TP Hồ Chí Minh: Truy tận gốc tội phạm ma tuý để làm sạch địa bàn
Với vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế, hệ thống cảng biển, hàng không và mạng lưới logistics phát triển, TP Hồ Chí Minh vừa là thị trường tiêu thụ, vừa có nguy cơ bị lợi dụng làm địa bàn trung chuyển ma túy xuyên quốc gia. Trước thực tế đó, TP Hồ Chí Minh đã xác định phải “truy tận gốc”, bóc gỡ toàn bộ các mắt xích trong chuỗi tội phạm ma túy, từng bước làm trong sạch địa bàn, hướng đến xây dựng thành phố không ma túy.
Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, tình hình ma túy trên thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp. Khu vực “Tam giác vàng” – nơi giáp ranh giữa Myanmar, Lào và Thái Lan – vẫn là một trong những trung tâm sản xuất ma túy lớn của thế giới. Từ đây, ma túy được vận chuyển qua nhiều tuyến đường khác nhau, thẩm lậu vào Việt Nam rồi tiếp tục lan tỏa đến các đô thị lớn, trong đó có TP Hồ Chí Minh.
Trong nhiều năm qua, các đường dây ma túy liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn. Chúng không chỉ vận chuyển ma túy bằng đường bộ mà còn lợi dụng đường biển, đường hàng không, dịch vụ chuyển phát nhanh, thậm chí cả thương mại điện tử và tiền ảo để giao dịch. Hoạt động phạm tội ngày càng tinh vi, tổ chức khép kín, có sự cấu kết giữa các đối tượng trong và ngoài nước.
Thống kê cho thấy, từ năm 2011 đến nay, các lực lượng chức năng tại TP Hồ Chí Minh đã phát hiện, khám phá 42.445 vụ với 91.625 đối tượng vi phạm pháp luật về ma túy, thu giữ hàng tấn ma túy các loại cùng nhiều vũ khí, phương tiện liên quan.
Không ít đường dây lớn bị triệt phá với tang vật hàng trăm kg, thậm chí hàng tấn ma túy tổng hợp. Các “ông trùm” thường núp bóng doanh nghiệp, sử dụng công ty bình phong, thuê kho bãi ở các tỉnh giáp ranh để cất giấu hàng trước khi đưa vào thành phố hoặc xuất đi nước ngoài.
Trước thực trạng đó, lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh đã thay đổi phương thức đấu tranh theo hướng đánh thẳng vào đầu não, không chỉ bắt giữ các đối tượng vận chuyển, mua bán nhỏ lẻ mà tập trung triệt phá toàn bộ đường dây. Cách làm này giúp triệt tiêu nguồn cung ngay từ gốc, thay vì chỉ xử lý các mắt xích nhỏ lẻ.
Nhiều chuyên án lớn đã được xác lập và triệt phá thành công. Có vụ án thu giữ hàng trăm bánh heroin; có chuyên án phát hiện hơn một tấn ma túy tổng hợp vận chuyển từ Thái Lan qua Campuchia về Việt Nam. Các đối tượng người nước ngoài cấu kết với tội phạm trong nước, lợi dụng container hàng hóa xuất khẩu để vận chuyển ma túy sang các quốc gia khác.
Không chỉ vậy, tội phạm ma túy còn lợi dụng nhiều kẽ hở trong đời sống xã hội. Một số đối tượng thuê căn hộ cao cấp, sử dụng các ứng dụng đặt phòng trực tuyến để tổ chức sử dụng ma túy. Nhiều loại ma túy mới “núp bóng” thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử… đang len lỏi vào giới trẻ và học đường, đặt ra thách thức mới cho công tác phòng ngừa.
Để đạt mục tiêu làm trong sạch địa bàn, TP Hồ Chí Minh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp với ba trụ cột chính: giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.
Để giảm cung, lực lượng chức năng tăng cường kiểm soát các tuyến vận chuyển ma túy, đặc biệt là tuyến Tây Nam, các cảng biển và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất. Công tác kiểm soát tiền chất, hóa chất cũng được siết chặt nhằm ngăn chặn nguy cơ sản xuất ma túy tổng hợp trong nước.
Song song đó, công tác quản lý người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy để giảm cầu được triển khai quyết liệt. Tính đến cuối năm 2025, TP Hồ Chí Minh quản lý 17.839 người nghiện ma túy và 7.491 người sử dụng trái phép chất ma túy.
Đáng chú ý, tỷ lệ người nghiện ma túy tổng hợp chiếm khoảng 80%, trong khi heroin chỉ còn chiếm tỷ lệ nhỏ. Điều này cho thấy xu hướng dịch chuyển từ ma túy truyền thống sang ma túy tổng hợp – loại có tác động mạnh đến thần kinh, dễ gây rối loạn hành vi và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm.
Cùng với việc đưa người nghiện vào các cơ sở cai nghiện bắt buộc, thành phố cũng đẩy mạnh các chương trình điều trị bằng thuốc thay thế Methadone, tư vấn tâm lý, dạy nghề và hỗ trợ việc làm cho người sau cai nghiện. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tái nghiện và giúp họ tái hòa nhập cộng đồng.
Các chương trình tuyên truyền được triển khai sâu rộng trong trường học, khu dân cư, doanh nghiệp. Hơn 30.000 buổi tuyên truyền đã được tổ chức với hàng triệu lượt người tham dự, giúp nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của ma túy và cách phòng tránh.
Bên cạnh đó, Thành phố xây dựng các kênh tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm ma túy ẩn danh, khuyến khích người dân tham gia phát hiện, cung cấp tin báo cho lực lượng chức năng. Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” tiếp tục được củng cố, trở thành “tai mắt” quan trọng trong công tác phòng, chống ma túy.
Các ngành chức năng cũng tăng cường kiểm tra những lĩnh vực dễ phát sinh tệ nạn như quán bar, karaoke, vũ trường, cơ sở lưu trú… nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các tụ điểm tổ chức sử dụng ma túy.
Thực tiễn cho thấy, ma túy không chỉ là vấn đề tội phạm mà còn là vấn đề xã hội phức tạp, gắn với nhiều yếu tố như việc làm, đời sống, môi trường văn hóa. Vì vậy, muốn “truy tận gốc” ma túy cần một chiến lược lâu dài, bền bỉ và toàn diện.
TP Hồ Chí Minh đã đặt ra mục tiêu phấn đấu xây dựng thành phố không ma túy vào năm 2030. Đây không chỉ là khẩu hiệu mà là quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Để đạt được mục tiêu này, thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường nguồn lực cho lực lượng phòng, chống ma túy, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và đấu tranh tội phạm, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm triệt phá các đường dây ma túy xuyên biên giới.