Công ước Hà Nội – biểu tượng của tinh thần đoàn kết và chủ quyền số toàn cầu
Các đại biểu quốc tế tham dự Phiên thảo luận toàn thể nhấn mạnh vai trò của hợp tác đa phương, quyền bình đẳng chủ quyền và trách nhiệm chung trong thực thi Công ước Liên hợp quốc (LHQ) về Chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội).
Ngày 26/10, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Lễ mở ký Công ước Hà Nội đã diễn ra Phiên thảo luận toàn thể do Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an và Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đồng chủ trì. Đại diện UNODC tham dự phiên thảo luận.
Phát biểu tại Phiên thảo luận, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh quốc tế đã chứng kiến một khoảnh khắc lịch sử khi 69 quốc gia đặt bút ký Công ước Hà Nội với nghi thức trọng thể nhất, thể hiện nguyện vọng, quyết tâm và nhu cầu tăng cường hợp tác quốc tế và mong muốn thúc đẩy khuôn khổ pháp lý toàn cầu để phòng chống tội phạm mạng.
Các vị đại biểu cũng đã lắng nghe các phát biểu của các lãnh đạo cấp cao Việt Nam, trong đó đã khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc sớm đưa Công ước Hà Nội có hiệu lực với sự tham gia của tất cả các thành viên LHQ để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Tất cả vì tình đoàn kết quốc tế trong công cuộc bảo vệ không gian mạng an toàn, lành mạnh và bền vững.
Trong 19 phát biểu của Phiên thảo luận chiều qua, các nước đã đề cao vai trò của Công ước là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng khuôn khổ pháp lý toàn cầu đầu tiên để điều phối các nỗ lực chung ứng phó với tội phạm mạng. Nhiều quốc gia đã sẵn sàng cam kết về phòng chống tội phạm mạng, hợp tác quốc tế trong chia sẻ thông tin, xây dựng tiêu chuẩn chung để quản lý không gian mạng với những đề xuất cụ thể, trong đó các nước phát triển cũng đã có những cam kết về nguồn lực cho việc nâng cao năng lực, hỗ trợ theo đề xuất của các nước đang phát triển.
Trong Phiên thảo luận sáng 26/10, các quốc gia nhấn mạnh vai trò của hợp tác đa phương, quyền bình đẳng chủ quyền và trách nhiệm chung trong thực thi Công ước Hà Nội.
“Công ước phải là công cụ phục vụ con người, không phải dành cho sự can thiệp”.
Đại diện Cộng hòa Cuba khẳng định việc ký Công ước là “bước tiến quan trọng trong việc xây dựng khuôn khổ pháp lý đa phương để quản trị không gian mạng, một lĩnh vực vừa thiết yếu vừa phức tạp”. Phát biểu nhấn mạnh, mặc dù Công ước đánh dấu bước tiến lớn trong hợp tác toàn cầu, nhưng thế giới “vẫn đối mặt với nhiều thách thức như chủ nghĩa khủng bố mạng, sự can thiệp vào trật tự hiến pháp, hay việc lợi dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ mục đích phạm pháp”.
Cuba cho rằng công nghệ thông tin là động lực của phát triển, song việc sử dụng sai công nghệ có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng với hòa bình và an ninh quốc gia. Cuba đồng thời phản đối mạnh mẽ việc lợi dụng không gian mạng để tiến hành các hành động thù địch. “Một hợp tác toàn cầu thực chất trong lĩnh vực an ninh mạng không thể song hành với các lệnh trừng phạt và phong tỏa”, đại diện Cuba nhấn mạnh, đồng thời khẳng định cam kết của Havana với chủ nghĩa đa phương, hòa bình và phát triển bền vững.
“Sự khởi đầu của một chương mới trong quản trị không gian mạng toàn cầu”
Đại diện Cộng hòa Nam Phi đánh giá việc thông qua Công ước là “cột mốc quan trọng và đúng thời điểm” trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi và lan rộng. “Không quốc gia nào có thể một mình đối phó với tội phạm mạng. Sự hợp tác quốc tế nằm ở trung tâm của Công ước này”, vị đại diện phát biểu.
