Đề nghị cơ quan thanh tra được quyền tạm thời phong tỏa tài sản tránh bị tẩu tán, hợp thức hóa
Các ý kiến tập trung vào sự cần thiết phải có một bước tiến mang tính cải cách về mặt thể chế, chuyển từ việc chỉ tập trung vào thanh tra, xử lý vi phạm sang kiểm soát rủi ro quyền lực trong quản trị công, nhằm tăng cường sự kiểm soát quyền lực và phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, ngày 5/11, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng. Các ý kiến tập trung vào sự cần thiết phải có một bước tiến mang tính cải cách về mặt thể chế, chuyển từ việc chỉ tập trung vào thanh tra, xử lý vi phạm sang kiểm soát rủi ro quyền lực trong quản trị công, nhằm tăng cường sự kiểm soát quyền lực và phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa.
Tránh chồng chéo trong kiểm soát tài sản thu nhập
Góp ý dự thảo luật, một số đại biểu bày tỏ sự băn khoăn về Điều 30 quy định về cơ quan kiểm soát tài sản thu nhập. Cụ thể, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) cho rằng, khoản 1 quy định cụ thể Ủy ban kiểm tra cấp ủy cùng cấp, cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên kiểm soát tài sản thu nhập của đảng viên, “Liệu việc đưa nhiệm vụ của cơ quan Đảng (hiện đang thực hiện theo các quy định của Đảng) vào dự án luật có dẫn đến chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa Đảng và Nhà nước hay không” – đại biểu nêu vấn đề và bày tỏ lo ngại về vấn đề kiểm tra, thanh tra việc thực hiện luật này đối với nội dung của cơ quan Đảng, nhận định rằng cơ quan thanh tra sẽ rất khó hoặc không thể thanh tra được. Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu kỹ, có chăng chỉ nên quy định về nguyên tắc, còn việc cụ thể hóa thì thực hiện theo quy định của Đảng, nhằm tránh chồng chéo và giữ tính ổn định của luật.
Đại biểu Lê Thu Hà (đoàn Lào Cai) cũng nhận thấy việc phân định thẩm quyền giữa cơ quan Đảng và cơ quan nhà nước còn chồng chéo. Đại biểu đề nghị, giữ nguyên tính nguyên tắc trong luật, còn việc xác định cụ thể thì giao Đảng quy định. Việc dự thảo luật nêu cụ thể Ủy ban kiểm tra cấp ủy là cơ quan kiểm soát tài sản thu nhập của đảng viên, dù có mục đích làm rõ thẩm quyền, nhưng không phù hợp với nguyên tắc lập pháp vì luật chỉ nên quy định chức năng, thẩm quyền của cơ quan nhà nước mà không can thiệp vào tổ chức Đảng. Đại biểu đề ngh, giữ nguyên quy định có tính nguyên tắc tại Khoản 8 Điều 30 của luật hiện hành và đề xuất sửa đổi để làm rõ thẩm quyền kiểm soát tài sản thu nhập của các cơ quan Quốc hội, tránh trùng lặp và bỏ sót đối tượng.
Về kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ thuộc các cơ quan của Quốc hội, dự thảo quy định giao cho cả Văn phòng Quốc hội và Ban Công tác đại biểu. Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, cần quy định rõ cơ quan nào là chủ trì, tránh chồng chéo. Về quyền kiểm tra, kiểm kê tài sản, thu nhập của người thuộc diện cấp ủy quản lý, đại biểu Phạm Văn Hoà đề nghị ban soạn thảo cân nhắc. Hiện nay, việc này do Ủy ban Kiểm tra của Đảng thực hiện và đã phát huy hiệu quả, không có vướng mắc nếu đưa thêm cơ quan khác vào sẽ dẫn đến chồng chéo và khó thực hiện.
Liên quan đến thẩm quyền thanh tra vụ việc có dấu hiệu tham nhũng, đại biểu Lê Thu Hà đề xuất cần làm rõ mối quan hệ giữa thanh tra hành chính và điều tra hình sự, đảm bảo không chồng chéo nhưng cũng không để khoảng trống trách nhiệm. Đại biểu kiến nghị, cần tăng thẩm quyền cho cơ quan thanh tra trong việc tạm thời áp dụng các biện pháp phong tỏa tài sản, để tránh tình trạng tẩu tán, hợp thức hóa tài sản trong thời gian chờ kết luận. Cụ thể, đại biểu đề nghị điều chỉnh Điều 61 theo ba điểm chính: Trao quyền chủ động: Cơ quan thanh tra được ra quyết định thanh tra đột xuất và thông báo ngay cho cơ quan điều tra khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu tham nhũng; bổ sung cơ chế chuyển giao và giám sát: Cơ quan thanh tra chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra và theo dõi việc xử lý đến khi có kết quả cuối cùng; bổ sung quyền áp dụng biện pháp tạm thời: Cơ quan thanh tra có thể kiến nghị hoặc áp dụng tạm thời biện pháp phong tỏa, niêm phong tài sản khi có căn cứ về nguy cơ tẩu tán tài sản tham nhũng.
Không phải cán bộ, công chức, viên chức có cần kê khai tài sản?
Góp ý về đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập, đại biểu Phạm Văn Hòa đồng ý với việc dự thảo luật mở rộng đối với những người giữ chức vụ trong doanh nghiệp mà Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối cũng phải kê khai tài sản, thu nhập. Theo đại biểu, thực tế có trường hợp doanh nghiệp mà Nhà nước nắm giữ tỷ lệ cổ phần cao, nhưng người điều hành lại không thuộc diện kê khai tài sản, thu nhập, dẫn đến khó kiểm soát. “Tuy nhiên, đối với những người nước ngoài không phải đảng viên, không thuộc diện quản lý của cấp ủy, thì không nên yêu cầu kê khai vì không có cơ chế kiểm soát và xác minh tài sản của họ. Điều này cũng cần được quy định rõ trong luật để tránh vướng mắc khi áp dụng” - đại biểu nêu ý kiến.
Tuy nhiên, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn TP Hồ Chí Minh) lại cho rằng, về đối tượng kê khai tài sản chỉ nên áp dụng với cán bộ, công chức, viên chức; còn đối với doanh nhân, đặc biệt là người được thuê điều hành doanh nghiệp Nhà nước hoặc được cử đại diện phần vốn nhà nước không nên buộc họ kê khai tài sản. Đại biểu Trương Trọng Nghĩa cho rằng, không nên lo ngại việc không kê khai tài sản với các đối tượng không phải công chức, viên chức sẽ làm giảm hiệu quả phòng, chống tham nhũng.
Góp ý nội dung này, đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (đoàn Quảng Trị) đề nghị, Cơ quan soạn thảo nghiên cứu kỹ nội dung này trước khi điều chỉnh, bổ sung, bởi, đây là vấn đề quan trọng có tác động rất lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Do đó, cần làm rõ hơn tính khả thi, sự phù hợp thực tiễn trong việc kiểm soát kê khai tài sản thu nhập trong trường hợp người nước ngoài tham gia quản lý doanh nghiệp nhà nước. Việc xử lý đối tượng kê khai không trung thực được thực hiện theo trình tự thủ tục như thế nào.