Đề xuất trình Quốc hội xem xét thành lập thành phố Đồng Nai

Trình bày Tờ trình về Đề án thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình nêu rõ, việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Theo Chính phủ, với vai trò là đầu mối liên kết trực tiếp các hàng lang phát triển và trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TP Hồ Chí Minh với khu vực Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, cùng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics được đầu tư ngày càng đồng bộ, hiện đại cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được xây dựng với tiến độ nhanh, dự kiến hoàn thành và khai thác thương mại cuối năm 2026, Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị có tiềm năng phát triển lớn, đa trung tâm, đa chức năng và có tính lan toả mạnh trên phạm vi vùng phía Nam và cả nước.

Việc thành lập TP Đồng Nai và các phường sẽ tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước.

Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với TP Hồ Chí Minh, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, giữ vai trò là trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế, là hình mẫu phát triển năng động, hiện đại, văn minh làm cơ sở định hướng không gian phát triển mới cho cả vùng Đông Nam Bộ theo Kết luận của Bộ Chính trị.

Về phương án cụ thể, Chính phủ đề nghị thành lập 10 phường gồm Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Xuân Lộc, Dầu Giây, Tân Phú, Trị An, Đồng Phú, Tân Khai và Lộc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của 10 xã cùng tên thuộc tỉnh Đồng Nai. Đồng thời, thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ 12.737,18 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 4.491.408 người và 95 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai sau khi hoàn tất việc thành lập 10 phường. Sau sắp xếp, TP Đồng Nai có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã; tỷ lệ đô thị hóa đạt 54,10%. Nếu được thông qua, cả nước sẽ có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 7 thành phố và 27 tỉnh.

Tờ trình của Chính phủ cũng cho biết, về tổ chức bộ máy và nhân sự, trước mắt sẽ cơ bản giữ nguyên trạng trụ sở, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có; đồng thời tỉnh Đồng Nai đã xây dựng phương án, lộ trình sắp xếp, kiện toàn nhân sự phù hợp với mô hình chính quyền đô thị. Chính phủ khẳng định tỉnh Đồng Nai và 10 xã dự kiến thành lập phường đã bảo đảm các điều kiện theo luật định; trong đó 10 xã đều đạt 5/5 tiêu chuẩn của phường.

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập 10 phường và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các đơn vị hành chính liên quan. Cơ quan thẩm tra cho biết ,việc thành lập TP Đồng Nai đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương; trình tự, thủ tục lập đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15. Các đề án đã được lấy ý kiến cử tri, ý kiến HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao; hồ sơ bảo đảm đầy đủ, đúng quy định, đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Về tổ chức bộ máy tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với đề xuất của TAND tối cao, Viện KSND tối cao về việc thành lập TAND, Viện KSND TP Đồng Nai trên cơ sở kế thừa TAND, Viện KSND tỉnh Đồng Nai. Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh, việc thành lập 10 phường và thành lập TP Đồng Nai không ảnh hưởng đến tên gọi cũng như phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của các TAND, Viện KSND khu vực hiện có trên địa bàn. 

Trên cơ sở thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai; tán thành với đề nghị thành lập TP Đồng Nai để trình Quốc hội xem xét, quyết định; đồng thời thông qua về mặt nguyên tắc Nghị quyết về việc thành lập TAND, Viện KSND TP Đồng Nai mà không cần tổ chức họp để xem xét lại.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị các nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 30/4/2026 theo nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai. Đồng thời, Chính phủ được đề nghị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, gửi đến đại biểu Quốc hội chậm nhất ngày 16/4/2026 để trình Quốc hội xem xét, quyết định ngay tại Kỳ họp thứ nhất; tỉnh Đồng Nai cần sớm hoàn thành quy hoạch đô thị, xây dựng lộ trình khắc phục các tiêu chuẩn còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức thấp, bảo đảm mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và phát huy vai trò chiến lược của địa phương đối với vùng Đông Nam Bộ và cả nước.