Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về hoạt động cung ứng và hệ thống kinh doanh xăng dầu

Petrolimex đang bảo quản khoảng 70% lượng xăng dầu dự trữ quốc gia

Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, mặc dù hệ thống pháp luật về quản lý, điều hành kinh doanh mặt hàng xăng dầu đã có sự thay đổi nhưng vẫn có độ trễ nhất định so với những biến động khó lường, “dị biệt” của thị trường trong thời gian qua. Khi khủng hoảng năng lượng diễn ra gay gắt do tác động của đại dịch COVID-19 làm đứt gãy nhiều chuỗi sản xuất và cung ứng mặt hàng chiến lược này trên toàn cầu; cạnh tranh địa chính trị, cạnh tranh thương mại giữa các nước lớn… làm ảnh hưởng không nhỏ tới thị trường xăng dầu trong nước. Những yếu tố đó đã tác động, làm bộc lộ rõ nét hơn những hạn chế trong hoạt động quản lý kinh doanh, dự trữ thương mại và dự trữ quốc gia đối với mặt hàng chiến lược này.

Tại buổi làm việc, Chủ tịch HĐQT Petrolimex Phạm Văn Thanh cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2022, tổng sản lượng tạo nguồn của toàn Tập đoàn là 8.061.579 m3, đạt xấp xỉ 104% tổng nguồn tối thiểu được giao (Tổng nguồn tối thiểu được giao năm 2022 là 7.7 triệu m3), trong đó nhập khẩu chiếm 42% và 58% còn lại mua từ 2 Nhà máy lọc dầu trong nước. Sản lượng xuất bán hợp nhất 9 tháng đầu năm 2022 là 10.118.000 m3/tấn tăng 8% so với cùng kỳ và đạt 83% kế hoạch.

Trong những ngày đầu tháng 10/2022, tình trạng khan hiếm cục bộ tại một số tỉnh phía Nam đã dồn áp lực sang hệ thống phân phối của Petrolimex, đơn cử sản lượng bán lẻ của TP Hồ Chí Minh ngày 10/10/2022 tăng 72% so với ngày 09/102022, Bình Dương tăng 77%, Cần Thơ tăng 58%, Bà rịa - Vũng tàu tăng 60%... Với những đặc điểm và khó khăn như vậy, mặc dù sản lượng nội địa của Tập đoàn tăng 20% so cùng kỳ, riêng bán lẻ tăng 26% so cùng kỳ nhưng lợi nhuận xăng dầu 9 tháng của Tập đoàn ước lỗ -780 tỷ đồng.

Đối với công tác dự trữ, “hiện, Petrolimex đang bảo quản khoảng 70% lượng xăng dầu dự trữ quốc gia tại 9 điểm kho của các Công ty xăng dầu thành viên trên cả nước. Tuy nhiên, phần lớn xăng dầu dự trữ quốc gia được bảo quản chung với hàng thương mại của đơn vị do hệ thống bồn bể còn hạn chế, chi phí bảo quản hàng dự trữ quốc gia còn thấp,” ông Phạm Văn Thanh cho hay.

Về công tác bảo quản xăng dầu dự trữ quốc gia, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) cho rằng, tồn tại chính hiện nay trong bảo quản xăng dầu quốc gia là mặt hàng dự trữ quốc gia vẫn chứa chung với mặt hàng kinh doanh, mà nguyên nhân chính là do chi phí Nhà nước chi trả cho việc bảo quản thấp, doanh nghiệp phải bảo quản chung với mặt hàng kinh doanh để tiết giảm chi phí, cũng như hệ thống bồn bể của Tập đoàn chưa đáp ứng đủ.

Để đảm bảo việc các đầu mối xăng dầu thực hiện đúng các nghĩa vụ trong việc nhập khẩu và bán xăng dầu theo đúng quy định tại Nghị định 95, tại buổi làm việc, ông Phạm Văn Thanh kiến nghị Bộ Công Thương tiến hành rà soát và quy hoạch lại số lượng các đầu mối xăng dầu và thương nhân phân phối để tăng khả năng kiểm soát của nhà nước và sự chịu trách nhiệm về nguồn cung của thương nhân đầu mối/thương nhân phân phối. Bên cạnh đó, đẩy mạnh việc quản lý kinh doanh xăng dầu thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin từ các kho xăng dầu đến các cột bơm tại các cửa hàng xăng dầu một cách đồng bộ trên phạm vi tất cả các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.

