Chung tay phòng, chống hàng nhái, hàng giả
Trong 6 tháng đầu năm 2025, Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh phát hiện, xử lý 526 vụ vi phạm về buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại… tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính gần 20 tỷ đồng, chuyển 4 vụ sang cơ quan điều tra.
Hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng rất đa dạng về mẫu mã, chủng loại mà giá cả thì rất “mềm” so với hàng chính thống. Hầu hết các hãng có uy tín, có thương hiệu, được người tiêu dùng ưa chuộng đều có nguy cơ bị làm giả, làm nhái. Nguy hiểm hơn cả là làm giả thức ăn, đồ uống, thuốc chữa bệnh... gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Nguyên nhân tình hình mua bán hàng nhái, hàng giả còn nhiều là buôn bán hàng giả mang đến lợi nhuận kếch xù, thường cao gấp 3-5 lần so với số vốn bỏ ra. Có những mặt hàng túi xách cao cấp hàng chính hãng có giá hàng chục triệu đồng/túi xách nhưng khi làm giả thì chi phí chỉ vài trăm ngàn. Từ đó họ có thể bán hàng giả với các giá “tùy hứng”, nhìn mặt khách hàng mà bán. Thấy ai rành hàng hiệu nhưng muốn mua hàng nhái, hàng giả họ sẵn sàng đánh bài ngửa bán với giá vừa phải. Còn ai mù mờ về hàng hiệu nhưng thích đua đòi thì họ hét với giá cao, chỉ thấp hơn chút ít so với hàng chính hãng. Tâm lý chung của người tiêu dùng là thích dùng hàng ngoại, hàng hiệu nhưng lại hám rẻ, đó chính là yếu tố tiếp tay cho hàng nhái, hàng giả lưu hành thuận lợi… Theo tìm hiểu của chúng tôi, một dây thắt lưng hàng hiệu L…chính hãng có giá khoảng 20 triệu đồng thì hàng giả có giá khoảng 1,7 triệu đồng. Còn hàng được làm giả cao cấp hơn gọi là “hàng F1” thì có giá khoảng 7 triệu đồng…
Để đấu tranh với hàng giả, thời gian vừa qua, các cơ quan chức năng ở TP Hồ Chí Minh luôn nâng cao công tác đấu tranh, phòng ngừa. Tuy nhiên, do số tiền thu lợi bất chính từ việc sản xuất, buôn bán hàng giả mang lại lợi nhuận lớn, trong khi đó chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe, chưa tương xứng với mức nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội này. Từ đó dẫn đến các đối tượng bất chấp pháp luật quy định, tiếp tục sản xuất hàng giả dù bị truy xét gắt gao hơn so với trước. TP Hồ Chí Minh cũng đã tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, vận động toàn dân tham gia phòng ngừa, đấu tranh chống sản xuất, buôn bán hàng giả; tích cực tham gia cùng các cơ quan chức năng phát hiện, đấu tranh ngăn chặn.
Cơ quan chức năng cũng đã khuyến cáo đến các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ý thức tự bảo vệ sản phẩm của mình bằng cách đăng ký quyền sở hữu công nghiệp cho các nhãn hiệu sản phẩm, kiểu dáng công nghiệp, tem chống hàng giả… cần cải tiến quy trình công nghệ, đưa ra các mẫu mã ký hiệu riêng cho sản phẩm của mình nhằm bảo đảm tính an toàn cao, để tội phạm khó có thể làm giả, đồng thời giúp người tiêu dùng nhận biết được hàng thật và hàng giả.
Trong một hội thảo khoa học về “Truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa trong chương trình chuyển đổi số quốc gia" được tổ chức gần đây ở TP Hồ Chí Minh, các chuyên gia, nhà quản lý cho biết, tình trạng làm giả hiện nay không chỉ là sao chép mẫu mã, mà còn giả mạo cả thông tin, dữ liệu và mã truy xuất.
Những phương pháp truyền thống (tem nhãn, mã vạch đơn thuần) không còn đủ sức để đối phó với thủ đoạn tinh vi, đang bộc lộ nhiều bất cập, dễ bị làm giả, làm lại, thậm chí bị giả mạo cả mã QR. Do vậy cần những giải pháp có tính đột phá thực sự, dựa trên tích hợp công nghệ thông minh và liên kết chuỗi dữ liệu số hóa. Do đó, ứng dụng công nghệ số vào hoạt động truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa là một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn khi hội nhập, xuất khẩu. Mà một trong những giải pháp có hiệu quả hiện nay ứng dụng "True Data" -truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa bằng công nghệ tiên tiến với vật mang dữ liệu là chip RFID, chíp lưu được thông tin các công đoạn trong sản xuất, kinh doanh, gồm: mã truy vết sản phẩm, mã truy vết địa điểm, thời gian sự kiện truy xuất nguồn gốc của từng công đoạn và giải pháp có tính năng kết nối cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.
UBND TP Hồ Chí Minh kêu gọi người dân không tiếp tay cho việc sản xuất, tiêu thụ hàng giả, đồng thời khuyến khích các tổ chức, cá nhân chủ động cung cấp thông tin, hình ảnh về các hành vi nghi vấn để lực lượng chức năng kịp thời xử lý. Bên cạnh đó, Sở Công Thương cũng phối hợp với các hội, hiệp hội ngành hàng tổ chức các chương trình khuyến mại hàng hiệu, nhận diện hàng thật - hàng giả nhằm nâng cao kỹ năng tiêu dùng an toàn cho người dân.