nói gió" của người Hải Phòng, HLV Phạm Cao Sơn nói ông còn rất nhiều dự định còn ấp ủ với bắn súng Việt Nam. Có những việc rất đơn giản, như xây dựng một giao diện mới thân thiện hơn cho trang dữ liệu bắn súng SFS.vn, thay vì hình thức đơn giản như hiện tại.

"Có những thứ tôi đã lên kế hoạch để làm, nhưng chưa thực hiện được vì còn một số hạn chế như thời gian, nhân lực. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu cho môn bắn súng phức tạp hơn, bởi môn thể thao này đòi hỏi người làm phải có kiến thức rất sâu về mặt chuyên môn mới có thể thực hiện được", HLV Phạm Cao Sơn tâm sự.

Không phải ngẫu nhiên công trình HLV Phạm Cao Sơn thực hiện chỉ do một cá nhân làm nên. Thật khó để tìm được một người vừa am hiểu về bắn súng, lại biết về lập trình, thậm chí sẵn sàng bỏ ra nhiều giờ đồng hồ mỗi ngày trong hơn 10 năm chỉ để "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng" như HLV này.

Với kho dữ liệu được xây dày lên theo thời gian, HLV Phạm Cao Sơn đương nhiên không thể sử dụng miễn phí dung lượng bộ nhớ trực tuyến từ các trang như Google Drive nữa. Ông phải trả tiền hàng tháng để duy trì dữ liệu, và đó đương nhiên là tiền túi của cá nhân HLV này. Nhưng ông vẫn làm, vẫn duy trì, và vẫn hướng đến những mục tiêu xa hơn trong tương lai.

Ở tuổi ngoài 50, HLV Phạm Cao Sơn vẫn mong một ngày nào đó, ông sẽ tìm thấy một người có thể cùng ông hoàn thành những nguyện ước còn dang dở với môn bắn súng. Như những lời HLV Phạm Cao Sơn chia sẻ trên trang web của mình, ông nói bản thân muốn tiếp tục cống hiến khi sức khỏe còn cho phép.

HLV Phạm Cao Sơn viết: "Thời gian cầm súng của tôi chỉ có 25 năm, nhưng tôi cảm thấy thật tự hào khi mình là xạ thủ. Tôi đã cống hiến cho đất nước, cho thành phố bằng những tấm huy chương và lòng nhiệt huyết. Giờ đây, tôi muốn tiếp tục cống hiến ngay cả khi không còn cầm súng nữa. Chỉ mong các đồng nghiệp và người hâm mộ sẽ thấy những việc tôi làm là có ích".

Quả thực, nhiều huấn luyện viên bắn súng ở các địa phương cho biết, dữ liệu của HLV Phạm Cao Sơn đã giúp họ rất nhiều trong công tác chuyên môn. Thật khó để khẳng định ông đã góp phần đưa bắn súng Việt Nam vươn tầm thế giới, nhưng có những chi tiết cho thấy điều đó là sự thật.