Cần có chế tài quản lý và xử lý nghiêm sai phạm của các KOL

Tận dụng KOL để họ tham gia truyền thông chính sách, sáng tạo nội dung số tích cực, giữ gìn văn hóa Việt Nam

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch cho biết hiện nay chưa có các quy định cụ thể về quản lý các KOL sao cho hiệu quả. Trong khi nhiều KOL vi phạm pháp luật, đạo đức, trái thuần phong mỹ tục. KOL là người nổi tiếng, có tác động đến xã hội, được nhiều người yêu quý nên phải có ý thức, trách nhiệm với xã hội.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, cần có chế tài quản lý và xử lý nghiêm sai phạm của các KOL. Thậm chí là áp dụng biện pháp hạn chế biểu diễn, sự xuất hiện trên truyền thông của người vi phạm, gây tác động xấu đến xã hội.

"Cần có quy tắc về việc người nổi tiếng tự do sáng tạo nội dung như thế nào, cái gì được phép, cái gì không được. Có thể Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch sẽ xây dựng quy chế về việc hạn chế sự xuất hiện của người vi phạm nhưng để triển khai được biện pháp này cần có thời gian tuyên truyền, hướng dẫn và có sự phối hợp của các bộ ngành liên quan", bà Huyền nói.

Viện dẫn kinh nghiệm từ Trung Quốc, bà Huyền cho biết nước bạn coi KOL là biểu tượng về các giá trị văn hòa, xã hội và là lối sống cho giới trẻ. Trung Quốc coi việc quản lý KOL là trọng tâm của nền quản trị văn hóa tư tưởng và cần "quản đúng và dùng đúng".

Ở Trung Quốc, KOL không được có các hành vi trái pháp luật hoặc vi phạm đạo đức, văn hóa. Khi tham gia quảng cáo thì KOL phải minh bạch trong hoạt động, không được lẫn lộn giữa quảng cáo và đánh giá của cá nhân. Người vi phạm sẽ bị xử phạt rất nghiêm, từ phạt hành chính đến phạt tù hoặc là phong sát - một biện pháp nghiêm khắc rất hiệu quả.

Còn ở Hàn Quốc, bà Huyền cho hay người nổi tiếng "rất dễ bị khán giả quay lưng" bởi ở đây họ coi người nổi tiếng là tấm gương để khán giả noi theo. Hàn Quốc rất quan trọng việc KOL không vi phạm pháp luật, không có hành vi lệch chuẩn đạo đức.

Nhìn lại thực trạng ở Việt Nam, bà Huyền khuyến nghị các công ty quảng cáo và nhãn hàng cần cân nhắc kỹ lưỡng khi lựa chọn KOL ký hợp đồng quảng cáo sản phẩm. Qua đó nhằm đảm bảo an toàn thương hiệu, nhãn hàng cũng thể hiện được rõ nguồn gốc.

Bên cạnh đó cũng cần tận dụng KOL để họ tham gia truyền thông chính sách, sáng tạo nội dung số tích cực, giữ gìn văn hóa Việt Nam. Từ đó để "các bạn trở thành đại sứ văn hóa", đưa văn hóa giàu có của Việt Nam ra cho bạn bè thế giới biết đến.

"Niềm tin giống như hệ miễn dịch"

Cũng trình bày tham luận, ông Đỗ Quang Vinh - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng SHB cho rằng, niềm tin giống như hệ miễn dịch. Hệ miễn dịch khỏe thì tin giả, thông tin cực đoan khó lan rộng; hệ miễn dịch yếu thì chỉ một tác động nhỏ cũng có thể gây rối loạn. Vì thế, vai trò của KOL không chỉ là kể câu chuyện thật, mà là gây dựng chuẩn mực: đúng, văn minh, và biết bất đồng trong tôn trọng.

"Từ kinh nghiệm quản trị doanh nghiệp, tôi nhận ra rằng thông điệp chỉ bền khi đi cùng với hành động. Công chúng không chỉ tìm mỹ từ; họ tìm sự chân thực và kết quả có thể kiểm chứng. Là thế hệ trẻ, giữ vai trò quản trị doanh nghiệp và góc nhìn từ người lan tỏa trên mạng xã hội, tôi thấy được tiềm năng của sự hợp tác giữa doanh nghiệp và KOL", ông Đỗ Quang Vinh cho biết.

Cũng theo ông Vinh, khi KOL và doanh nghiệp hợp tác trong tinh thần “nói đi đôi với làm”, tác động tạo ra vượt xa một hoạt động truyền thông. Đó là sự cộng tác để định vị giá trị, để kết nối khách hàng bằng đối thoại, và thực hiện những cam kết trách nhiệm xã hội với các chỉ số tác động. Khi doanh nghiệp và KOL kết hợp, chúng ta không chỉ nói về sản phẩm của doanh nghiệp, chúng ta nói về những trách nhiệm xã hội đồng hành, về sự phát triển bền vững, xanh hóa, số hóa.

"Thay vì chỉ tiếp cận đơn thuần, chúng ta cùng nhau đối thoại để đồng sáng tạo trải nghiệm. Và thay vì chỉ đặt truyền thông tạo ra hiệu ứng xã hội, hãy hướng đến sự hiệu quả: bao nhiêu người được trang bị kiến thức tài chính cơ bản, bao nhiêu sáng kiến xanh được khởi xướng, bao nhiêu nhóm yếu thế được hỗ trợ kỹ năng số an toàn. Khi câu chuyện “tốt” gắn với lợi ích cộng đồng, người tiêu dùng sẽ tự tin chọn giải pháp có trách nhiệm", ông Đỗ Quang Vinh nhấn mạnh.

