Cảnh giác lừa đảo để không mất tiền, mất Tết

Theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA), chỉ trong 11 tháng năm 2025, người dùng Việt Nam đã bị lừa đảo chiếm đoạt khoảng 6.000 tỷ đồng. Mặc dù số nạn nhân giảm, nhưng tổng số tiền bị chiếm đoạt vẫn ở mức rất lớn, cho thấy mức độ “sát thương” của các chiêu trò lừa đảo ngày càng cao.

NCA chỉ rõ, mạo danh cơ quan chức năng, đặc biệt là Công an là hình thức lừa đảo phổ biến nhất. Không dừng lại ở những cuộc gọi đe dọa đơn thuần, các đối tượng còn dựng trụ sở giả, mặc sắc phục giả, thậm chí video call để thao túng tâm lý nạn nhân. Ranh giới giữa thật và giả bị xóa nhòa, khiến nhiều người dù thận trọng vẫn có thể mắc bẫy.

Các thủ đoạn “thông báo trúng thưởng, nhận quà”, “đầu tư lợi nhuận cao”, “giả danh shipper”, “kết bạn, lừa tình cảm” tiếp tục tồn tại dai dẳng. Đáng lo ngại hơn, chỉ 32,12% nạn nhân cho biết đã trình báo cơ quan chức năng; phần lớn còn lại im lặng, chấp nhận mất tiền hoặc chỉ cảnh báo người quen, vô tình khiến tội phạm tiếp tục lộng hành.

Bước sang năm 2026, NCA cảnh báo một làn sóng tấn công mới đặc biệt nguy hiểm: lừa đảo bằng Deepfake. Trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra giọng nói, hình ảnh giống thật tới 99%, giả mạo người thân, lãnh đạo, cấp trên để yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp.

Song song đó, nguy cơ từ mã độc và lộ lọt dữ liệu cá nhân tiếp tục gia tăng. Năm 2025, có 34,13% người dùng từng gặp sự cố liên quan đến mã độc, tăng mạnh so với năm trước. Hệ thống nTrust ghi nhận 62.952 loại mã độc mới trên thiết bị di động, trong đó có 931 phần mềm giả mạo ứng dụng phổ biến nhằm đánh cắp thông tin, chiếm quyền điều khiển thiết bị. Đây chính là “mảnh đất màu mỡ” để các đường dây lừa đảo khai thác, đặc biệt trong dịp cuối năm.

Tại Đồng Nai, đầu tháng 1/2026, Công an xã Xuân Đông đã nhanh chóng bắt giữ Nguyễn Đức Trọng (SN 1996, ngụ xã Xuân Bắc, tỉnh Đồng Nai) khi đối tượng lừa bán 14 tấn mít cấp đông không có thật, chiếm đoạt 204 triệu đồng của chị Võ Thị Hồng Loan ở  TP Hồ Chí Minh. Chỉ bằng việc “vẽ” ra hàng hóa là “mít ảo”, thúc ép người mua chuyển khoản trước, đối tượng đã dễ dàng chiếm đoạt số tiền lớn.

Mgày 10/1/2026, Nguyễn Tấn Hoàng (SN 1997, ngụ tỉnh Khánh Hòa) bị cơ quan Công an bắt khi đang lẩn trốn ở TP Hồ Chí Minh.  Hoàng lập nhiều tài khoản Facebook ảo như "Kim Hoàng”, “Linh Hoàng” và “Tuấn Đạt”, đăng bán xe đạp điện, đồ gia dụng không có thật. Khi có người liên hệ hỏi mua, Hoàng nhắn tin trao đổi, gửi hình ảnh hàng hóa nhằm tạo lòng tin rồi yêu cầu khách hàng chuyển tiền đặt cọc một phần hoặc toàn bộ giá trị hàng hóa. Sau khi nhận được tiền, Hoàng chặn liên lạc, xóa kết bạn và chiếm đoạt tài sản. Từ cuối năm 2024 đến nay, Nguyễn Tấn Hoàng đã lừa hơn 100 bị hại, chiếm đoạt trên 1,3 tỷ đồng. Điểm chung là đánh vào tâm lý ham rẻ, tin tưởng hình ảnh và thông tin trên mạng xã hội.

Đặc biệt, vụ giả danh chuyên gia tài chính nước ngoài, dụ đầu tư tiền điện tử khiến một phụ nữ ở TP Hồ Chí Minh mất hơn 7,4 tỷ đồng là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ. Ngày 6/1/2026, Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Đình Vấn (SN 1996, quê Gia Lai) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Từ mối quan hệ được xây dựng tinh vi thông qua mạng xã hội sau khi chị L.T.T.D. (SN 1978, trú phường An Nhơn) đăng thông tin cho thuê nhà trên một trang web, một người đàn ông liên hệ hỏi thuê. Sau đó đối tượng đã dẫn dụ nạn nhân vào sàn giao dịch giả, tạo lợi nhuận ảo rồi yêu cầu nộp thêm tiền “mở khóa tài khoản” và chiếm đoạt số tiền lớn.

Từ thực tiễn đấu tranh, Thượng tá Hồ Thọ Hải, Phó trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, dịp Tết Nguyên đán là thời điểm tội phạm lừa đảo gia tăng mạnh, với hàng loạt kịch bản mạo danh cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tặng quà Tết, hỗ trợ chính sách, khuyến mãi lớn để dụ người dân bấm link lạ, cài ứng dụng độc hại và chiếm đoạt tiền.

Theo Thượng tá Hồ Thọ Hải, ý thức cảnh giác của người dân có thể giúp giảm tới 80 - 90% nguy cơ bị lừa đảo. Đồng thời khuyến cáo người dân tuyệt đối không bấm vào các đường link lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, chỉ tải ứng dụng từ các kho chính thức như App Store, CH Play; không cung cấp mã OTP, mã xác thực cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào dưới bất kỳ hình thức nào (mã OTP chỉ dùng để xác nhận giao dịch chi tiền, không phải để nhận tiền). Khi đặt vé tàu xe, khách sạn, tour du lịch, cần lựa chọn các đơn vị uy tín, có thể kiểm chứng, hạn chế chuyển tiền trước; ưu tiên giao dịch trực tiếp hoặc qua nền tảng chính thống. Khi tìm kiếm thông tin trên mạng, nên thận trọng với các trang được gắn nhãn “Được tài trợ” bên dưới tên trang, bởi đây thường là hình thức các đối tượng lừa đảo chạy quảng cáo để tiếp cận nạn nhân.

Bên cạnh nỗ lực quyết liệt của lực lượng Công an, mỗi người dân cần tự trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa; chủ động trình báo khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo; tích cực tham gia các chiến dịch chống lừa đảo trực tuyến để tạo “lá chắn cộng đồng”. Chỉ khi sự cảnh giác trở thành thói quen, niềm tin được đặt đúng chỗ và thông tin được kiểm chứng kỹ lưỡng, tội phạm lừa đảo mới không còn “đất sống”, để Tết đến thực sự là mùa bình yên cho mọi nhà.