Đề nghị thí điểm một số chính sách tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động khoa học, công nghệ
Nội dung cơ bản của dự thảo nghị quyết quy định về cơ chế tự chủ của tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ theo hướng giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tổ chức, cán bộ, tài chính, chuyên môn..
Ngày 13/2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp cho ý kiến về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội thí điểm một số chính sách để tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Dự thảo Nghị quyết gồm 4 chương và 20 điều, bao gồm 2 nội dung liên quan đến hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hoạt động chuyển đổi số quốc gia. Nội dung cơ bản của dự thảo nghị quyết quy định về cơ chế tự chủ của tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ theo hướng giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tổ chức, cán bộ, tài chính, chuyên môn; bổ sung quy định về miễn chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (miễn trách nhiệm dân sự trong trường hợp xảy ra thiệt hại cho Nhà nước trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, không phải trả lại kinh phí đã sử dụng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ); quy định nguyên tắc về áp dụng khoán chi đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách Nhà nước, bao gồm cả nội dung khoán chi đến sản phẩm cuối cùng; quy định nguyên tắc kinh phí Nhà nước cấp cho nhiệm vụ khoa học và công nghệ thông qua quỹ...
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Lê Quang Huy cho rằng, việc thực hiện nghị quyết sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện các nhiệm vụ để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 8% trở lên trong năm 2025 và tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, dự thảo Nghị quyết cần tập trung vào những vấn đề cấp bách được nêu trong Nghị quyết 57, với quan điểm sau khi ban hành nghị quyết là "phải làm được ngay". Những vấn đề đã chín, đã rõ, có tính khả thi, ít hướng dẫn cần kịp thời đưa ngay vào dự thảo nghị quyết để triển khai, đặc biệt là các chính sách mang tính vượt trội, có thể phát huy tác dụng ngay, khơi thông nguồn lực, có sức lan toả góp phần vào thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, dự thảo nghị quyết cần bảo đảm ngắn gọn, có trọng tâm, trọng điểm, dễ tổ chức thực hiện.
Phát biểu tán thành với báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm chỉ đưa những chính sách thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội vào dự thảo nghị quyết; còn những chính sách thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các cơ quan khác có thể căn cứ vào các luật có liên quan để triển khai thì không nên đưa vào dự thảo nghị quyết. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật đề nghị, cơ quan soạn thảo cần làm rõ những vướng mắc trong triển khai thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung, trong đó có các tổ chức khoa học, công nghệ; nếu có vướng mắc liên quan đến các quy định pháp luật khiến Chính phủ không thể trao quyền tự chủ ở mức độ cao nhất cho các đơn vị sự nghiệp công lập thì mới đưa nội dung này vào dự thảo nghị quyết.
Góp ý vào nội dung chính sách cụ thể, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho rằng, chính sách áp dụng khoán chi trong triển khai thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước tại Điều 8 dự thảo nghị quyết là chính sách rất hay và hợp lý. Song cũng cần nghiên cứu quy định rõ việc Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên của doanh nghiệp nhà nước được toàn quyền quyết định và chịu trách nhiệm trong quản lý và sử dụng Quỹ phát triển khoa học công nghệ của của doanh nghiệp. Bởi thực tế vừa qua, việc sử dụng Quỹ phát triển khoa học công nghệ của của doanh nghiệp chưa hiệu quả.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát lại các cơ chế, chính sách đề xuất trong dự thảo nghị quyết để bảo đảm đúng quy định của Hiến pháp về thẩm quyền của Quốc hội; thực hiện nghiêm các quy định, không để xảy ra lợi ích nhóm, lãng phí, tiêu cực. Cần đánh giá tác động kỹ lưỡng, chỉ đưa vào dự thảo nghị quyết những chính sách thực sự cần thiết, cấp bách, đã chín muồi, đã rõ và mang tính khả thi để phục vụ tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc, có thể triển khai thực hiện ngay, bảo đảm thúc đẩy phát triển mạnh mẽ, tạo đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; bảo đảm tính minh bạch của cơ chế kiểm tra giám sát…