Xây dựng công cụ đo lường khách quan về trạng thái an ninh, an toàn quốc gia

Tham dự hội thảo có thành viên Ban Chỉ đạo; đại diện các bộ, ngành, cơ quan, cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài lực lượng CAND...

Bộ Công an chủ trì xây dựng 17/22 chỉ số

Xây dựng bộ chỉ số an ninh, an toàn quốc gia là xu hướng hiện đại để đánh giá tình hình, hiệu quả triển khai chính sách và công tác quản lý, điều hành của các cơ quan, tổ chức cũng như cảm nhận của người dân về môi trường chính trị, pháp luật, văn hoá, xã hội.

Ngày 5/9/2019, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 51 về Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, trong đó lần đầu tiên đề ra nhiệm vụ "xây dựng bộ chỉ số an ninh, an toàn quốc gia nhằm bảo đảm phát triển bền vững", mục đích hướng đến xây dựng một công cụ đánh giá, đo lường khách quan, hiện đại, thực chất hơn về các trạng thái an ninh, an toàn của quốc gia; thực trạng tình hình, kết quả thực hiện các chiến lược, chính sách, pháp luật về bảo đảm an ninh, an toàn; cảm nhận của nhân dân về môi trường sống...

Ngày 28/4/2024, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 30 thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành xây dựng bộ chỉ số an ninh, an toàn quốc gia. Ngày 20/8/2024, Trưởng Ban Chỉ đạo Chính phủ đã ban hành kế hoạch triển khai, trong đó phân công Bộ Quốc phòng chủ trì xây dựng 1 chỉ số (an ninh biên giới, biển, hải đảo); Bộ Y tế chủ trì xây dựng 2 chỉ số (an toàn về dịch bệnh; an toàn thực phẩm); Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chủ trì xây dựng 1 chỉ số (an toàn môi trường không khí); Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) chủ trì xây dựng 1 chỉ số (an toàn kinh doanh); Bộ Công an chủ trì xây dựng 17/22 chỉ số còn lại.

Đến nay, Bộ Công an đã cơ bản hoàn thành dự thảo khung lý luận của bộ chỉ số, xác định rõ các nguyên tắc, phương pháp xây dựng bộ chỉ số... Do tính chất phức tạp, liên ngành của bộ chỉ số, để đảm bảo tính chính xác, khoa học, khả thi của bộ chỉ số, Bộ Công an tổ chức hội thảo khoa học quốc gia để mời những người có kinh nghiệm thực tiễn về xây dựng bộ chỉ số chuyên ngành đến đánh giá, góp ý về dự thảo các sản phẩm khung lý luận; trao đổi kinh nghiệm, tư vấn giúp Bộ Công an bổ sung, hoàn thiện khung lý luận chung của bộ chỉ số.

Dưới sự điều hành của Trung tướng, PGS.TS Trần Vi Dân, Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, các đại biểu đã thảo luận, góp phần làm sâu sắc hơn những vấn đề lý luận, kinh nghiệm thực tiễn xây dựng các bộ chỉ số chuyên ngành; trao đổi, góp ý thẳng thắn về kết quả nghiên cứu xây dựng khung lý luận của các chỉ số an ninh, an toàn; đồng thời gợi mở, định hướng bổ sung, chỉnh sửa, hoàn thiện bộ chỉ số an ninh, an toàn quốc gia.

Nhiều tham luận tâm huyết, góp ý thiết thực như tham luận "Một số vấn đề trong xây dựng Bộ chỉ số tổng hợp" của GS.TS Đặng Nguyên Anh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; tham luận "Một số nhận xét về bản dự thảo: Khung lý luận bộ chỉ số an ninh, an toàn quốc gia" của Trung tướng, GS.TS Nguyễn Văn Ngọc, nguyên Giám đốc Học viện An ninh nhân dân; tham luận "Kinh nghiệm xây dựng hệ thống chỉ tiêu theo dõi, đánh giá thực hiện chiến lược phát triển thống kê: Nguyên tắc và quy trình lựa chọn, hoàn thiện bộ tiêu chí" của TS. Nguyễn Trí Duy, Trưởng Ban Chính sách, khoa học thống kê, Viện Chiến lược chính sách kinh tế, tài chính, Bộ Tài chính; tham luận "Kinh nghiệm xây dựng bộ chỉ số phát triển kinh tế bền vững" của TS Lê Văn Hùng, Viện Nghiên cứu Phát triển bền vững Vùng, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam...

