An ninh đi liền với an sinh, an toàn và phát triển - tư duy chiến lược mới của Đảng

Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện ANPTT cho biết: Đây là tọa đàm đầu tiên về nhiệm vụ bảo vệ an ninh và ANPTT theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV.

Nghị quyết của Đại hội lần này có rất nhiều điểm mới, trong đó tư duy của Đảng về an ninh đã phát triển rất nhiều. An ninh đi liền với an sinh, an toàn và phát triển, đặc biệt là kiến tạo phát triển. "Kiến tạo phát triển" là một chủ đề đặc sắc và nổi bật của Đại hội XIV trên tất cả lĩnh vực, kể cả an ninh. Không chỉ là an ninh chủ động, an ninh toàn dân, mà là an ninh và phát triển.

GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm bày tỏ tin tưởng, kết quả tọa đàm sẽ là nguồn tư liệu đóng góp thiết thực vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Tham luận tại Tọa đàm, GS.TS Vũ Văn Hiền, nguyên Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh: Trước hết, cần nhận diện về ANPTT và các yếu tố sâu xa dẫn tới mất an ninh truyền thống cũng như ANPTT để có cách hiểu chính xác về những khái niệm này.

Theo GS.TS. Vũ Văn Hiền, quan niệm về ANPTT và an ninh truyền thống mang tính tương đối, hôm nay có thể là ANPTT, nhưng hôm sau lại thành an ninh truyền thống. Đơn cử trước đây, chúng ta không nói đến an ninh con người, an ninh nguồn nước. Nhưng hiện nay chúng ta đều nói về an ninh nguồn nước, không khí, môi trường… Tương tự, vấn đề an ninh mạng trước đây là ANPTT nhưng hiện nay lại trở thành an ninh truyền thống.

Theo GS Vũ Văn Hiền, xử lý các vấn đề liên quan đến ANPTT trước hết, phải thực hiện tốt các chủ trương, đường lối và giải pháp của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Công an, lãnh đạo các địa phương. Phải nghiên cứu và thống nhất trong cách hiểu và hành động. Phải có đội ngũ đủ mạnh về nhân sự cùng các phương tiện để bảo vệ an ninh truyền thống và phi truyền thống; đồng thời, phải dự báo chính xác và đề phòng, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Cuối cùng, phải xây dựng và củng cố thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân để bảo vệ và xử lý các vấn đề ANPTT.

GS.TS. Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh cho rằng, Việt Nam đã tiếp cận rất sớm trong nghiên cứu ANPTT. Việt Nam đã hình thành và phát triển tương đối vững chắc trường phái học thuật về quản trị ANPTT. Các kết quả nghiên cứu của chúng ta đã được công bố trên các tạp chí quốc tế ISI/Scopus (Q1, Q2), được trích dẫn và sử dụng bởi nhiều quốc gia, nhiều cơ sở đào tạo…

Mục tiêu của việc phát triển trường phái này là phục vụ trực tiếp cho bảo đảm an ninh truyền thống, ANPTT gắn với phát triển bền vững của Việt Nam; đồng thời đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của ASEAN và thế giới.

An ninh truyền thống và ANPTT không phải khái niệm trừu tượng, mà rất cụ thể gắn trực tiếp với lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng, hạnh phúc của mỗi gia đình và mỗi cá nhân.

Để nâng cao nhận thức, theo GS Hoàng Đình Phi, cần thực hiện đồng bộ bốn bước: Chuẩn hóa các kết quả nghiên cứu đã được quốc tế công nhận thành tài liệu chuẩn quốc gia; đồng thời tài liệu hóa, số hóa toàn bộ hệ thống lý luận, công trình nghiên cứu về ANPTT mà Việt Nam đã công bố ra thế giới, được quốc tế thừa nhận và trích dẫn; chuẩn hóa giáo trình đào tạo ở các cấp học, tránh tình trạng hiểu sai, dạy sai khái niệm an ninh phi truyền; thống nhất tài liệu truyền thông, các cơ quan báo chí phải sử dụng nguồn chính thống, có kiểm chứng khoa học; thiết kế và phê duyệt chương trình đào tạo phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Tại tọa đàm, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Bá Dương, Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương đề xuất giải pháp nhằm tổ chức thực hiện hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ an ninh, an sinh xã hội và ANPTT theo tinh thần Đại hội XIV.

