Chương mới trong quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ

Những dấu mốc ấn tượng

Chiều 10/9, dựa trên những bước phát triển mạnh mẽ, sâu sắc, thực chất, hiệu quả của quan hệ hai nước, vì lợi ích của nhân dân Việt Nam-Hoa Kỳ, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã thay mặt hai nước thông qua Tuyên bố chung, nâng tầm quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng trong quan hệ giữa hai nước Việt Nam-Hoa Kỳ kể từ khi bình thường hóa quan hệ năm 1995. Điều đặc biệt ý nghĩa nữa là việc nâng tầm quan hệ hai nước được thực hiện trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Hoa Kỳ theo lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhân dịp hai nước kỷ niệm 10 năm xác lập quan hệ Đối tác toàn diện (2013-2023).

Sau 28 năm bình thường hóa quan hệ và 10 năm xác lập quan hệ đối tác toàn diện, lần đầu tiên một Tổng thống Hoa Kỳ sang thăm Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Chuyến thăm này vừa là sự tiếp nối truyền thống hai nước trong hơn 20 năm qua kể từ khi 2 nước bình thường hóa quan hệ, đó là tất cả các Tổng thống đương nhiệm đều đến thăm Việt Nam; đồng thời cũng là lần đầu tiên mà Tổng thống và Phó Tổng thống Hoa Kỳ thăm Việt Nam trong cùng một nhiệm kỳ.    

Chưa hết, chuyến thăm cũng thể hiện tình cảm, sự ủng hộ của Tổng thống Hoa Kỳ với cá nhân Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam như lời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong cuộc họp báo chiều tối 10/9: "Thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, tôi nhiệt liệt chào mừng Ngài Tổng thống Joe Biden, người đã dành tình cảm đặc biệt đối với đất nước, nhân dân Việt Nam và ở những cương vị khác nhau luôn dành nhiều sự ủng hộ quý báu cho việc phát triển quan hệ hữu nghị Việt Nam - Hoa Kỳ. Ngài đến thăm Việt Nam đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 10 năm xác lập quan hệ Đối tác Toàn diện. Tôi luôn lưu giữ những kỷ niệm tốt đẹp về sự đón tiếp trọng thị của Chính phủ Hoa Kỳ và tình cảm của nhân dân Hoa Kỳ trong chuyến thăm của tôi vào tháng 7 năm 2015, đặc biệt là cuộc trao đổi chân tình, thú vị của tôi và Ngài Joe Biden trong chuyến thăm. Tôi cũng cảm ơn Ngài Tổng thống Joe Biden tháng 6 vừa qua đã gửi thư mời tôi thăm lại Hoa Kỳ".

Hợp tác dựa trên sự tôn trọng

Thực tế, quan hệ giữa Việt Nam-Hoa Kỳ luôn dựa trên cơ sở tôn trọng đầy đủ những nguyên tắc cơ bản định hướng cho quan hệ hai nước, trong đó có tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế và thể chế chính trị, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau; sự hiểu biết lẫn nhau, hoàn cảnh của nhau, tôn trọng các lợi ích chính đáng của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. Hai nước thường xuyên duy trì các hoạt động tiếp xúc, trao đổi đoàn, trong đó đáng chú ý là cuộc điện đàm rất thành công giữa Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với Tổng thống Joe Biden vào tháng 3/2023, cuộc tiếp xúc giữa Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính với Tổng thống Joe Biden trong khuôn khổ Hội nghị G7 tại Hiroshima, Nhật Bản hồi tháng 5/2023. Trong các cuộc gặp gỡ, trao đổi, Hoa Kỳ luôn nhất quán khẳng định cam kết ủng hộ một Việt Nam “mạnh, độc lập, tự cường và thịnh vượng”; tiếp tục đánh giá cao vai trò của Việt Nam và coi trọng quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ; bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy quan hệ phát triển trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thể chế chính trị của nhau.

Tại cuộc họp báo chung với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào chiều tối 10/9, Tổng thống Joe Biden còn bày tỏ rằng ông vô cùng tự hào về mối quan hệ giữa hai nước và bước phát triển mới này.

Tổng thống Joe Biden nhấn mạnh,  đây là bước đi quan trọng, làm sâu sắc thêm hợp tác trong lĩnh vực công nghệ trọng yếu và mới nổi, đặc biệt là trong việc xây dựng một chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu tốt hơn cho ngành công nghiệp bán dẫn; mở rộng mối quan hệ đối tác kinh tế nhằm thúc đẩy hơn nữa đầu tư và thương mại giữa hai nước; thúc đẩy trao đổi giáo dục.

Đánh giá cao cách thức mà hai quốc gia và nhân dân hai nước đã tiến hành xây dựng lòng tin và sự hiểu biết lẫn nhau, Tổng thống Joe Biden cho rằng, hai nước ngày càng hợp tác chặt chẽ hơn để xử lý các hậu quả chiến tranh như: rà phá vật liệu nổ còn sót lại, tẩy rửa ô nhiễm môi trường do dioxin gây ra, mở rộng chương trình giúp đỡ người khuyết tật và tìm kiếm, quy tập những hài cốt binh sĩ Hoa Kỳ còn mất tích cũng như những bộ đội Việt Nam còn mất tích trong chiến tranh.

Các nội hàm của mối quan hệ đối tác mới kế thừa những nội dung hợp tác hiện có giữa hai nước và đưa lên tầm cao mới thông qua việc thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư theo hướng đổi mới sáng tạo là nền tảng, trọng tâm và động lực của quan hệ hai nước; tăng cường hợp tác khoa học - công nghệ là đột phá mới của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Trong thời gian tới, các cơ quan liên quan của hai nước sẽ phối hợp triển khai thực hiện các thỏa thuận đã đạt được, tạo điều kiện để phát triển những bước tiếp theo.

Phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ

Tất cả các quan chức cấp cao của Hoa Kỳ đều cho rằng, việc Việt Nam và Hoa Kỳ đưa quan hệ song phương lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững là một tin tốt lành không chỉ cho riêng hai nước mà cả cho khu vực. Và nhân dân chính là nền tảng của quan hệ hợp tác này.

Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng nói: "Nhìn lại hàng chục năm về trước, kể cả trước khi Việt Nam và Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, giao lưu nhân dân đã được hai nước tiến hành. Chính điều đó đã đóng góp quan trọng vào việc xây dựng lòng tin, củng cố thiện chí, và thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác khác giữa hai nước. Sự hiểu biết lẫn nhau, hoàn cảnh của nhau, tôn trọng các lợi ích chính đáng của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau luôn có ý nghĩa quan trọng. Việt Nam đánh giá cao và coi trọng khẳng định của Hoa Kỳ ủng hộ một nước Việt Nam mạnh, độc lập, tự cường và thịnh vượng".

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Joe Biden chiều tối 10/9 cũng nhấn mạnh: "Việt Nam thúc đẩy quan hệ với Hoa Kỳ và các đối tác quốc tế khác theo tinh thần Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ sau khi Việt Nam giành lại độc lập là Việt Nam làm bạn với tất cả các nước. Đối với Hoa Kỳ, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định nền độc lập hoàn toàn của Việt Nam và Việt Nam sẵn sàng hợp tác đầy đủ với Hoa Kỳ; nền độc lập và hợp tác đó có lợi cho toàn thế giới. Chúng ta đều biết trong nhiều năm tháng sau đó, nhân dân Việt Nam đã phải trải qua muôn vàn hy sinh, gian khổ để bảo vệ độc lập, thống nhất đất nước. Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng xác định chủ trương đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác song phương trong khuôn khổ của đường lối đối ngoại nhất quán là độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại; Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế".