Chủ động nhận diện, đấu tranh mạnh với tội phạm liên quan đến tài nguyên khoáng sản

Dự Hội nghị có các đồng chí là lãnh đạo các Cục nghiệp vụ thuộc Bộ Công an; Giám đốc, Phó Giám đốc - Thủ tưởng Cơ quan CSĐT; Trưởng, Phó trưởng các Phòng nghiệp vụ Công an 8 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam.

Theo Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường - Bộ Công an, những năm qua cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhiều dự án, công trình lớn được đồng loạt triển khai thi công nên tình hình vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động khoáng sản có nhiều diễn biến phức tạp. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, UBND các tỉnh, thành đã chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật hoạt động khai thác khoáng sản.

Thực hiện kế hoạch, chỉ đạo của Bộ Công an, Công an các đơn vị, địa phương tăng cường tuần tra, kiểm soát nên ý thức chấp hành pháp luật trong hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép khoáng sản đã có chuyển biến tích cực. Các đối tượng khai thác trái phép đã giảm về quy mô. Tàu khai thác, mỏ khai thác đúng trong phạm vi, đúng số phương tiện đăng ký, xuất bán hóa đơn bán hàng đúng quy định.

Năm 2025, Công an 8 tỉnh, thành khu vực phía Nam đã phát hiện 895 vụ, 1.137 đối tượng vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động khoáng sản. Cơ quan điều tra đã khởi tố 25 vụ, 45 bị can; xử phạt 525 vụ, 647 đối tượng với tổng số tiền trên 15,8 tỷ đồng.

Riêng 3 tháng đầu năm 2026, Công an các địa phương phát hiện 398 vụ, 521 đối tượng; khởi tố 6 vụ, 7 bị can và xử phạt 194 vụ, 225 đối tượng với số tiền trên 3 tỷ đồng. Công an các đơn vị, địa phương đã tăng cường triển khai thực hiện công tác nghiệp vụ cơ bản, xác định các địa bàn, khu vực, tuyến, lập danh sách đối tượng trọng điểm trong hoạt động thăm dò, khai thác, kinh doanh tài nguyên.

Các tỉnh, thành khu vực phía Nam đang triển khai 268 công trình, dự án trọng điểm với tổng nhu cầu trên 190 triệu m3 vật liệu san lấp chưa tính nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ dân dụng. Trong khi tổng công suất khai thác hàng năm của các mỏ chỉ đạt 84,3 triệu m3 nên dẫn tới mất cân đối cung cầu, tạo kham hiếm, tăng giá quá cao. Đây cũng là nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng hoạt động khai thác, tiêu thụ khoáng sản tại khu vực phía Nam chưa được xử lý triệt để.

Hoạt động khai thác, vận chuyển, tiêu thụ cát trái phép vẫn diễn ra tại nhiều khu vực như: cửa biển Cần Giờ, cửa Tiểu, trên sông Cổ Chiên, sông Tiền, sông Hàm Luông… Toàn vùng vẫn còn 142 phương tiện có gắn thiết bị bơm hút cát không có đăng kiểm và hàng trăm tàu nhỏ (gọi là tàu lá tre) được gắn thiết bị bơm hút cát.

Ngoài ra, trong hoạt động khai thác, vận chuyển và tàng trữ cát khai thác trái phép, các đối tượng khai thác và đối tượng hình sự thường xuyên câu kết với nhau để bảo kê, tranh giành địa bàn khu vực khai thác và để cảnh giới lực lượng chức năng. Một số đối tượng còn có dấu hiệu tiếp cận các mỏ khai thác cát đe dọa để thu tiền bảo kê, gửi phương tiện vào khu vực mỏ để khai thác cát,… gây mất ANTT.

Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã chủ động nắm tình hình, kịp thời tham mưu lãnh đạo Bộ Công an trong công tác chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản, đồng thời phối hợp với các Cục nghiệp vụ thành lập đoàn kiểm tra về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép cát sỏi tại một số tỉnh, thành khu vực phía Nam.

Theo Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, bên cạnh những kết quả đã đạt được, một số địa phương vẫn còn để tình trạng các mỏ có giấy phép lợi dụng vào hoạt động khai thác khoáng sản được cấp giấy phép thực hiện hành vi vi phạm như: khai thác ngoài diện tích cấp phép, khai thác không đúng phương án khai thác được cấp phép, bán khoáng sản không xuất hóa đơn, vận chuyển khoáng sản không có hóa đơn… Đặc biệt, một số địa phương vẫn còn tồn tại các tụ điểm khai thác, tiêu thụ khoáng sản trái phép chưa được xử lý triệt để.

Năm 2026, dự báo trên địa bàn 8 tỉnh, thành khu vực phía Nam, tình trạng tội phạm và vi phạm pháp luật trong hoạt động cấp phép, khai thác, vận chuyển, tập kết kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp có chiều hướng gia tăng. Nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động khoáng sản sẽ diễn biến phức tạp dẫn tới tình trạng ô nhiễm môi trường, thất thoát tài nguyên, trốn thuế và phức tạp về ANTT.

Tại Hội nghị, các đại biểu thẳng thắn trao đổi, các ý kiến tham luận tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc tồn tại, đề ra những giải pháp hiệu quả đối với công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác, vận chuyển, tiêu thụ tài nguyên khoáng sản.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Văn Long ghi nhận và biểu dương kết quả của Công an các đơn vị, địa phương đạt được trong thời gian qua. Đồng chí Thứ trưởng nhấn mạnh, Công an các địa phương cần triển khai, thực hiện nghiêm túc, hiệu quả kế hoạch, chỉ đạo của Bộ Công an về tăng cường công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động thăm dò, cấp phép, khai thác, vận chuyển, tập kết bến bãi kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Long yêu cầu Công an các địa phương phải chủ động đối với các mặt công tác, nhất là công tác nắm tình hình, nắm địa bàn, nắm thông tin trên không gian mạng… Nâng cao hiệu quả công tác nghiệp vụ cơ bản. Tập trung phát hiện đấu tranh các địa bàn trọng điểm, bắt giữ, xử lý các đối tượng cầm đầu, chủ mưu. Làm tốt công tác quản lý chặt các mỏ được cấp phép hoạt động, kiên quyết xử lý các đối tượng hình sự hoạt động liên quan đến lĩnh vực khoáng sản, tội phạm núp bóng doanh nghiệp.

Công an các địa phương làm tốt công tác tham mưu cho Tỉnh ủy, Thành ủy, UBND tỉnh trong công tác cấp phép, quản lý đối với lĩnh vực tài nguyên khoáng sản. Công an các địa phương và các Cục nghiệp vụ Bộ Công an tăng cường, chủ động trong công tác phối hợp. Công tác đấu tranh phải kiên quyết không có vùng cấm, không có ngoại lệ và xử lý phải căn cơ, triệt để, tận gốc.