Tạo ra sản phẩm khoa học, khả thi, mang lại lợi ích quốc gia

Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng nêu rõ, xây dựng bộ chỉ số an ninh, an toàn quốc gia là nhiệm vụ rất quan trọng, có ý nghĩa chiến lược, thể hiện mục tiêu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa lâm nguy; đồng thời góp phần đặt nền móng để đưa đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Với phạm vi, quy mô rất rộng, bao trùm 22 chỉ số thành phần, gồm 13 chỉ số an ninh và 9 chỉ số an toàn, bộ chỉ số này liên quan trực tiếp tới chức năng quản lý nhà nước, nhiệm vụ quản lý của rất nhiều bộ, ngành. Do đó, quá trình xây dựng đòi hỏi phải có sự tham gia đóng góp về trí tuệ, kinh nghiệm, nguồn lực của nhiều bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương mới đảm bảo yêu cầu đặt ra.

Đồng chí Thứ trưởng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Chính phủ đánh giá, thời gian qua, bám sát kế hoạch chung của Ban Chỉ đạo Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị đã triển khai nhiều hoạt động, bước đầu đã đạt được kết quả nhất định. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên xây dựng bộ chỉ số lớn, chưa có tiền lệ nên quá trình triển khai còn gặp nhiều khó khăn cả về lý luận và thực tiễn.

Lưu ý thời gian hoàn thiện tổng thể bộ chỉ số để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định không còn nhiều (chỉ khoảng 5 tháng), trong khi khối lượng công việc rất lớn, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng đề nghị các bộ, ngành liên quan nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung nỗ lực vì nhiệm vụ chung. "Đây là trách nhiệm của cấp uỷ và người đứng đầu trước Chính phủ, trước Đảng uỷ Công an Trung ương, Bộ Công an. Trách nhiệm chính trị là rất sát sườn chứ không phải mơ hồ"- đồng chí Thứ trưởng nhấn mạnh và yêu cầu xác định đây là chủ trương pháp lệnh, không thể du di hay gia hạn thời gian.

Sản phẩm cuối cùng là Nghị quyết của Chính phủ, và theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì giá trị thực thi của sản phẩm rất cao, đòi hỏi chúng ta phải tập trung. Phương hướng của Ban Chỉ đạo không chỉ dừng lại ở Nghị quyết, mà sau này sẽ nâng lên thành luật, có thể là Luật về thực hiện các bộ chỉ số an ninh, an toàn và an sinh. Sản phẩm sẽ là giáo trình đưa vào chương trình giáo dục quốc dân, vì sự phát triển bền vững của quốc gia... Do đó, các đơn vị cần bám sát thời gian, tiến độ, chất lượng để thực hiện.

Theo Thứ trưởng Lê Quốc Hùng, sau hội thảo này sẽ có quy chế kiểm tra, giám sát, thẩm định và nghiệm thu mang tính cuốn chiếu sản phẩm của các đơn vị được giao chủ trì nghiên cứu các bộ chỉ số. Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an sẽ tham mưu cụ thể về lịch trình, hội đồng nghiệm thu, đánh giá. Chúng ta không để sản phẩm mang tính hình thức, phải soạn thảo rất nghiêm túc, thực sự khoa học, cầu thị, có khả năng thực thi, mang lại giá trị, lợi ích cho quốc gia.

Đối với các đơn vị Công an, đồng chí Thứ trưởng chỉ rõ, đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mà là trách nhiệm của đồng chí Bí thư Đảng uỷ, người đứng đầu... Khẳng định thời gian tới sẽ lập các đoàn kiểm tra, siết chặt tiến độ, hiệu quả từng sản phẩm và quy trách nhiệm người đứng đầu, từng thành viên tham gia, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng yêu cầu các đơn vị xác định trách nhiệm, tinh thần là "không bàn lùi và cũng không còn đường lùi", phải đoạn tuyệt với cách làm nghiên cứu khoa học nửa vời để "làm đâu vào đấy, mang lại hiệu quả thiết thực". Đó cũng là mong muốn của đồng chí Bí thư Đảng uỷ Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an và Ban Chỉ đạo Chính phủ...