Chủ cơ sở chế biến, bán 3 tấn ốc ngâm hóa chất cho quán nhậu, nhà hàng khai gì?

Chủ cơ sở là Huỳnh Văn Trường (SN 1979, quê Cần Thơ) đã bị Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh khởi tố về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Trường khai nhận đã tổ chức hoạt động, sản xuất tại cơ sở ngâm ốc bằng hóa chất từ năm 2021 đến nay. Trường cũng thừa nhận do không được đi học, không biết chữ nên chỉ điều hành chung hoạt động của cơ sở, còn các giao dịch tiền bạc liên quan đến việc buôn bán đều do con trai phụ trách.

Cụ thể, Trường mua hóa chất Natri Silicate (còn gọi là thủy tinh lỏng) tại chợ Kim Biên, với giá 6.000 đồng/kg. Theo công thức, 5kg hóa chất Natri Silicate được dùng để ngâm 150kg ốc bươu; sau khoảng 4 giờ, nhân viên vớt ốc ra và rửa sạch.

Sau đó, Trường cùng nhân viên đóng gói ốc đã ngâm hóa chất theo các trọng lượng khác nhau, tùy theo nhu cầu đặt hàng của các hàng quán.

Trường cũng khai báo với Công an về danh sách các điểm buôn bán ở chợ, các cơ sở ăn uống, quán nhậu, nhà hàng đã đặt hàng từ lò ốc của mình. “Tôi biết đây là hóa chất công nghiệp, không được phép sử dụng trong thực phẩm, nhưng vì mưu sinh nên vẫn làm”, Huỳnh Văn Trường thành khẩn khai nhận tại cơ quan điều tra.

Thời điểm đột kích, kiểm tra, lực lượng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Công an phường Bình Đông thu giữ 3 tấn thịt ốc thành phẩm, đã ngâm hóa chất và 1.575kg hóa chất Natri Silicate.

Từ thông tin cơ sở cung cấp và qua điều tra, Công an xác định, từ năm 2021 tới nay, cơ sở của Trường đã bán ra thị trường khoảng 3 tấn thịt ốc bươu ngâm hóa chất, thu lợi bất chính hàng tỷ đồng.

Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP Hồ Chí Minh cho thấy, toàn bộ mẫu thịt ốc được thu giữ tại cơ sở của Trường đều chứa Natri Silicate, hóa chất công nghiệp tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.

Thông tin này đã khiến nhiều người tiêu dùng không khỏi lo lắng về những hệ lụy sức khỏe có thể xảy ra nếu đã từng ăn phải loại thực phẩm bị “tẩm” hóa chất này.

Theo Phân viện Khoa học hình sự tại TP Hồ Chí Minh, Natri Silicate (Na₂SiO₃) là hóa chất công nghiệp, thường tồn tại ở dạng dung dịch nhớt, trong suốt, nên còn được gọi là “thủy tinh lỏng” thường được sử dụng trong xây dựng làm chất chống thấm bê tông, phụ gia sản xuất xi măng chịu axit; dùng làm keo dán công nghiệp, chất tẩy rửa, nguyên liệu sản xuất gốm sứ hoặc phủ bề mặt kim loại để chống ăn mòn.

Đáng chú ý, ThS.BS Bùi Thị Duyên, Phó Chủ nhiệm phụ trách Khoa Dinh dưỡng tiết chế, Bệnh viện Quân y 175, cho biết, Natri Silicate bị nghiêm cấm tuyệt đối sử dụng trong thực phẩm hay trong bất kỳ công đoạn chế biến, bảo quản thực phẩm nào.Việc dùng chất này để ngâm ốc nhằm làm trắng, giòn, bảo quản lâu là hành vi vi phạm nghiêm trọng an toàn thực phẩm. 

Cơ sở của Trường dùng Natri Silicate để ngâm ốc bươu nhằm tẩy sạch nhớt, bùn đất và làm thịt ốc trắng trẻo, bắt mắt hơn bình thường. Hóa chất này còn giúp thịt ốc ngậm nước, căng mọng, nặng ký hơn, từ đó tăng lợi nhuận phi pháp.

Đặc biệt, Natri Silicate tạo một lớp màng ngăn chặn sự phân hủy bên ngoài, khiến ốc dù đã cũ vẫn trông có vẻ tươi. Về cơ chế, việc ngâm ốc bằng hóa chất này có nguyên lý tương tự như phủ bảo quản thực vật, nhưng mức độ nguy hiểm cao hơn rất nhiều. Đây là chất có tính kiềm rất mạnh, pH dao động khoảng 8-12, nên hoạt động như một chất tẩy rửa siêu tốc. Khi cho vào với liều lượng lớn như trong các video lan truyền trên mạng, hóa chất này có thể làm sạch bùn đất, rong rêu, nhớt bám trên vỏ ốc cực nhanh, khiến ốc trông sạch, bóng và bắt mắt chỉ trong thời gian ngắn.

Không chỉ vậy, hóa chất còn gây ra hiện tượng “tăng trọng lượng ảo”. Khi ngâm, nó tạo thành một lớp màng bao phủ bên ngoài, khiến thịt ốc ngậm nước, trương phồng, làm con ốc trông mập hơn, nặng hơn, bóng bẩy hơn, thậm chí khi ăn còn có cảm giác dai giòn như ốc tươi mới bắt. Chính lớp màng này đã đánh lừa cả thị giác lẫn vị giác, đến mức ngay cả những người nội trợ nhiều kinh nghiệm cũng rất dễ bị qua mặt.

Theo ThS.BS Bùi Thị Duyên, vấn đề nguy hiểm nằm ở chỗ: với trái cây hay củ quả, lớp hóa chất chỉ nằm ngoài vỏ, người tiêu dùng có thể gọt bỏ trước khi ăn, giống như loại bỏ một lớp màng bọc thực phẩm. Nhưng với ốc, cấu trúc bề mặt nhiều khe rãnh, hốc lõm phức tạp, khiến hóa chất bám rất chặt vào thịt, không thể rửa trôi. Đặc biệt, bản chất hóa chất này trong công nghiệp còn được dùng để tăng độ đàn hồi, độ bền, độ uốn dẻo của vật liệu xây dựng, nên khả năng bám dính là cực kỳ cao.

Về tác hại của Natri Silicate khi sử dụng trong thực phẩm, Phân viện Khoa học hình sự tại TP Hồ Chí Minh cho rằng khi con người ăn trực tiếp ốc đã bị ngâm hóa chất, nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe là rất lớn. Trước hết, với độ kiềm cao, hóa chất này có thể gây bỏng khoang miệng, bỏng thực quản, dạ dày và đường tiêu hóa, đặc biệt nguy hiểm với những người có cơ địa nhạy cảm; gây rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như buồn nôn, đau bụng dữ dội, tiêu chảy…

Chưa kể, trong quá trình sản xuất ở nhiệt độ cao, hóa chất này có thể lẫn nhiều kim loại nặng mà không được khử hoàn toàn. Việc nhiễm kim loại nặng lâu dài có thể dẫn đến ngộ độc mạn tính, suy đa tạng, gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh. Gan phải liên tục giải độc, thận phải lọc thải, khiến hai cơ quan này đặc biệt dễ bị tổn thương…

Hiện Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh đang điều tra mở rộng vụ án, làm rõ vai trò của các cá nhân, tổ chức liên quan đến việc tiêu thụ số ốc bươu nhiễm hóa chất ra thị trường; đồng thời xem xét, xử lý nghiêm hành vi mua bán, cung cấp hóa chất sai quy định, không đúng đối tượng.