“Tận hiến” - góc khuất sau những chiến công tình báo

Hấp dẫn từ câu chuyện có thật

Bộ phim truyền hình “Tận hiến” với thời lượng 10 tập (60 phút/tập) có tư liệu từ một chuyên án có thật trong lịch sử tình báo Việt Nam và lấy một phần cảm tác từ tiểu thuyết “Mặt nạ” của tác giả Lê Duy Nghĩa. Là một dự án phim quan trọng, kịch bản được đầu tư chăm chút qua sự chắp bút của những nhà văn, nhà biên kịch giàu kinh nghiệm là Nguyễn Thị Thu Huệ và Trịnh Thanh Nhã.

Phim dựa trên câu chuyện có thật về một chiến sĩ tình báo CAND trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Nhân vật chính là Nguyễn Thành (bí danh P1), một chiến sĩ tình báo hoạt động trong lòng những cơ quan tình báo khét tiếng cả về nghiệp vụ, điều kiện và độ bạo tàn trên đất Lào từ năm 1957 đến 1977.

Khi ấy, do vị trí địa lý, những quốc gia đầy tham vọng đã muốn dùng Lào như một bàn đạp chính trị - quân sự có khả năng tác động đến toàn bộ khu vực Đông Nam Á. Trong quá trình hoạt động, đồng chí Nguyễn Thành đã tạo được vỏ bọc vững chắc, thâm nhập thành công vào cơ quan Cảnh sát đặc biệt phái hữu Lào và thu được nhiều tin tức có giá trị cao, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Theo Trung tá Trần Nam Chung, Giám đốc Điện ảnh CAND: “Bộ phim “Tận hiến” tái hiện cuộc chiến thầm lặng, đầy thách thức của lực lượng tình báo CAND chống lại những đối thủ tầm cỡ hàng đầu thế giới, đặc biệt khi cuộc chiến ấy lại diễn ra ở bên ngoài lãnh thổ Việt Nam nhằm ngăn chặn tận gốc những tham vọng xâm chiếm và làm suy yếu hậu phương lớn miền Bắc Việt Nam. Bộ phim khắc họa chân thực phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ tình báo CAND Việt Nam.

Khi đứng giữa lằn ranh sinh tử mong manh thì lòng trung thành chính là chiếc la bàn duy nhất người chiến sĩ tình báo mang theo bên mình. Giữa muôn vàn cám dỗ và hiểm nguy rình rập, họ kiên định với một nguyên tắc bất biến: trung thành tuyệt đối với Tổ quốc và Nhân dân”.

Là người đảm trách sát sao toàn bộ dự án phim, phụ trách sản xuất Nhân Sơn khẳng định “Tận hiến” không chỉ khai thác chân dung nhà tình báo Nguyễn Thành ở góc độ công tác chiến đấu. Bộ phim còn chứa đựng những câu chuyện rất đời xoay quanh cuộc đời đầy biến cố của ông. Những hệ lụy mà những người thân trong gia đình ông gặp phải từ những kẻ thù quanh ông. Bộ phim mở ra những góc khuất chưa từng được hé lộ. Nơi những tổn thương không chỉ in hằn trên da thịt mà còn lưu dấu trong tâm hồn người chiến sĩ tình báo”.

Bên cạnh vai trò đạo diễn được trao cho Trần Ka My – một đạo diễn 8x cá tính và giàu nội lực sáng tạo, “Tận hiến” còn có được dàn diễn viên hùng hậu với nhiều nghệ sĩ tên tuổi như NSND Trần Nhượng, NSND Minh Hòa, NSND Minh Phương, NSƯT Minh Thảo, NSƯT Bình Xuyên, NSƯT Hồ Phong, các nghệ sĩ Tuấn Quang, Vĩnh Xương, Đàm Hằng, Tiến Lộc, Ngọc Thanh Tâm…

Đặc biệt, hai vai diễn quan trọng bậc nhất trong phim, sau quá trình chọn lựa kỹ càng đã dành cho Hứa Vĩ Văn và Phương Nam. Trong đó, Hứa Vĩ Văn vào vai nhà tình báo Nguyễn Thành. Còn Phương Nam vào vai công an viên Đỗ Chiến (bí danh A2), hai người luôn sát cánh cùng nhau trên chặng đường hoạt động tình báo.

Đạo diễn Trần Ka My tâm sự: “Có một điều khiến tôi tin khi khi chọn Hứa Vĩ Văn cho vai Nguyễn Thành, đó là đôi mắt. Cũng chính là đôi mắt của bác Nguyễn Thành trong hình dung của tôi. Đôi mắt cương nghị, đầy nội lực, vừa sắc vừa kiên định, ấm áp. Và Hứa Vĩ Văn đã không làm tôi thất vọng”.

Những thước phim của lòng tri ân 

Trong hai cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc, lực lượng tình báo nói chung và tình báo CAND với những chiến công quan trọng góp phần viết nên những thắng lợi vĩ đại. Cuộc đời hoạt động của nhiều chiến sĩ tình báo đã được tái hiện qua những thước phim đầy cuốn hút, hấp dẫn.

