Đại biểu lo ngại nạn "đục khoét, rút ruột" các dự án cao tốc

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khoá XV, sáng nay (10/6), tại hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, Quốc hội tiến hành thảo luận về Chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 4 vùng Thủ đô Hà Nội và Dự án đường Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh. Qua thảo luận, các đại biểu đều nhất trí chủ trương đầu tư 2 dự án đường trên; khẳng định khi 2 dự án này hoàn thành sẽ tạo điều kiện lưu thông hàng hoá, phát triển kinh tế, xã hội. Vấn đề nhiều đại biểu quan tâm là làm thế nào để giám sát, hạn chế sai sót, sử dụng quỹ đất hợp lý…

Có cho các khu dân cư “cắm” vào đường cao tốc?

Cho rằng, hiện nay, khi có dự án làm đường, lập tức các khu đô thị mọc lên, giá đất tăng đột biến tạo món lợi lớn cho một số người, đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) nói, thời gian qua khi mới chỉ nghe dư luận là Quốc hội sẽ xem xét, thảo luận về tuyến đường này thì giá đất đai ở khu vực đã sôi động lên và tăng lên rất nhiều lần.

“Nếu không có biện pháp khai thác thì nguồn lực này sẽ bị lãng phí. Do đó, cùng với việc phê duyệt chủ trương xây dựng tuyến đường này, đại biểu đề nghị Chính phủ nên đề xuất với Quốc hội có một cơ chế đặc thù để khai thác nguồn lực này” – đại biểu Hoàng Văn Cường kiến nghị, đồng thời hiến kế là khi quy hoạch chi tiết xây dựng các tuyến đường vành đai, nên quy hoạch đồng thời khu vực hai bên đường để hình thành nên các khu đô thị hiện đại, các trung tâm thương mại, các trung tâm phân phối, các trung tâm trung chuyển hàng hóa và các hệ thống đường song hành, các hệ thống đường kết nối trong khu vực.

“Khi tiến hành đấu thầu các dự án này sẽ có được các khu đô thị hiện đại, khai thác nguồn lực và tránh tình trạng phát triển tự phát.” – đại biểu Hoàng Văn Cường kiến nghị.  

Cho rằng việc khai thác quỹ đất hai bên đường cao tốc không đúng sẽ gây mất an toàn, ô nhiễm tiếng ồn, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) nói, nhiều quốc gia phải xây bức tường trên đường cao tốc để ngăn cách với các khu dân cư, đồng thời đề nghị việc khai thác quỹ đất xung quanh hai bên đường cao tốc cần phải nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, học tập các nước.

“Thông thường các nước làm những đường thoát vào trong đó mấy trăm mét thì mới có một khu siêu thị, khu dân cư, còn các đường cao tốc thì chỉ cho phép các trạm xăng, các điểm dừng chân, ăn uống nhẹ, chứ không cho phép các khu dân cư mở để cắm vào con đường cao tốc như cách chúng ta làm hiện tại”, đại biểu Trương Trọng Nghĩa nêu rõ.

Cần cơ chế giám sát hay phân công kiểm soát quyền lực?

Lo lắng về việc có thể xảy ra các sai sót, vi phạm trong quá trình thực hiện dự án, đại biểu Lê Hoài Trung (đoàn Thừa Thiên - Huế) cho rằng, cần cơ chế kiểm tra, giám sát. Đại biểu cho biết, hai dự án có những đột phá về cơ sở hạ tầng để thực hiện tầm nhìn chiến lược đến năm 2025, 2030 và là những khu vực có ý nghĩa chiến lược.

“Tuy nhiên, qua kinh nghiệm quốc tế, khi xây dựng các công trình, cơ sở hạ tầng đều nảy sinh các vấn đề về hiệu quả, vi phạm” – đại biểu Lê Hoài Trung cho biết và nói rằng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả triển khai các dự án nên có cơ chế về chuyên môn. Ví dụ, có thể thành lập các nhóm đặc trách để giải quyết, hỗ trợ thêm về các vấn đề pháp lý, hành chính và kỹ thuật, các địa phương và các nơi khi có vấn đề giống như những nhóm lưu động. 

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Hoài Trung cho rằng cần có một khoá đào tạo về những vấn đề pháp lý, quy trình, kỹ thuật cho các đơn vị và các địa phương, kể cả các cơ quan, các nhà đầu tư…, từ đó giúp giảm bớt những sai sót không cần thiết và giúp thúc đẩy. Mặt khác, đại biểu Lê Hoài Trung cho rằng nên có cơ chế giám sát, kiểm tra để giúp giảm bớt các sai sót và nên quan tâm đến lợi ích thích đáng của các nhà đầu tư.

Tranh luận với đại biểu Lê Hoài Trung, đại biểu Lê Thanh Vân (đoàn Cà Mau) cho rằng, Nhà nước được tổ chức trên nguyên tắc có phân công kiểm soát quyền lực trên cơ sở phân định rạch ròi chức năng, nhiệm vụ của mỗi loại cơ quan. Việc tổ chức xây dựng các dự án đó là cơ quan hành chính nhà nước trong đó có phân ra các cơ quan kiểm tra, kiểm soát nội bộ, đó là thanh tra, điều tra.

“Nếu như mỗi lần làm dự án lại đưa cả các cơ quan công an, thanh tra, kiểm toán vào sẽ trái với nguyên lý tổ chức vận hành của bộ máy Nhà nước và chúng ta sẽ không khắc phục được tình trạng vi phạm pháp luật” – đại biểu Lê Thanh Vân nhấn mạnh.