Chính sách phải từ cuộc sống chứ không phải từ văn phòng

Ngày 8/12, tại phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Điện lực, Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Thi hành án dân sự.

Đáp ứng yêu cầu phát sinh từ thực tiễn

Thừa uỷ quyền của Thủ tướng trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho biết, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của 8 luật xuất phát từ yêu cầu thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về xây dựng, hoàn thiện pháp luật nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội, nhất là trong điều kiện vừa phòng, chống dịch COVID - 19, vừa phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.

Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, đa số ý kiến Thường trực các Ủy ban của Quốc hội cơ bản tán thành với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của một số luật nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách và quy trình, thủ tục để thúc đẩy đầu tư, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hợp lý; cụ thể hóa chủ trương đã được đề ra tại các văn kiện của Đảng và Nghị quyết của Quốc hội.

Thường trực các Ủy ban cơ bản nhất trí quan điểm xây dựng Luật đã được xác định tại Tờ trình số 535/TTr-CP của Chính phủ và nhấn mạnh: Việc sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật cần bám sát các quan điểm này để bảo đảm phạm vi sửa đổi, bổ sung phù hợp với mục đích ban hành Luật. Đề nghị Chính phủ báo cáo bổ sung về: Căn cứ của việc ban hành một Luật để đồng thời sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ nội dung trong nhiều luật; tính cấp thiết, cấp bách, có tác động ngay của từng nội dung sửa đổi, bổ sung, có thể thực hiện được ngay, tháo gỡ ngay khó khăn, vướng mắc, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn và trình Quốc hội ngay tại kỳ họp bất thường của Quốc hội.

Nhấn mạnh đây là dự án đặc biệt quan trọng vì liên quan đến tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Chủ tịch Quốc hội cho biết lãnh đạo Quốc hội dành nhiều thời gian làm việc với Thường trực các Ủy ban của Quốc hội, các cơ quan của Chính phủ và đến nay có nội dung khả thi trình Quốc hội.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ yêu cầu cần tiếp tục xem xét kỹ lưỡng vì sửa nhiều luật động chạm đến hệ thống pháp luật, cũng như có nội dung cấp bách nếu không kịp đưa vào thì mất cơ hội lưu ý, dự án luật này được xem xét theo trình tự thủ tục rút gọn nên chỉ xem xét vấn đề cấp bách, cấp thiết và đánh giá tương đối đầy đủ tác động.

Về kỹ thuật lập pháp phải khoa học, chặt chẽ; điều khoản chuyển tiếp phải minh bạch, rõ ràng để tránh quy định mới gây ngừng trệ hệ thống hành chính.

Quyền phải đi kèm trách nhiệm

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đề nghị rà lại một lần nữa xem bất cập hiện nay do vướng mắc ở luật hay do quy định ở nghị định, thông tư “đẻ” thêm thủ tục hành chính.

“Có ý kiến phản ánh rằng có thể không cần sửa luật mà cần sửa nghị định hướng dẫn thôi. Có lần tôi nói đừng có gì cũng đổ cho thể chế, nên nghiêm túc rà soát. Phân cấp, ủy quyền là đúng nhưng cần xác định rõ do đâu để sửa và tổ chức thực hiện, tránh tình trạng cái đáng phân cấp không phân cấp hay có cái sợ trách nhiệm lại đẩy xuống dưới. Quyền phải đi kèm trách nhiệm” – Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nói.

Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng việc cải tạo chung cư cũ, chỉnh trang đô thị gặp khó trước quy định muốn sửa một khu tập thể cũ phải nhận được sự đồng ý của 100% cư dân. Việc giải quyết hàng nghìn chung cư cũ ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng... đang “tắc” vì quy định này. “Căn cứ nào để quy định yêu cầu 100% cư dân phải đồng ý mới được thực hiện, có khả thi trên thực tiễn hay không?” – Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề.

Giải trình về vấn đề này, đại diện Bộ Xây dựng cho biết Luật Nhà ở quy định cụ thể các trường hợp nhà chung cư phải phá dỡ, cải tạo; Nghị định 100 cũng cụ thể các dấu hiệu nguy hiểm, xuống cấp để đánh giá mức độ nguy hiểm theo quy trình để thực hiện. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, Hà Nội cải tạo cả một khu tập thể chứ không phải từng toà và trong khu có nhiều loại, có cả những tòa được xây dựng chưa lâu, do đó quy định phải sát thực tế.

“Cơ hội này mà không sửa thì Chính phủ đang định thực hiện quy hoạch, cải tạo liên quan nhà tập thể sẽ vướng tiếp. Chính sách phải từ cuộc sống chứ không phải từ văn phòng” – Chủ tịch Quốc hội nói.

Sau khi thảo luận, 100% thành viên UBTVQH có mặt biểu quyết tán thành việc bổ sung dự án luật này vào Chương trình xây dựng luật và pháp lệnh năm 2021; trình theo hình thức thủ tục rút gọn để Quốc hội thông qua tại kỳ họp bất thường dự kiến diễn ra vào cuối năm nay.