Nam Phi tiếp tục khẳng định Công ước là hiệp ước toàn cầu đầu tiên đặt nền tảng pháp lý cho việc hợp tác, tương trợ tư pháp, chia sẻ thông tin và xây dựng năng lực giữa các quốc gia. Đặc biệt, nước này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ trẻ em trước nạn bóc lột tình dục trực tuyến và thúc đẩy tiếp cận bình đẳng với năng lực công nghệ giữa các nước phát triển và đang phát triển.
“Việc ký kết và tiến tới phê chuẩn Công ước sẽ giúp Nam Phi hài hòa khung pháp lý quốc gia với chuẩn mực quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực trong điều tra, truy tố tội phạm mạng”, đại diện Nam Phi nói, đồng thời khẳng định cam kết của nước này với chủ nghĩa đa phương, pháp quyền và nhân quyền.
“Công ước giúp đáp ứng đòi hỏi của thời đại số”
Đại diện Cộng hòa Liên bang Nigeria nhấn mạnh Công ước mới là nền tảng hỗ trợ quan trọng cho nỗ lực phòng ngừa tội phạm mạng, bảo vệ nhóm yếu thế và thúc đẩy môi trường số an toàn hơn. Đại diện phái đoàn Nigeria cho biết quốc gia này đã bỏ phiếu bảo lưu một số điều khoản trong Công ước liên quan đến các vấn đề nhạy cảm về nội dung khai thác tình dục trực tuyến, nhằm “bảo đảm sự phù hợp với giá trị và chuẩn mực quốc gia, Luật Quyền Trẻ em 2003 và Luật Phòng chống tội phạm mạng 2004”.
“Công ước sẽ giúp Nigeria đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của kỷ nguyên số và củng cố năng lực bảo vệ công dân”, đại diện nói, đồng thời thông tin rằng Nigeria vừa được rút khỏi Danh sách giám sát của Lực lượng đặc nhiệm hành động tài chính quốc tế (FATF), một bước đi thể hiện cam kết mạnh mẽ trong phòng chống rửa tiền và tội phạm mạng quốc tế.
“Không thể nói đến an ninh mạng mà không nói đến quyền phát triển”
Phát biểu tại Phiên thảo luận, đại diện Cộng hòa Nicaragua đặc biệt nhấn mạnh yếu tố chủ quyền số và quyền phát triển bình đẳng của các quốc gia. “An ninh mạng không thể tách rời khỏi quyền phát triển, quyền tiếp cận tri thức, khoa học và công nghệ của các dân tộc”, đại diện Nicaragua nói, đồng thời kêu gọi các nước phát triển tăng cường chuyển giao công nghệ, hỗ trợ hạ tầng và đào tạo nhân lực cho các quốc gia đang phát triển.
Nicaragua khẳng định sự hợp tác quốc tế thực chất phải dựa trên tôn trọng chủ quyền, bình đẳng và không can thiệp. “Chúng tôi tin rằng Công ước này chỉ có thể phát huy hiệu quả nếu được triển khai trên nền tảng tôn trọng luật pháp quốc tế và quyền tự quyết của các quốc gia,” đại diện Nicaragua nhấn mạnh.
“Cùng nhau thực thi hiệu quả Công ước”
Đại diện Cộng hòa Philippines gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Chính phủ Việt Nam và LHQ vì đã tổ chức thành công sự kiện, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục hợp tác chặt chẽ trong giai đoạn thực thi Công ước.
“Xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các phái đoàn và các bên liên quan đã làm việc không mệt mỏi để thông qua và ký kết Công ước này. Chúng tôi mong muốn cùng nhau hướng tới việc thực hiện hiệu quả Công ước.”
Các phát biểu của đại diện từ Cuba, Nam Phi, Nigeria, Philippines và Nicaragua, dù đến từ các khu vực, trình độ phát triển khác nhau, đều đi đến thông điệp chung: Công ước Hà Nội không chỉ là công cụ pháp lý, mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, tôn trọng chủ quyền và hợp tác quốc tế vì một không gian mạng an toàn, công bằng và nhân văn.