Đề nghị bổ sung quy định nhằm bảo đảm tính minh bạch và không làm phát sinh các cơ chế “xin - cho"

Sáng nay 23/6, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung.

Thảo luận tại phiên họp, đa số đại biểu Quốc hội bày tỏ tán thành cao với việc ban hành nghị quyết nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc do quy định của pháp luật, nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 66-NQ/TƯ ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời, đề nghị nghị quyết cần có hiệu lực ngay sau khi Quốc hội thông qua.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (đoàn Bắc Kạn) đề nghị bổ sung vào nghị quyết quy định rõ, đối với những nội dung liên quan đến việc hạn chế quyền con người, quyền công dân; liên quan đến tội phạm và hình phạt; liên quan đến tố tụng tư pháp thì không áp dụng cơ chế đặc biệt tại nghị quyết này để xử lý, tức là không trao quyền cho Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội để sửa các luật, nghị quyết của Quốc hội.

“Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến sinh mệnh chính trị của con người, do đó, phải do Quốc hội thảo luận, điều chỉnh và trên thực tế vừa qua, những lĩnh vực pháp luật này không phải là những “điểm nghẽn”, gây ra sự cản trở phát triển của kinh tế đất nước” -  đại biểu nói và đề nghị bổ sung thêm nguyên tắc xử lý những khó khăn, vướng mắc thì cần phải bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật nhằm tránh sau khi tháo gỡ được vướng mắc ở văn bản pháp luật này thì lại làm nảy sinh những mâu thuẫn, vướng mắc mới ở các văn bản pháp luật khác, dẫn tới không thể thực hiện được.

Cũng nêu ý kiến, đại biểu Lê Xuân Thân (đoàn Khánh Hòa) cho rằng, phạm vi điều chỉnh của nghị quyết cần nghiên cứu xác định rõ một số nội dung quan trọng mang tính nền tảng; các nguyên tắc hiến định về tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước, các quy định về hành chính; quyền, con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; về tội phạm, hình phạt, tố tụng tư pháp thì không áp dụng cơ chế xử lý theo nghị quyết này.

Đại biểu cũng cho rằng, các nội dung đã được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ và chính quyền địa phương thực hiện hoặc đã được luật, nghị quyết của Quốc hội, phân quyền, phân cấp để thực hiện đầy đủ, theo đúng thẩm quyền thì không trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến quyết định các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ.

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Trà Vinh) cho rằng, về cơ chế xử lý trách nhiệm khi cơ quan không rà soát, đề xuất kịp thời phương án xử lý các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, dự thảo lại chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm pháp lý hoặc hành chính nếu các cơ quan này không thực hiện, thực hiện chậm trễ hoặc chỉ thực hiện mang tính thành tích. “Điều này dễ dẫn đến tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai Nghị quyết”, đại biểu nói, đồng thời, đề nghị cần bổ sung quy định về chế tài đánh giá việc hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu bộ, ngành, địa phương gắn với việc thực hiện nghĩa vụ rà soát, kiến nghị sửa đổi, bổ sung văn bản pháp luật.

Đại biểu cũng cho rằng, thực tiễn, hầu hết khó khăn phát sinh từ cách hiểu khác nhau giữa các địa phương và cơ quan có thẩm quyền dẫn đến áp dụng pháp luật không thống nhất, gây khó khăn cho doanh nghiệp, người dân.

Còn đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn Quảng Trị) đề nghị, cần bổ sung những quy định liên quan nhằm bảo đảm tính minh bạch và không làm phát sinh các cơ chế “xin - cho”; một số nội dung cũng cần trao thẩm quyền xử lý cho bộ, ngành và địa phương trong việc phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn. "Nếu không có nguyên tắc công khai, minh bạch này thì sẽ dẫn đến tùy nghi áp dụng và khó áp dụng. Tôi cũng đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm giải trình cũng như trách nhiệm công khai phương án xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật" - đại biểu Hà Sỹ Đồng nói.

Tiếp thu, làm rõ các ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho rằng, mục tiêu của nghị quyết là Quốc hội ban hành một nghị quyết khung. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ triển khai rà soát tất cả những nội dung văn bản quy phạm pháp luật có vướng mắc do chính văn bản đó hoặc trong quá trình áp dụng và thi hành pháp luật có vướng mắc. “Đối với văn bản quy phạm pháp luật của địa phương có mâu thuẫn, chồng chéo thì hoàn toàn thuộc thẩm quyền của các chủ thể ban hành văn bản vi phạm luật tại địa phương” -  Bộ trưởng nói.

Về tổ chức thi hành, hiện Bộ Tư pháp đang tham mưu với Chính phủ ban hành kế hoạch để triển khai phù hợp với chương trình làm việc của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, trong đó, tất cả các địa phương và bộ, ngành đều phải tiến hành rà soát trong lĩnh vực quản lý, đến ngày 30/7, phải có báo cáo với Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương.