Chống khai thác IUU - Không để một cá nhân làm ảnh hưởng nỗ lực chung

Chiều tối 3/3, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã họp Phiên thứ 32, trực tuyến với 22 tỉnh, thành phố ven biển.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ rõ, việc gỡ thẻ vàng IUU theo khuyến cáo của Ủy ban châu Âu (EC) không để lỗi của một cá nhân, một tập thể ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả đất nước; cương quyết chống khai thác IUU vì sự phát triển bền vững ngành thủy sản.

Trong tuần qua, Ban Chỉ đạo đã ban hành kế hoạch kiểm tra, tổ chức các đoàn công tác tại địa phương; bước đầu phát hiện, chấn chỉnh một số hồ sơ “khép không xử phạt” chưa bảo đảm căn cứ pháp lý, yêu cầu rà soát, xử lý theo đúng quy định.

Hiện nay, 100% tàu cá, với hơn 80 nghìn tàu đã được đăng ký, cập nhật trên VNFishbase; tàu cá “3 không,” không đủ điều kiện hoạt động được kiểm soát, giao lực lượng tại cơ sở quản lý chặt chẽ vị trí neo đậu.

Trong tuần tiếp tục theo dõi, kiểm soát chặt hoạt động tàu cá qua cảng, với việc kiểm tra 10.745 lượt tàu rời cảng, 6.666 lượt tàu cập cảng; giám sát 7.795 tấn sản lượng thủy sản qua Hệ thống eCDT.

Cơ quan chức năng đã cấp 164 giấy biên nhận, 25 giấy SC, 4 giấy CC đối với sản phẩm khai thác trong nước; thẩm định 5 hồ sơ nhập khẩu...

Đến ngày 1/3/2026, có 17/17 địa phương đã yêu cầu doanh nghiệp trên địa bàn tự kê khai, khai báo rà soát về chế biến, xuất khẩu thủy sản và thành lập đoàn liên ngành về kiểm tra công tác quản lý truy xuất nguồn gốc.

Trong tuần, không phát sinh thêm tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Công tác thông tin, truyền thông về nỗ lực chống khai thác IUU của Việt Nam tiếp tục được đẩy mạnh.

Tại phiên họp, các ý kiến nêu chất lượng một số hồ sơ xử lý vi phạm chưa chặt chẽ, nhất là tỷ lệ khép hồ sơ xử lý vi phạm VMS còn cao; tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài chưa xử lý dứt điểm; việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu quản lý hoạt động khai thác thủy sản cần phải được triển khai liên thông, đồng bộ hơn, bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; đề xuất việc xử lý theo 5 khuyến cáo của EC phải tiếp tục hoàn thiện rõ ràng, cụ thể hơn trong Báo cáo; các địa phương Quảng Ninh, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Vĩnh Long tiếp tục hoàn thành việc ban hành kế hoạch chuyển đổi nghề, tạo sinh kế bền vững cho ngư dân.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương đã triển khai các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định và đạt nhiều kết quả tích cực.

Đặc biệt, các địa phương đã triển khai xuyên suốt, thường xuyên, liên tục để phát triển ngành thủy sản bền vững, góp phần chống khai thác IUU, tích cực chuẩn bị đón Đoàn kiểm tra lần thứ 5 của EC.

Chỉ rõ yêu cầu đảm bảo mục tiêu kép: “vừa phát triển bền vững ngành thủy sản của Việt Nam, theo sự phát triển chung của đất nước tăng trưởng hai con số, đồng thời là phải gỡ thẻ vàng IUU theo khuyến cáo của EC,” Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh đây vừa là sự phát triển nhanh bền vững của đất nước, vừa là danh dự uy tín của quốc gia, dân tộc, vừa là phục vụ lợi ích hợp pháp chính đáng của người dân.

“Tinh thần là không để lỗi của một cá nhân, một tập thể ảnh hưởng đến nỗ lực chung của đất nước và phát triển bền vững của ngành thủy sản,” Thủ tướng lưu ý.

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, Thủ tướng nêu rõ, vẫn còn những tồn tại, hạn chế phải tập trung khắc phục triệt để ngay trong tuần này. Việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu quản lý hoạt động khai thác thủy sản cần phải được triển khai liên thông, đồng bộ hơn, bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung.”

Việc xử lý theo 5 khuyến cáo của EC phải tiếp tục hoàn thiện rõ ràng, cụ thể hơn trong Báo cáo. Tiến độ chuyển đổi nghề ở một số địa phương còn chậm, chưa báo cáo kịp thời.

Thủ tướng nêu rõ, nguyên tắc là xử lý dứt điểm các tồn tại này, làm việc nào dứt việc đó; tất cả các nội dung liên quan đến phát triển bền vững ngành thủy sản phải được báo cáo, có giải pháp, địa chỉ, con người cụ thể, không chung chung.

Thủ tướng yêu cầu làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục để nâng cao ý thức, nghĩa vụ, trách nhiệm, huy động sự tham gia nghiêm túc, tích cực, thực chất, hiệu quả của người dân và doanh nghiệp, vì chính lợi ích của người dân và doanh nghiệp.

Xác định phát triển ngành thủy sản bền vững, chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách của cấp ủy, chính quyền các tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu ven biển; Chuẩn bị kỹ lưỡng chương trình, kịch bản, nội dung làm việc với Đoàn EC; hồ sơ, dữ liệu phải chính xác, đầy đủ, thống nhất. Tuyệt đối không để phát sinh sai phạm liên quan các khuyến cáo của EU.

Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, cơ quan, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, Chỉ thị của Ban Bí thư, Nghị quyết của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng, gần nhất là Công điện số 18/CĐ-TTg.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chuẩn bị báo cáo tổng thể về phát triển ngành thủy sản bền vững; tập trung vào các giải pháp dài hạn như lộ trình giảm cường lực khai thác; quản lý đội tàu; kiểm soát sản lượng; ứng dụng công nghệ; nâng cao đời sống ngư dân.

Chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Công an khẩn trương xây dựng, đề xuất thành phần, địa điểm, nội dung làm việc của Lãnh đạo Chính phủ với Đoàn công tác EC; tích hợp trong tổng thể chương trình, kịch bản, kế hoạch tiếp Đoàn; báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định.

Cùng với đó, hoàn thiện toàn bộ chương trình, kịch bản làm việc; tổ chức tập huấn, thống nhất nội dung giải trình; rà soát, xử lý dứt điểm các tồn tại về hồ sơ, dữ liệu trước ngày Đoàn EC sang làm việc. Có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể các địa phương chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu; tổ chức tiếp Đoàn đúng quy định, thực chất, chân thành, trách nhiệm.

Các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ, thống nhất số liệu, thông tin; không để xảy ra mâu thuẫn, thiếu nhất quán trong quá trình làm việc. Cử cán bộ có chuyên môn sâu, trực tiếp theo dõi công tác chống IUU tham gia làm việc cùng Đoàn công tác; sẵn sàng trao đổi, giải trình đầy đủ các nội dung Đoàn quan tâm.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến; bố trí cao điểm tuần tra tại vùng biển giáp ranh; không để phát sinh vi phạm. Bộ Công an đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố các vụ việc vi phạm nghiêm trọng theo khuyến cáo của EC; kiểm soát chặt chủ tàu, ngư dân tại nơi cư trú; phối hợp làm rõ trách nhiệm tại các địa phương có tỷ lệ “khép hồ sơ” cao.

Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển báo cáo cụ thể công tác chuyển đổi nghề, phát triển ngành thủy sản bền vững, giảm số lượng tàu khai thác, tạo việc làm, sinh kế cho người dân; cam kết không để phát sinh vi phạm mới, rà soát, xử lý dứt điểm tàu cá vi phạm; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc.

Chuẩn bị chu đáo nội dung khi Đoàn kiểm tra thực tế tại địa phương; phân công rõ người chịu trách nhiệm. Các địa phương chưa ban hành chính sách chuyển đổi nghề phải hoàn thành việc này ngay.

Các tập đoàn VNPT, Viettel rà soát dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, bảo đảm kịp thời, hiệu quả.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cương quyết vào cuộc không để doanh nghiệp nhập những lô hàng thủy sản vi phạm khai thác IUU, cương quyết không vì lợi ích nhỏ mà hy sinh lợi ích lớn; xây dựng quỹ hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người dân.

Các cơ quan báo chí đẩy mạnh thông tin, truyền thông về các hoạt động chống khai thác IUU của Việt Nam, tôn vinh những điển hình hay, cách làm tốt, đặc biệt là hướng dẫn đánh bắt trên biển đúng quy định pháp luật Việt Nam và quốc tế.

Cả hệ thống chính trị nêu cao tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao nhất; hành động quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả; chuẩn bị tốt nhất cho đợt kiểm tra của Đoàn EC; không để những sai sót, khuyết điểm của một cá nhân, tập thể nào ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước trong quyết tâm gỡ bằng được thẻ vàng EC và phát triển ngành thủy sản Việt Nam bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU - trực tiếp xem xét cụ thể tình hình, chỉ đạo xử lý các vấn đề phát sinh, báo cáo ngay Thủ tướng Chính phủ những vấn đề vượt thẩm quyền; tổ chức kiểm tra, giám sát, động viên tại một số địa phương trọng điểm.