Cùng với đó, ông Phạm Văn Thanh cũng đề xuất cần tăng cường công tác kiểm tra đột xuất trong những thời điểm khó khăn về nguồn và hoặc khi giá biến động với biên độ cao để đảm bảo các thương nhân kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm chấp hành đúng các qui định của pháp luật; kịp thời điều chỉnh định mức kinh phí bảo quản hàng dự trữ quốc gia phù hợp với chi phí thực tế của doanh nghiệp để đảm bảo hiệu quả kinh doanh.

Trường hợp Chính phủ quyết định nâng mức Dự trữ quốc gia, Petrolimex đề xuất hoàn thành quy hoạch hệ thống kho bể chứa hàng dự trữ quốc gia trên toàn quốc đồng thời nghiên cứu đầu tư hệ thống cơ sở vật chất, kho dự trữ xăng dầu hoặc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối đầu tư thông qua các cơ chế khuyến khích, tháo gỡ khó khăn.

Quyết liệt thanh kiểm tra các đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu

Liên quan tới các kiến nghị của Tập đoàn Petrolimex, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước Trần Duy Đông cho biết, Bộ Công Thương đã và đang tích cực rà soát, quyết liệt thanh kiểm tra, quy hoạch lại số lượng các đầu mối xăng dầu và thương nhân phân phối để đảm bảo các đầu mối thực hiện đúng các nghĩa vụ của mình theo Nghị định 95.

Ông Trần Duy Đông cũng lưu ý thêm, Nghị định 95/2021/NQ-CP quy định, khi thị trường có biến động bất thường và thực hiện mục tiêu bình ổn thị trường, trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Công Thương, các doanh nghiệp đầu mối được phép sử dụng dự trữ lưu thông tại thời điểm đó để cung ứng đủ cho nhu cầu thị trường. Đây cũng là cơ sở để Petrolimex và các doanh nghiệp đầu mối được tạo điều kiện hơn trong quá trình thanh tra, kiểm tra.

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã chỉ ra một số hạn chế của Tập đoàn trong thời gian qua cần phải khắc phục. Trong hoạt động điều phối kinh doanh của mình, từ thương nhân phân phối đến cửa hàng bán lẻ, có lúc, có nơi chưa thật tốt, một số thời điểm chưa cung ứng xăng dầu kịp thời đến những nơi cần thiết. Bên cạnh đó, dự trữ thương mại có lúc chưa bảo đảm về khối lượng và thời gian theo đúng quy định; ở một số khu vực, dự trữ nhà nước còn bị trộn lẫn với dự trữ thương mại; Điều kiện để thực hiện dự trữ đạt yêu cầu theo quy định hiện hành, nhưng trên thực tế có những nơi chưa phù hợp với thực tiễn.

Một trong những nguyên nhân chủ quan, theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên là mối liên kết trong các chuỗi cung ứng từ Tập đoàn đến các Công ty thành viên, thương nhân phân phối, cửa hàng bán lẻ chưa thật sự chặt chẽ, hợp lý; cùng với đó là công tác kiểm tra, giám sát chưa kịp thời, thiếu kiểm soát, xử lý chưa kiên quyết.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng: “Cần phải nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của người dân, doanh nghiệp, các chuyên gia để có đề xuất đối với cấp thẩm quyền; phải đề cao hơn nữa trách nhiệm của mỗi cấp, ngành, đơn vị, địa phương trong việc phối hợp quản lý mặt hàng này, đặc biệt là trong những tình huống cấp bách”. “Bộ Công Thương với tư cách là Bộ chức năng quản lý nhà nước về cung ứng và kinh doanh xăng dầu sẽ tiếp thu các ý kiến, đồng thời phối hợp với các Bộ, ngành, các cơ quan, đơn vị, địa phương để có những uốn nắn, sửa chữa kịp thời  trong thời gian tới”, Bộ trưởng Nguyên Hồng Diên khẳng định.