Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 13 luật

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, Trợ lý Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì họp báo.

13 luật gồm: Luật Tương trợ tư pháp về dân sự; Luật Giám định tư pháp; Luật Thi hành án dân sự; Luật Dân số; Luật Phòng bệnh; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; Luật Trí tuệ nhân tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật Công nghệ cao; Luật Chuyển đổi số; Luật Xây dựng; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Tại buổi họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Lương Mai Khôi giới thiệu Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, Luật Giám định tư pháp và Luật Thi hành án dân sự.

Theo Thứ trưởng Mai Lương Khôi, Luật Tương trợ tư pháp về dân sự gồm 4 chương, 38 điều. Việc xây dựng luật nhằm hoàn thiện pháp luật tương trợ tư pháp về dân sự theo hướng hiện đại, khả thi, hỗ trợ quy trình giải quyết các vụ việc dân sự và vụ án hành chính có yếu tố nước ngoài, được nhanh chóng, chính xác, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đồng thời, tăng cường khả năng thực hiện quyền tiếp cận công lý của tổ chức, cá nhân; hoàn thiện cơ sở pháp lý trong nước, tạo thuận lợi cho ký kết và thực hiện điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp về dân sự; thúc đẩy và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp của Việt Nam.

Đối với Luật Thi hành án dân sự, theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Luật gồm 5 chương, 116 điều, giảm 4 chương và 46 điều so với bộ luật cũ. Việc ban hành Luật đã kế thừa có chọn lọc các quy định còn phù hợp, đã được thực tiễn kiểm nghiệm; đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định bất cập, hạn chế từ thực tiễn; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác thi hành án dân sự; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp; tính khả thi, thống nhất, đồng bộ với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có liên quan. 

Cả hai Luật trên có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026.

Riêng đối với Luật Giám định tư pháp, Thứ trưởng Mai Lương Khôi cho biết, luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/5/2026 với 6 chương, 45 điều, nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; nâng cao chất lượng đội ngũ, tổ chức và hiệu quả hoạt động giám định tư pháp; tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng; đồng thời kế thừa, phát triển các quy định đã phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giám định tư pháp, phục vụ hoạt động tố tụng, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và đấu tranh, phòng, chống tội phạm.

Giới thiệu về Luật Dân số và Luật Phòng bệnh, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh, Luật Dân số gồm 8 chương, 30 điều, trong đó có các nội dung mới so với Pháp lệnh Dân số như: Duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hoá dân số; nâng cao chất lượng dân số.

Để duy trì mức sinh thay thế, Luật cũng có nhiều chính sách mới như: Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng, lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con; hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với: Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 2 con đẻ trở lên..

Để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, Luật Dân số quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán và điều trị một số bệnh liên quan đến giới tính; khuyến khích đưa nội dung không trọng nam, khinh nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư; đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với người có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai và việc đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bênh này thực hiện theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Về chính sách ưu tiên đối với người có từ 2 con đẻ trở lên được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội liệu có khả thi hay không? Theo ông Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), để duy trì mức sinh thay thế, bên cạnh các quy định khung, nguyên tắc căn cơ dài hạn, trong đó bổ sung đối tượng mua, thuê mua nhà ở xã hội theo pháp luật về nhà ở.

Luật Dân số có chỉnh sửa rất cụ thể, tại Điều 29 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhà ở, tại khoản 3 trong đó sửa chi tiết các nội dung Điều 76,77, 78 của Luật Nhà ở về đối tượng mua, thuê mua nhà ở xã hội.

"Chúng tôi đang tham mưu với Chính phủ xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật như nghị định, các thông tư của Bộ Y tế, trong đó phối hợp với Bộ Xây dựng xây dựng khung sửa đổi bổ sung thông tư 05/2024/TT-BXD ngày 31/7/2024 quy định chi tiết một số điều của Luật nhà ở về mẫu giấy tờ chứng minh đối tượng, cũng như mẫu giấy tờ chứng minh về điều kiện để được hưởng chính sách mua nhà ở xã hội. Dự kiến hoàn thành trước 15/5/2026", ông Hoàng cho biết.

Luật Dân số có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Tại buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn giới thiểu về 3 luật: Luật Xây dựng; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Đối với Luật Xây dựng, theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, luật có những nội dung cơ bản như: Sửa đổi quy định về phân loại dự án đầu tư xây dựng; bổ sung quy định cho phép người đầu tư được quyết định sử dụng các loại thiết kế tại báo cáo nghiên cứu khả thi phù hợp với tính chất, yêu cầu kỹ thuật của dự án; sửa đổi quy định về hình thức quản lý dự án.

Đối với cấp giấy phép xây dựng, luật quy định thực hiện nguyên tắc từ giai đoạn chuẩn bị đến thời điểm khởi công xây dựng, cơ quan quản lý nhà nước chỉ kiểm soát 1 lần đối với mỗi dự án, công trình xây dựng. Theo đó, các dự án/công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi xây dựng thì được miễn giấy phép xây dựng. Đối với các công trình còn lại đơn giản hoá thủ tục như: Thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình; đơn giản hoá về hồ sơ và điều kiện; giảm tối đa thời gian cấp giấy phép (dự kiến tối đa 7 ngày).

Theo đại diện Bộ Xây dựng, việc đơn giản hoá cắt giảm tối đa thủ tục hành chính nhằm bảo vệ quyền lợi cho người dân, doanh nghiệp, nhưng không làm giảm chất lượng và an toàn cho công trình xây dựng.

Cũng trong buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh trình bày 5 luật do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng đã được Quốc hội khoá XV thông qua, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; Luật Trí tuệ nhân tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật Công nghệ cao; Luật Chuyển đổi số.

Nhấn mạnh về Luật Trí tuệ nhân tạo, Thứ trưởng Hoàng Minh cho biết, luật gồm 8 chương, 35 điều; có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/3/2026. Việc xây dựng luật nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất cho phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm phát triển an toàn, có trách nhiệm và vì con người.

Luật cũng thúc đẩy trí tuệ nhân tạo trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia, là động lực cho tăng trưởng năng suất, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia; tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, nhân văn và đáng tin cậy, khuyến khích hợp tác, sáng tạo, thương mại hóa và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tại.