Đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng cho học sinh Thủ đô

Đề xuất cơ chế phát triển cân đối hệ thống trường công lập

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) bày tỏ đồng tình với các nội dung của dự thảo luật; đồng thời, nêu một số ý kiến nhằm góp phần hoàn thiện dự án luật. 

Theo đại biểu, quy định về phát triển giáo dục và đào tạo (Điều 16) của Luật Thủ đô hiện nay đang tập trung và xác định định hướng nhà phát triển giáo dục của Thủ đô theo hướng xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm lớn về giáo dục và đào tạo của cả nước, ưu tiên phát triển giáo dục chất lượng cao, khuyến khích thu hút nguồn lực xã hội hóa và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục.

Tuy nhiên, các quy định tại Điều 16 chưa có những chính sách rõ ràng về phát triển hệ thống trường công lập, chưa xác định cơ chế đủ rõ để phát triển mạng lưới trường trung học phổ thông công lập theo tốc độ gia tăng dân số, chưa có định hướng mang tính đảm bảo năng lực tiếp nhận của hệ thống trường công, chưa gắn phát triển trường công với nhu cầu thực tế của từng khu vực đô thị.

Những “khoảng trống” trên được phản ánh rất rõ trong thực tiễn giáo dục tại Thủ đô hiện nay. Đại biểu trích dẫn, hàng năm, TP Hà Nội có khoảng 140.000 đến 150.000 học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, trong khi chỉ tiêu vào hệ thống các trường trung học phổ thông công lập chỉ khoảng trên 80.000 chỗ học. Điều này dẫn tới việc gần một nửa học sinh mất cơ hội vào trường công lập. Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 vì vậy mang tính cạnh tranh rất cao, được xã hội đánh giá là một trong những kỳ thi có áp lực rất lớn đối với học sinh trung học cơ sở. Áp lực này không chỉ nằm ở trường thi mà còn kéo dài trong suốt quá trình học, dẫn tới hiện tượng dạy thêm học thêm diễn ra phổ biến, ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi và tâm lý của học sinh khi ở độ tuổi còn rất trẻ.

Từ những phân tích nêu trên, đại biểu đề nghị, dự án luật cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung rõ hơn định hướng và các cơ chế chính sách nhằm phát triển hệ thống trường công lập. Việc bổ sung này tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn để Thủ đô chủ động hơn trong cân đối phát triển hệ thống trường công lập phù hợp với quy mô dân số, tốc độ đô thị hóa và nhu cầu học tập ngày càng lớn của người dân. Qua đó, góp phần giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp, ổn định tâm lý xã hội trong giáo dục và đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng cho học sinh Thủ đô.

Thử nghiệm có kiểm soát hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh bày tỏ đánh giá rất cao quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được quy định tại Điều 19 của dự thảo luật. “Đây là một bước tiến quan trọng thể hiện tư duy lập pháp hiện đại, cho phép Thủ đô có không gian linh hoạt để thử nghiệm các mô hình công nghệ và giải pháp mới trong lĩnh vực mang tính đột phá, đặc biệt là trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang phát triển ngày càng vũ bão như hiện nay. Việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực này cũng là cách tiếp cận rất phù hợp, vừa khuyến khích sáng tạo vừa đảm bảo an toàn pháp lý, kiểm soát rủi ro trong quá trình triển khai”, đại biểu khẳng định.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý về vấn đề chuyển tư duy từ quản lý rủi ro sang định giá rủi ro. Theo đại biểu, không phải mọi rủi ro đều giống nhau, có rủi ro cần loại bỏ nhưng cũng có loại rủi ro cần phải chấp nhận vì giá trị đổi mới mà nó mang lại lớn hơn chi phí thất bại. Đồng thời, chuyển từ cấp phép thử nghiệm sang thiết kế vòng đời thử nghiệm. Một thử nghiệm đúng, đầy đủ phải có nghĩa đủ đầy đủ các pha: khởi tạo, giới hạn phạm vi, theo dõi đánh giá và thoát ra. Nhấn mạnh song song hai yêu cầu: bảo vệ người tham gia thử nghiệm và bảo vệ tính liêm chính của thử nghiệm.

“Chúng ta rất coi trọng bảo vệ người tham gia thử nghiệm, đây là những nguyên tắc đúng đắn và rất cần thiết để khuyến khích đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên song song đó, tôi cho rằng cũng cần đặc biệt nhấn mạnh đến các bảo đảm tính trung thực của dữ liệu và kết quả thử nghiệm. Nếu dữ liệu bị bóp méo, nếu báo cáo không phản ánh đúng thực tế thì toàn bộ cơ chế thử nghiệm sẽ mất đi ý nghĩa. Đó chính là lằn ranh rất mong manh giữa chấp nhận rủi ro để đổi mới và lợi dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để trục lợi chính sách. Chúng ta có thể chấp nhận thất bại trong nghiên cứu nhưng không thể chấp nhận sự không trung thực trong thử nghiệm”, đại biểu nhấn mạnh.