Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Ngày 14/4, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã điều chỉnh giảm triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu, trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh và gián đoạn nguồn cung do xung đột tại Trung Đông. Theo thông tin từ Reuters, tổ chức này đồng thời cảnh báo nền kinh tế thế giới có thể rơi vào bờ vực suy thoái nếu chiến sự leo thang và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng đến năm 2027.

Phát biểu tại cuộc họp mùa xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) tổ chức tại Mỹ, IMF đã xây dựng 3 kịch bản tăng trưởng toàn cầu gồm: kịch bản cơ sở (yếu hơn), kịch bản tồi tệ hơn và kịch bản nghiêm trọng, phụ thuộc vào diễn biến xung đột tại Trung Đông.

3 kịch bản tăng trưởng toàn cầu

Trong báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới mới nhất, IMF dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu đạt 3,1% vào năm 2026, giảm 0,2 điểm phần trăm so với dự báo đưa ra hồi tháng 1. Đây là kịch bản tham chiếu lạc quan nhất với giả định xung đột tại Iran sớm kết thúc. Theo đó, giá dầu trung bình năm 2026 ở mức 82 USD/thùng, thấp hơn so với mức gần 100 USD/thùng của dầu Brent kỳ hạn thời gian gần đây.

IMF cho biết, nếu không xảy ra xung đột tại Trung Đông, tăng trưởng toàn cầu có thể đạt 3,4%, cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước, nhờ đà bùng nổ đầu tư công nghệ, mặt bằng lãi suất thấp hơn, chính sách thuế quan của Mỹ được nới lỏng và các gói hỗ trợ tài khóa tại một số quốc gia. Tuy nhiên, theo kinh tế trưởng IMF Pierre-Olivier Gourinchas, xung đột tại Trung Đông hiện tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều đối với kinh tế toàn cầu so với làn sóng áp thuế mạnh của Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó một năm.

Trong kịch bản “tồi tệ hơn”, khi xung đột kéo dài và giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong năm nay, sau đó giảm về 75 USD/thùng vào năm 2027, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống còn 2,5%. Trước đó, IMF từng dự báo giá dầu chỉ khoảng 62 USD/thùng vào năm 2026.

Ở kịch bản “nghiêm trọng”, IMF giả định xung đột leo thang, kéo theo giá dầu tăng mạnh, thị trường tài chính biến động lớn và điều kiện tài chính bị thắt chặt. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống chỉ còn 2%. IMF nhấn mạnh, mức tăng trưởng dưới 2% đồng nghĩa nguy cơ suy thoái toàn cầu rất cao. Kể từ năm 1980, tăng trưởng toàn cầu chỉ giảm xuống dưới ngưỡng này 4 lần, trong đó đáng chú ý là cuộc suy thoái sau khủng hoảng tài chính năm 2009 và giai đoạn đại dịch COVID-19 năm 2020.

Trong kịch bản xấu nhất, giá dầu trung bình có thể lên tới 110 USD/thùng vào năm 2026 và 125 USD/thùng vào năm 2027, kéo theo áp lực lạm phát kéo dài. Theo ông Gourinchas, sự thay đổi trong kỳ vọng lạm phát sẽ buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ để kiểm soát giá cả, tạo ra những thách thức lớn hơn so với giai đoạn năm 2022.

Dù vậy, IMF cũng cho rằng các ngân hàng trung ương có thể linh hoạt “bỏ qua” cú sốc giá năng lượng trong ngắn hạn và giữ lãi suất ổn định nếu hoạt động kinh tế suy yếu, miễn là kỳ vọng lạm phát vẫn được kiểm soát. Theo dự báo, lạm phát toàn cầu năm 2026 có thể vượt 6% trong kịch bản nghiêm trọng nhất, so với mức 4,4% trong kịch bản cơ sở.

Triển vọng phân hóa giữa các nền kinh tế

IMF đã điều chỉnh giảm nhẹ dự báo tăng trưởng của Mỹ xuống còn 2,3% trong năm 2026, thấp hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước. Tác động tích cực từ cắt giảm thuế, hiệu ứng trễ của việc hạ lãi suất và làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) được cho là đã phần nào bù đắp chi phí năng lượng tăng cao. Đến năm 2027, tăng trưởng của Mỹ dự kiến đạt 2,1%.

Tại châu Âu, khu vực đồng euro được dự báo tăng trưởng 1,1% năm 2026 và 1,2% năm 2027, cùng giảm 0,2 điểm phần trăm so với dự báo trước đó. Khu vực này tiếp tục chịu áp lực từ giá năng lượng cao do xung đột tại Ukraine và tác động lan tỏa từ Trung Đông.

Nhật Bản được dự báo tăng trưởng ổn định ở mức 0,7% năm 2026 và 0,6% năm 2027, không thay đổi so với dự báo trước. Đối với Trung Quốc, IMF chỉ điều chỉnh nhẹ dự báo tăng trưởng năm 2026 từ 4,5% xuống 4,4%, nhờ các biện pháp kích thích kinh tế trong nước và việc Mỹ giảm thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, giúp giảm bớt tác động từ xung đột địa chính trị.

Trong khi đó, kinh tế Nga được dự báo tăng trưởng 1,1% năm 2026, cao hơn 0,3 điểm phần trăm so với dự báo trước, nhờ hưởng lợi từ giá hàng hóa tăng. Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển chịu tác động tiêu cực rõ rệt hơn, với tăng trưởng năm 2026 dự kiến giảm 0,3 điểm phần trăm xuống còn 3,9%.

Trung Đông và Trung Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất

IMF nhận định khu vực Trung Đông và Trung Á là tâm điểm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ xung đột hiện nay. Tăng trưởng GDP của khu vực này năm 2026 dự kiến giảm mạnh 2 điểm phần trăm xuống còn 1,9%, do thiệt hại cơ sở hạ tầng và sự gián đoạn nghiêm trọng trong xuất khẩu năng lượng và hàng hóa.

Cụ thể, IMF dự báo GDP năm 2026 của Iran giảm 6,1%, Qatar giảm 8,6%, Iraq giảm 6,8%, trong khi Kuwait và Bahrain giảm lần lượt 0,6% và 0,5%.

Tuy nhiên, nếu xung đột chỉ diễn ra trong ngắn hạn, khu vực này có thể phục hồi nhanh trong năm 2027, với tăng trưởng GDP dự kiến đạt 4,6%, cao hơn 0,6 điểm phần trăm so với dự báo trước đó.

Trong nhóm các nền kinh tế mới nổi, Ấn Độ tiếp tục là điểm sáng khi IMF giữ nguyên dự báo tăng trưởng ở mức 6,5% cho cả năm 2026 và 2027, nhờ đà tăng trưởng nội địa mạnh mẽ và lợi ích từ các thỏa thuận thương mại với Mỹ.