Đó là, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội về vị trí, vai trò của công tác bảo vệ an ninh và ANPTT. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về bảo đảm an ninh quốc gia, ANPTT, bảo vệ dữ liệu, an ninh mạng, an ninh con người, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi, phù hợp với các cam kết quốc tế.

Xây dựng lực lượng chuyên trách về bảo vệ an ninh trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, trình độ khoa học, công nghệ, có khả năng làm chủ không gian an ninh mới.

Phát huy mạnh mẽ vai trò của nhân dân và thế trận an ninh nhân dân gắn chặt với thế trận quốc phòng toàn dân, lấy phòng ngừa từ cơ sở làm trung tâm, xây dựng xã hội an toàn, kỷ cương, lành mạnh.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về an ninh, chủ động tham gia các cơ chế khu vực và toàn cầu về phòng, chống các thách thức ANPTT, vừa hợp tác, vừa đấu tranh, kiên quyết bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc.

TS. Nguyễn Lê Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Năm 2025, chúng ta thấy rất rõ vấn đề an ninh khó có thể phân định rạch ròi là an ninh môi trường, an ninh nguồn nước, an ninh kinh tế xã hội, an ninh vận hành hệ thống hồ chứa... Ở từng khu vực địa lý khác nhau thì chỗ này có thể là môi trường, nhưng chỗ khác ở có thể là tài nguyên.

Trong lĩnh vực phòng, chống lũ lụt, việc xây dựng và chạy nhiều kịch bản khác nhau là yêu cầu bắt buộc, kể cả trong điều kiện chưa xảy ra thiên tai. Một số hệ thống, do chưa hiểu đầy đủ cấu trúc và mối quan hệ bên trong, buộc phải tiếp cận theo hướng xây dựng các kịch bản xấu nhất, tổ hợp nhiều yếu tố bất lợi. Thực tế cho thấy, trong một số trường hợp, năng lực phòng lũ của các hồ chứa, đặc biệt ở thượng nguồn miền Trung, không tương xứng với lượng mưa cực đoan xảy ra trong cùng thời điểm. Nhiều hồ thủy điện được thiết kế với mục tiêu chính là bảo vệ công trình, dung tích phòng lũ rất hạn chế, đòi hỏi cách tiếp cận thực tế và minh bạch hơn trong vận hành.

“Ranh giới giữa ANPTT và an ninh truyền thống vì vậy mang tính tương đối. Ban đầu, một vấn đề có thể chỉ là phi truyền thống, nhưng khi tác động đến dư luận xã hội, trật tự và ổn định địa phương, nó nhanh chóng trở thành vấn đề an ninh truyền thống. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt, tránh máy móc trong phân loại”, TS. Nguyễn Lê Tuấn nói và đánh giá, môi trường, thủy lợi, thủy sản đến vận hành hồ chứa, các ngành này có mối liên hệ chặt chẽ và ngày càng mở rộng. Trong 5 năm tới, chúng ta phải thay đổi nhận thức xã hội về ANPTT, song song với việc xác định rõ các ưu tiên và lộ trình giải quyết.

PGS.TS. Hà Thị Hồng Lan, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Cảnh sát, Học viện Cảnh sát nhân dân thì cho rằng: Môn học ANPTT cũng đã được đưa vào giảng dạy tại các hệ học của Học viện Cảnh sát nhân dân.

Tội phạm phi truyền thống thường xuyên thay đổi cùng với sự thay đổi của tình hình thế giới cũng như trong nước, chính vì thế sẽ đặt ra nhiệm vụ cho các lực lượng công an nhân dân phải nhận diện chính xác, đầy đủ, để từ đó tham mưu các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Về mặt lý luận, Học viện Cảnh sát nhân dân cũng đã tổ chức rất nhiều hội thảo liên quan đến vấn đề nhận diện về các loại tội phạm phi truyền thống hiện nay, đặc biệt là tội phạm trên không gian mạng. 

Vừa qua, lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng diễn ra tại Hà Nội vào ngày 25/10 và Việt Nam đang triển khai rất nhiều giải pháp để thực hiện Công ước một cách có hiệu quả…