Những người yêu điện ảnh Việt đã từng say mê hình ảnh nhà tình báo Nguyễn Thành Luân (nghệ sĩ Chánh Tín thủ vai) trong bộ phim “Ván bài lật ngửa” có nguyên mẫu từ Đại tá Phạm Ngọc Thảo ngoài đời thực. Nhân vật Tư Chung (nghệ sĩ Quang Thái đảm nhiệm) trong bộ phim “Biệt động Sài Gòn” được xây dựng từ nguyên mẫu Tư Chung – Nguyễn Đức Hùng, nguyên Chỉ huy trưởng lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định. Sau này những bộ phim truyền hình như “Người đẹp Tây Đô” (đạo diễn Lê Cung Bắc) thì nhân vật Bạch Cúc có nguyên mẫu từ chiến sĩ điệp báo Lâm Thị Phấn. “Vị tướng tình báo và hai bà vợ” (đạo diễn Bùi Cường) dựa theo câu chuyện có thật về vị Anh hùng tình báo huyền thoại, Thiếu tướng Đặng Trần Đức (tức Ba Quốc)…

Nhưng, khác với những bộ phim trước, nhân vật có nguyên mẫu là các nhà tình báo lẫy lừng, tên tuổi và chiến công đã được biết đến từ nhiều năm trước. Ở “Tận hiến”, nhân vật Nguyễn Thành có nguyên mẫu từ chiến sĩ tình báo, Thượng tá Nguyễn Thiệu Giốc. Ông vừa được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang năm 2024. Nhưng những câu chuyện về cuộc đời ông, sự hy sinh thầm lặng vì Tổ quốc, vì Nhân dân đủ khiến bất kỳ ai cũng xúc động, ngưỡng mộ.

Diễn viên Hứa Vĩ Văn, người được “chọn mặt gửi vàng” cho vai Nguyễn Thành khẳng định: “Chính câu chuyện cuộc đời đầy biến động và đậm chất xi nê của ông đã thuyết phục tôi quay trở lại với phim truyền hình và chấp nhận xa nhà dài ngày theo đoàn làm phim. Một khó khăn đối với tôi khi đảm nhiệm vài nhà tình báo Nguyễn Thành là trước đó không hề có bất kỳ một tài liệu nào về ông.

Khi được Điện ảnh CAND cung cấp tài liệu, đọc tiểu thuyết “Mặt nạ”…tôi càng thêm ngưỡng mộ nhân vật của mình. Nhất là khi cùng đoàn làm phim tới thắp hương tại tư gia và thăm mộ của ông, tôi thấu hiểu sự bình dị của những chiến sĩ tình báo. Họ hoạt động trong bóng tối, một mình đối diện với những thử thách hiểm nguy mang lại những chiến thắng lẫy lừng. Nhưng khi ánh sáng của độc lập hòa bình đến, họ lại chọn một cuộc đời bình dị, lặng lẽ như bao người khác.

Đặc biệt, nhân vật Nguyễn Thành được xây dựng không chỉ là một cán bộ tình báo can trường, trí tuệ (thông thạo tiếng Lào, Pháp, Anh), ông còn là một người chồng, người cha tin cậy, ấm áp với tình yêu vô bờ bến dành cho những đứa con của mình. Một con người gan dạ, ứng biến trong mọi tình huống công tác nhưng ẩn chứa nội tâm đa chiều, sâu sắc”.

Dù lần đầu tiên hợp tác cùng Điện ảnh CAND nhưng với đạo diễn Trần Ka My, dự án phim “Tận hiến” cuốn hút anh ngay từ lần tiếp xúc đầu tiên và mang đến cảm giác “phải thực hiện bộ phim này”.

“Là con trai của một chiến sĩ biệt động thành năm xưa nên khi được làm phim, tái hiện một phần nhiệm vụ đặc biệt của ba và các đồng đội là điều tôi trân trọng như một cơ hội quý. Dù vẫn biết làm phim về đề tài tình báo luôn là một thử thách không nhỏ với bất kỳ đạo diễn nào. Tôi muốn thông qua ngôn ngữ điện ảnh để khán giả cảm nhận được sự vĩ đại ẩn sâu trong những con người bình dị. Đó là vẻ đẹp kỳ vĩ của sự hy sinh, tận hiến cho Tổ quốc”, đạo diễn Trần Ka My chia sẻ.

Với hành trình dài 2 năm, trong đó là 90 ngày quay phim, “Tận hiến” cũng có một quá trình làm phim không ít vất vả, khó khăn. Theo phụ trách sản xuất Nhân Sơn, để có được những thước phim chân thực nhất, đoàn làm phim đã thực hiện những cảnh quay ở cả ở Viêng Chăn, Luang Prabang (Lào) và Việt Nam. Bối cảnh phim là những năm 50 - 60 của thế kỷ trước nên công tác tiền kỳ như tìm, xây dựng bối cảnh, chuẩn bị phục trang, đạo cụ… tốn nhiều thời gian, công sức.

Đoàn làm phim lặn lội vác thiết bị đi bộ vài km trong rừng già của Thanh Hóa, sát biên giới Việt – Lào để tái hiện được không khí gần nhất với câu chuyện của thời kỳ đó. Diễn viên phải học thoại bằng nhiều thứ tiếng như Lào, Pháp, Anh… Có những khi khó khăn đột ngột đến tưởng như không vượt qua được nhưng cả ê kíp lại động viên nhau cố gắng hoàn thành sứ mệnh mang đến thước phim chân thực, cuốn hút để thêm thấu hiểu những gian nan mà cha anh đã trải qua.