Đề nghị xây dựng chuẩn năng lực số cho học sinh, thí điểm mô hình hướng nghiệp đột phá

Chiều 22/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; dự án Luật Giáo dục đại học (sửa đổi); dự án Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Cố gắng hoàn thiện phương án về một bộ sách giáo khoa trong tháng 11

Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Hữu Thông (Lâm Đồng) cho rằng, thống nhất cung cấp một bộ sách giáo khoa (SGK) là đúng ý Đảng và hợp lòng dân. Việc này thực hiện theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, kiến nghị của cử tri cũng đã nhiều lần nêu ý kiến liên quan đến việc duy trì một bộ SGK áp dụng cho cả nước.

Tuy nhiên, liên quan đến xã hội hóa, đại biểu đề nghị phải xác định xã hội hóa ở khâu nào, vấn đề soạn thảo, in ấn hay phát hành. "Thực hiện Nghị quyết số 88, vừa qua liên quan tới ngành giáo dục có nhiều sự cố phát về hành sách, in ấn, nên cần cân nhắc xã hội hóa và in ấn chung, xem xã hội hóa khâu nào cho hợp lý", ông nêu.

ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề nghị cần nghiên cứu, có giải pháp căn cơ với việc sử dụng SGK, tránh tình trạng một thế hệ học sinh nói rằng "bị thử nghiệm", nhưng sau đó lại bỏ. Cùng với đó, nghiên cứu một bộ sách để lớp người này, lớp người khác sử dụng lại, không lãng phí nguồn lực đất nước và tạo gánh nặng cho người dân...

ĐBQH Nguyễn Quang Huân (TP Hồ Chí Minh) khẳng định, việc Nhà nước cung cấp 1 bộ SGK thì không phải bàn nữa, vì Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã quy định, nhưng Tờ trình nên nêu lý do, Cơ quan soạn thảo nên giải thích cho đại biểu Quốc hội hiểu rõ, tránh tình trạng sau này đi tiếp xúc cử tri, nơi này hiểu một cách, nơi khác hiểu cách khác...

Trong khi đó, ĐBQH Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) bày tỏ sự lo lắng về câu chuyện, một bộ SGK đến năm học 2026 - 2027 đã bắt đầu áp dụng, liệu có chuẩn bị kịp? Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, ĐBQH Đoàn TP Hà Nội cho biết, hiện Bộ đang xây dựng đề án, trong đó có phương án và sẽ xin ý kiến Tổng Bí thư, trình Thủ tướng phê duyệt; cố gắng trong tháng 11 sẽ có phương án và sẽ kịp cho năm học tới.

Về dịch vụ hỗ trợ giáo dục, ĐBQH Nguyễn Thị Lệ (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, khái niệm dịch vụ hỗ trợ giáo dục còn khái quát, chưa quy định cụ thể về phạm vi, nội dung, tiêu chí xác định và chưa phân định rõ được các nhiệm vụ bắt buộc phục vụ hoạt động dạy học với các nhiệm vụ mang tính chất tự nguyện, xã hội hoá.

"Từ thực tiễn tại TP Hồ Chí Minh cho thấy, việc thiếu quy định thống nhất gây khó khăn trong việc xây dựng mức thu, giải trình với phụ huynh, cũng như trong công tác thanh tra, giám sát các khoản thu ngoài học phí", bà đề cập và kiến nghị rà soát, điều chỉnh và quy định rõ khái niệm, phạm vi, tên gọi của dịch vụ hỗ trợ giáo dục trong luật và các văn bản hướng dẫn thi hành; làm rõ thẩm quyền, quy tắc xác định mức thu; cơ chế hợp lý giám sát nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và bảo đảm sự phù hợp để các địa phương triển khai thực hiện thống nhất, hiệu quả, hạn chế tình trạng lạm thu hoặc dẫn đến sai phạm...

Từ lớp 10 có thể đào tạo kỹ năng về AI, điện toán

ĐBQH Dương Văn Phước (Đà Nẵng) cho rằng, dự thảo luật vẫn đang thiếu quy phạm pháp lý để buộc giáo dục phổ thông phải xây dựng chuẩn năng lực số đầu ra tối thiểu cho học sinh. "Nếu chúng ta không định danh được năng lực số (Digital Literacy) là một mệnh lệnh bắt buộc trong giáo dục phổ thông, mọi nỗ lực chuyển đổi số chỉ là một khoản đầu tư công nghệ vô hồn. Học sinh tốt nghiệp phổ thông mà không có khả năng bảo mật dữ liệu, tư duy tính toán hay an toàn số thì khó có thể trở thành công dân số có trách nhiệm", ông nêu suy nghĩ.

Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung tại Điều 30 một điểm riêng quy định: "Giáo dục phổ thông bảo đảm hình thành và phát triển năng lực số tối thiểu (an toàn số, sử dụng dữ liệu - thông tin, tư duy số - tính toán, đạo đức số) theo cấp học; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chuẩn năng lực số và công cụ đánh giá". Tại Điều 19 giao Chính phủ xây dựng Khung năng lực số quốc gia cho người học, phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động toàn cầu và khu vực...

Liên quan Luật Giáo dục nghề nghiệp, ĐBQH Phan Văn Mãi (TP Hồ Chí Minh) đề nghị nghiên cứu, bổ sung làm sao chúng ta định hình rõ hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp, trong đó mối quan hệ giữa cơ sở đào tạo nghề, với thị trường (doanh nghiệp) và người học phải rõ.

Để việc đào tạo nghề của chúng ta đạt được như các nước trên thế giới, ông đề nghị phải có chuẩn nghề, đi theo chuẩn quốc tế. Từ đây, kiểm soát chất lượng các cơ sở đào tạo nghề nghiệp, và thực hành đào tạo nghề theo chứng chỉ, theo mô-đun.

Đại biểu đoàn TP Hồ Chí Minh cũng đề nghị rà soát, cải cách mạnh mẽ công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông, có thể hướng nghiệp từ rất sớm, có quy định cho phép thí điểm những mô hình hướng nghiệp, đào tạo nghề mang tính chất đột phá.

"Ví dụ, lớp 10 các em có thể học những kỹ năng về trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán; lớp 11, 12 học sâu thêm, và khi tốt nghiệp chỉ cần học thêm 1 năm nữa là có bằng kỹ thuật viên trên lĩnh vực AI, điện toán. Như thế thì hiệu quả đào tạo rất cao và trong thời gian ngắn. Còn hơn giờ học chương trình vi tính, học từ lớp 1 đến cấp 3 vẫn học, tốn rất nhiều thời gian", ông dẫn chứng.