Buôn lậu và hàng giả tiếp tục “nóng” trên nhiều tuyến, nhiều lĩnh vực

Ngày 9/1, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia tổ chức Hội nghị tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025; đồng thời triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đồng chủ trì Hội nghị.

Tham dự Hội nghị có đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, các lực lượng chức năng cùng Ban Chỉ đạo 389 các cấp trên toàn quốc.

Phát hiện, bắt giữ, xử lý nhiều vụ việc

Báo cáo tại Hội nghị, ông Lê Thanh Hải, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết: năm 2025, tình hình chính trị – an ninh thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp. Bất ổn địa chính trị, xung đột quân sự tại một số khu vực chưa có dấu hiệu hạ nhiệt; thiên tai, biến đổi khí hậu diễn biến cực đoan; cạnh tranh thương mại giữa các nước lớn ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, biến động mạnh của tỷ giá USD và giá vàng đã tác động đáng kể tới tăng trưởng kinh tế toàn cầu, khu vực và Việt Nam.

Trong nước, hoạt động mua bán, vận chuyển hàng cấm; buôn lậu; vận chuyển trái phép hàng hóa; gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp trên hầu hết các tuyến, địa bàn và lĩnh vực. Các hành vi vi phạm diễn ra trên tuyến biên giới đất liền, đường mòn, lối mở; tuyến biên giới biển, cảng biển, vùng biển; đường hàng không; địa bàn nội địa và cả không gian mạng. Đáng chú ý, tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong một số lĩnh vực có chiều hướng gia tăng, thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Trước tình hình đó, Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ đã dành sự quan tâm đặc biệt, chỉ đạo quyết liệt nhằm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chỉ thị, công điện yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và cả hệ thống chính trị vào cuộc với tinh thần quyết liệt, đồng bộ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Kết quả, trong năm 2025, các lực lượng chức năng và địa phương trên cả nước đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 123.513 vụ việc vi phạm, giảm 10% so với năm 2024. Trong đó có 9.404 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu (giảm 15,67%); 109.180 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế (giảm 9,3%); 4.929 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (giảm 13,78%). Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 15.394 tỷ đồng, tăng 4,44% so với cùng kỳ. Các lực lượng đã khởi tố 3.178 vụ án hình sự với 5.477 đối tượng, tăng lần lượt 2,75% và 17,58%.

Trong đó, lực lượng Hải quan tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong kiểm soát biên giới, cửa khẩu. Toàn ngành đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; siết chặt quản lý, kiểm soát, kịp thời cảnh báo các phương thức, thủ đoạn mới. Kết quả, lực lượng Hải quan đã chủ trì, phối hợp xử lý 19.123 vụ vi phạm pháp luật hải quan, thu nộp ngân sách 1.038,821 tỷ đồng, khởi tố 2 vụ với 25 đối tượng.

Ngành Thuế đẩy mạnh công tác quản lý thuế, thanh tra, kiểm tra; tập trung xử lý các hành vi mua bán trái phép hóa đơn, gian lận thuế. Qua đó, đã phát hiện, xử lý 72.165 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế, thu nộp ngân sách 13.910,047 tỷ đồng.

Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra liên ngành, kiểm tra đột xuất tại các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, nhất là khâu lưu thông hàng hóa, thương mại điện tử và an toàn thực phẩm. Lực lượng Quản lý thị trường đã phát hiện, xử lý 27.546 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách 385 tỷ đồng.

Bộ đội Biên phòng tăng cường tuần tra, kiểm soát tại biên giới, cửa khẩu, cảng biển và trên biển; chủ trì bắt giữ 1.415 vụ, khởi tố 472 vụ với 582 đối tượng, thu nộp ngân sách 28,167 tỷ đồng. Lực lượng Cảnh sát biển phát hiện, xử lý 212 vụ vi phạm, khởi tố 86 vụ với 99 đối tượng, thu nộp ngân sách 30,753 tỷ đồng.

Bộ Công an tiếp tục chỉ đạo các đơn vị, địa phương đấu tranh quyết liệt với tội phạm buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Toàn lực lượng đã điều tra, xử lý 3.052 vụ việc, thu nộp ngân sách 1,879 tỷ đồng, khởi tố 2.598 vụ với 4.771 bị can.

Thủ đoạn tinh vi, biến tướng phức tạp

Theo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại ngày càng lợi dụng sâu các chính sách thông thoáng và thủ tục hải quan đơn giản đối với hàng hóa quá cảnh, chuyển cửa khẩu, tạm nhập tái xuất, gửi kho ngoại quan, gia công sản xuất xuất khẩu. Nhiều đối tượng đã làm giả hồ sơ, giấy tờ trong bộ hồ sơ hải quan để thẩm lậu hàng hóa vào thị trường nội địa.

Bên cạnh đó, các đối tượng lợi dụng sơ hở trong công tác cấp phép nhập khẩu chính ngạch, kiểm tra, kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm để nhập khẩu hàng hóa không đạt tiêu chuẩn; sử dụng nguyên liệu giá rẻ, trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ; tổ chức gia công, pha trộn, sao chép nhãn mác, làm giả bao bì, tem chống giả, mã vạch của các thương hiệu nổi tiếng nhằm đánh lừa người tiêu dùng. Thậm chí, nhiều trường hợp sử dụng giấy tờ pháp lý giả để đăng ký, công bố sản phẩm.

Hoạt động gian lận thuế cũng diễn biến phức tạp khi các đối tượng lợi dụng tư cách pháp nhân doanh nghiệp để xuất bán trái phép hóa đơn giá trị gia tăng, hợp thức hóa chi phí, trốn thuế.

Đặc biệt, các đối tượng đẩy mạnh lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream để quảng cáo, kinh doanh hàng lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc. Ngoài ra, chúng còn lợi dụng bưu chính, chuyển phát nhanh, hàng xách tay, hành lý ký gửi và chính sách thông thoáng xuất nhập khẩu để vận chuyển trái phép các mặt hàng nhỏ gọn, giá trị cao như tiền, ngoại tệ, vàng, thuốc lá, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, điện tử, tiền chất, ma túy và nhiều loại hàng tiêu dùng khác.

Thông tin thêm tại Hội nghị, Đại tá Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) cho biết: Từ đầu năm 2025 đến nay, các đối tượng phạm tội đã chuyển hướng rõ rệt sang sử dụng pháp nhân doanh nghiệp, lợi dụng thương mại điện tử và công nghệ cao để buôn lậu, trốn thuế, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm. Đáng lo ngại là việc lợi dụng KOL, KOC, người nổi tiếng trên mạng xã hội để quảng cáo, tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng.

Mặc dù, lực lượng Công an đã triệt phá nhiều đường dây lớn, song thực tế cho thấy khi một đường dây bị bóc gỡ ở địa phương này thì các đối tượng lại nhanh chóng chuyển sang địa bàn khác. Các địa bàn trọng điểm vẫn là Lạng Sơn, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, An Giang, Tây Ninh… với các mặt hàng nổi cộm như vàng, phân bón, thuốc lá, đường cát, pháo, khoáng sản, thực phẩm, thực phẩm chức năng, sữa bột, bình chữa cháy…

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, lực lượng Công an đã tập trung đấu tranh với các đường dây lớn, xử lý nghiêm đối tượng chủ mưu, cầm đầu, kể cả cán bộ, công chức có hành vi bao che, tiếp tay. Năm 2025, toàn lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý gần 2.300 vụ, khởi tố hơn 1.800 vụ án với trên 3.200 bị can. Riêng đợt cao điểm từ 15/5 đến 14/8/2025, đã khởi tố 105 vụ án hàng giả, tăng đột biến so với giai đoạn trước.

Quyết liệt đẩy lùi vấn nạn hàng giả, hàng lậu trong năm 2026

Tại Hội nghị, đại diện các bộ, ngành, địa phương đã tập trung thảo luận, phân tích sâu thực trạng, chỉ ra những tồn tại, hạn chế và đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong thời gian tới.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân kiến nghị, tiếp tục tập trung vào hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ cao, chủ động bám sát thị trường nhận diện thủ đoạn mới, tổ chức các đợt cao điểm kiểm tra (đặc biệt dịp Tết). Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông để người dân nắm được phương thức phân biệt hàng thật - hàng giả.

Đại tá Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu kiến nghị, tiếp tục tăng cường nghiệp vụ điều tra, phát hiện tham nhũng, thu hồi triệt để tài sản, siết chặt kỷ luật nội bộ và nâng cao năng lực, tư duy cho lực lượng cảnh sát kinh tế để đối phó với tội phạm ngày càng tinh vi.

Dự báo năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp; biến đổi khí hậu, thiên tai, chiến tranh thương mại và biến động giá cả, nguồn cung hàng hóa thiết yếu sẽ tiếp tục gây áp lực lớn đối với nền kinh tế và đời sống Nhân dân.

Trước bối cảnh đó, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt, thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ; chủ động nắm chắc, dự báo sát tình hình; xác định đúng tuyến, địa bàn, mặt hàng, đối tượng trọng điểm; tăng cường phối hợp, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, gắn trách nhiệm người đứng đầu.

Để xử lý các phương thức, thủ đoạn buôn lậu, gian lận, các đại biểu kiến nghị Ban Chỉ đạo 389 quốc gia hoàn thiện các quy định, hành lang pháp lý. Lực lượng chức năng cả nước trong đó lực lượng công an tăng cường phối hợp liên ngành đấu tranh tại cửa khẩu biên giới, các ga đường sắt liên vận quốc tế, cảng hàng không quốc tế... Qua đó ngăn chặn tội phạm ngay từ các cửa khẩu biên giới, hạn chế hàng hóa nhập lậu vào thị trường nội địa tiêu thụ.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Trên cơ sở đánh giá những hạn chế, bất cập và dự báo khó khăn thời gian tới, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn đề nghị Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, địa phương quán triệt, triển khai hiệu quả các chuyên đề, kế hoạch, văn bản chỉ đạo; chủ động nắm chắc, dự báo đúng tình hình, xác định rõ tuyến, địa bàn, đối tượng, mặt hàng trọng điểm, nhất là các mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Đồng thời, tiếp tục tổ chức các đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, tập trung vào sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng giả và thực phẩm không bảo đảm chất lượng.

Các bộ, ngành, lực lượng chức năng cần xây dựng và triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch, cao điểm kiểm tra, kiểm soát để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; gắn công tác kiểm tra, giám sát với tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành của tổ chức, cá nhân.

Với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các lực lượng; tập trung đánh trúng, đánh đúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu các đường dây, ổ nhóm phức tạp, nổi cộm; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm kỷ luật, pháp luật, bao che, tiếp tay, bảo kê; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, địa phương.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm; kiên quyết xử lý cán bộ, công chức, sĩ quan suy thoái đạo đức, tham nhũng, tiêu cực, tiếp tay cho vi phạm, bảo đảm tính răn đe với phương châm “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương rà soát, hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật còn bất cập, nhất là các luật liên quan đến an toàn thực phẩm, quảng cáo, dược, chất lượng sản phẩm, thương mại và thương mại điện tử trong 6 tháng đầu năm 2026; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân tham gia phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở, từ nơi xuất phát.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia kỳ vọng công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong năm 2026 sẽ có những chuyển biến rõ nét, góp phần ổn định thị trường, bảo vệ sản xuất trong nước và sức khỏe nhân dân.