Đảm bảo tính liên thông trong xây dựng chương trình giáo dục mầm non mới

Theo Báo cáo của Bộ GD&ĐT, chương trình giáo dục mầm non (GDMN) được ban hành năm 2009 và đang được triển khai đồng bộ trên cả nước. Sau 10 năm triển khai thực hiện, đến nay chương trình đã được thực hiện ở 15.461 cơ sở (đạt 100%), trong đó có 5.255.889 trẻ (99%) học 2 buổi/ngày.

Chương trình GDMN thể hiện tính chất của chương trình khung quốc gia, tạo cơ hội cho cơ sở giáo dục và giáo viên chủ động, sáng tạo, linh hoạt trong triển khai thực hiện. Chương trình GDMN cũng hướng đến sự phát triển toàn diện, tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm, phương châm giáo dục “học bằng chơi, bằng trải nghiệm” của trẻ, tạo điều kiện đảm bảo cho trẻ phát triển liên tục, đáp ứng sự đa dạng của các vùng miền, các đối tượng trẻ.

Tuy nhiên, sau 10 năm triển khai chương trình GDMN cũng đã cho thấy một số hạn chế như chưa thể hiện được quan điểm tiếp cận phát triển phẩm chất, năng lực. Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ và công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ và tài liệu nguồn cho giáo viên vẫn còn bất cập; một số yếu tố vẫn cần được quan tâm để đảm bảo điều kiện thực hiện chương trình GDMN như: Chế độ chính sách, văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc thực hiện chương trình; số trẻ/lớp; không gian, diện tích lớp và đồ dùng, đồ chơi, học liệu cho trẻ. Lương giáo viên mầm non còn thấp chưa tương xứng với công việc; chưa bố trí đủ giáo viên mầm non, nhân viên theo định mức nên rất khó khăn trong thực hiện chương trình GDMN; còn khoảng cách vùng miền trong tiếp cận chương trình GDMN và các điều kiện thực hiện chương trình…

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng, chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 hướng theo mục tiêu tổng quát phát triển con người Việt Nam toàn diện, phát huy tối đa tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân. Chiến lược cũng đề ra mục tiêu, chỉ tiêu phát triển GDMN với nhiệm vụ và giải pháp cụ thể, trong đó có xây dựng Chương trình GDMN mới “theo tiếp cận năng lực”, chú trọng giáo dục các giá trị nhân văn cốt lõi của con người Việt Nam, phù hợp với độ tuổi mầm non, thể hiện quan điểm giáo dục toàn diện, hoà nhập, lấy trẻ làm trung tâm. Chương trình bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa các độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo, liên thông với chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) cấp Tiểu học.

GS.TS Lê Anh Vinh- Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết: Chương trình GDMN mới được xây dựng theo tiếp cận năng lực, trong đó coi “năng lực là những gì trẻ em có thể làm được sau quá trình giáo dục”. Dựa trên mục tiêu và kết quả mong đợi cuối độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo các địa phương và từng cơ sở GDMN lựa chọn nội dung giáo dục gần gũi với kinh nghiệm sống của trẻ em và phù hợp với bối cảnh văn hoá của gia đình, cộng đồng, địa phương để xây dựng các chủ đề giáo dục, các hoạt động trải nghiệm, tổ chức cho trẻ em học qua chơi và trải nghiệm bằng phương pháp sư phạm tích hợp, đáp ứng yêu cầu phát triển và học tập của từng độ tuổi.

PGS.TS Nguyễn Bá Minh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục mầm non cũng cho rằng, chương trình GDMN mới được xây dựng nhằm bảo đảm kết nối với chương trình GDPT để góp phần xây dựng các giá trị cốt lõi con người Việt Nam mới, bảo đảm sự đầu tư của nhà nước cùng với sự tham gia hỗ trợ của gia đình, cộng đồng, xã hội nhằm nâng cao chất lượng GDMN trên cơ sở thống nhất toàn quốc về các mục tiêu và điều kiện thực hiện chương trình GDMN.

Ngoài ra, chương trình cũng cần bổ sung thêm các điều kiện thực hiện như trách nhiệm của cha mẹ và công tác phối hợp giữa nhà trường với gia đình, cộng đồng; các điều kiện thực hiện chương trình từ cơ sở vật chất, thiết bị, học liệu, đội ngũ giáo viên, tổ chức quản lý; các yêu cầu cần đạt cho từng độ tuổi, mục tiêu cho từng lĩnh vực ở từng độ tuổi và các công cụ để đánh giá…

Phát biểu tại hội thảo, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: Hình thành nhân cách, thể chất, giai đoạn giáo dục mầm non có thể nói là quan trọng bậc nhất, thậm chí mang tính quyết định. Nhận thức được tầm quan trọng cũng như thách thức trong xây dựng chương trình GDMN mới, ngành giáo dục mong muốn được lắng nghe ý kiến từ các bên liên quan, đặc biệt từ chuyên gia để đưa ra được những định hướng lớn, đúng đắn nhất.

Trên cơ sở đó, có thể xây dựng chương trình GDMN vừa tiếp cận được kinh nghiệm thế giới, khoa học với bậc học mầm non; vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn văn hóa, phong tục, tập quán của người Việt Nam. Chương trình cũng phải đạt được các mục tiêu, quan điểm chỉ đạo mang tính chiến lược của Việt Nam về phát triển con người.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cũng gợi mở một số nguyên tắc khi xây dựng chương trình GDMN mới như tính kế thừa chương trình cũ, lấy nền tảng khoa học tâm lý học, trong đó nhấn mạnh đặc thù lứa tuổi. Mục tiêu cuối cùng là có một chương trình GDMN tốt, phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với khả năng thực hiện. Nhưng cũng cần chuẩn bị các điều kiện, cơ sở vật chất, giáo viên, tâm thế, truyền thông… để có thể có được kết quả tốt nhất.