Nhiều KOL dùng uy tín cá nhân để bán hàng giả

Hội nghị hôm nay còn có tọa đàm "niềm tin và kỳ vọng" để chia sẻ về niềm tin của KOL với công chúng và ngược lại, niềm tin của người dân với thời đại công nghệ số.

Dưới góc độ nhà quản lý, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương, cho hay thương mại điện tử ngày càng phát triển, trong đó vai trò, đóng góp của KOL là không nhỏ.

Tuy nhiên, thời gian gần đây có nhiều KOL lại lợi dụng uy tín cá nhân của mình để bán sản phẩm là hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Một số KOL thì cung cấp thông tin không minh bạch, dẫn đến ảnh hưởng đến doanh nghiệp, nhãn hàng và mất niềm tin với nhân dân.

Liên minh "niềm tin số" được ra mắt, sẽ tập hợp các KOL cùng cơ quan quản lý, nền tảng, doanh nghiệp và báo chí. Từ đó chung tay chống lại tin giả, lừa đảo trực tuyến, quảng cáo kém minh bạch và lan tỏa giá trị tích cực, nhân văn trong cộng đồng.

Chương trình "Tín nhiệm người có ảnh hưởng" cũng được khởi động, hướng đến việc thiết lập hệ thống đánh giá uy tín và trách nhiệm xã hội của KOL/KOC. Đây sẽ là công cụ quan trọng giúp công chúng, doanh nghiệp và các nền tảng có cơ sở để nhận diện, hợp tác với những cá nhân thực sự lan tỏa giá trị tích cực và đáng tin cậy.

Chương trình “Tín nhiệm Người ảnh hưởng” là sáng kiến chiến lược nhằm kiến tạo môi trường quảng cáo trực tuyến minh bạch, an toàn, bền vững. Chương trình nâng cao nhận thức, tuân thủ tiêu chuẩn, cấp chứng nhận tín nhiệm cho KOL/KOC, đồng thời kết nối nền tảng, MCN, công ty quản lý và thương hiệu để cùng quản trị chất lượng nội dung. Qua đó, lan tỏa giá trị “Ảnh hưởng trách nhiệm”, hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp lựa chọn đối tác uy tín, bảo vệ người tiêu dùng khỏi nội dung sai lệch.

Chương trình nhằm nâng cao nhận thức về đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tuân thủ pháp luật trong cộng đồng influencer; lan tỏa thông điệp “Ảnh hưởng trách nhiệm”, hình thành văn hóa truyền thông số minh bạch. Cung cấp hệ thống tiêu chí đánh giá tín nhiệm, giúp doanh nghiệp và công chúng nhận diện đối tác uy tín. Thúc đẩy sự tự điều chỉnh và đồng hành trong cộng đồng người ảnh hưởng.

Đối tượng áp dụng, người có ảnh hưởng (KOL/KOC) trên mạng xã hội (Facebook, TikTok, YouTube, Instagram…); người bán hàng trực tuyến: livestreamer, affiliate.

Quản trị cộng đồng online (admin/mod group, page); doanh nghiệp, tổ chức truyền thông, cơ quan quản lý liên quan đến hợp tác, quảng cáo và giám sát hoạt động truyền thông số.

Nội dung chương trình, chiến dịch truyền thông “Niềm tin và Nhận thức”: Tập trung vào ba trụ cột chính: truyền thông nâng cao nhận thức, vinh danh các KOL/KOC tiêu biểu, và tập huấn nâng cao năng lực; Bộ Tiêu chuẩn cộng đồng về chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm chất lượng nôi dung của cộng đồng KOL: Bộ tiêu chuẩn là hệ thống nguyên tắc, quy tắc và hướng dẫn hành nghề dành cho người ảnh hưởng và các tổ chức liên quan, được xây dựng trên nền tảng giá trị đạo đức, trách nhiệm xã hội và các yêu cầu pháp lý. Được tham chiếu từ tiêu chuẩn ISO26000, kinh nghiệm các nước trên thế giới (Pháp, Mỹ, Anh…), pháp luật Việt Nam và tiêu chuẩn nôi dung của các nền tảng mạng xã hội.

Chứng nhận Tín nhiệm Người ảnh hưởng, khung tiêu chí đánh giá tín nhiệm người có ảnh hưởng dựa trên 5 trụ cột: Minh bạch nội dung và hoạt động quảng cáo; Chuẩn mực đạo đức và lịch sử hành vi truyền thông; Mức độ tương tác thực và phản hồi cộng đồng; sự phù hợp với thương hiệu và giá trị xã hội  và Tuân thủ quy định về pháp luật.

Về quy trình: đánh giá và cấp chứng nhận qua 7 bước, kết hợp giữa đánh giá chuyên gia, xác minh thông tin quản lý và đánh giá dựa trên công nghệ (phát hiện tương tác ảo, phân tích cảm xúc phản hồi...). Kết quả đánh giá và thông tin chứng chỉ được công khai, sử dụng công nghệ blockchain để bảo đảm minh bạch; có quy trình hậu kiểm và tái xác minh để bảo đảm cá nhân được cấp chứng chỉ xứng đáng trong suốt thời gian hiệu lực (12 tháng); có quy trình tiếp nhận và giải quyết khiếu nại từ cộng đồng đối với người được cấp chứng chỉ.

​