Hiện thực hoá Nghị quyết 68: Để doanh nghiệp từ ngõ hẹp ra đường lớn

Quyết liệt cải cách thể chế

Nhấn mạnh tại Hội thảo Khoa học “Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế” do Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam chủ trì, Tạp chí Điện tử Doanh nhân Việt Nam tổ chức, PGS.TS Nguyễn Trọng Điều, Chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam nhận định: hiếm thấy Nghị quyết nào của Đảng có tính chi tiết và hướng dẫn thực thi cao đến như vậy.

Đánh giá sự vào cuộc quyết liệt, PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam chỉ rõ trong vòng 1 tháng kể từ khi Nghị quyết số 68 được ban hành, một loạt chính sách quan trọng đã nhanh chóng được thể chế hóa qua Nghị quyết 198 của Quốc hội và Chương trình hành động của Chính phủ.

Tinh thần xuyên suốt là không dựa trên ưu đãi đơn lẻ, mà tập trung vào xóa bỏ phân biệt đối xử, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Các giải pháp được xác định rõ ràng, bao gồm: không hình sự hóa hoạt động kinh doanh, giảm tối đa các cuộc thanh tra, kiểm tra, không hồi tố gây bất lợi cho doanh nghiệp, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, và đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực như đất đai, vốn. Đồng thời, Chính phủ cũng khuyến khích khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra toàn cầu, và bảo trợ cho sự hình thành các doanh nghiệp tiên phong, dẫn dắt nền kinh tế…

Là một doanh nhân bước vào nền kinh tế từ 30 năm nay, bà Nguyễn Thị Nga - Phó chủ tịch thường trực Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn BRG cho rằng, việc thể chế hóa đầy đủ, toàn diện và khoa học Nghị quyết 68 vẫn cần được thực thi một cách bài bản, là yếu tố cốt lõi để Nghị quyết 68 đi vào cuộc sống, giúp các doanh nhân yên tâm đầu tư phát triển kinh doanh, làm giàu chính đáng, đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của đất nước để xứng đáng với sứ mạng là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”.

Cần tư duy táo bạo và sự cải cách chi tiết

Đến từ cơ quan đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đi thẳng vào các giải pháp. Theo đó, vấn đề cấp thiết nhất hiện tại làm sao thủ tục rút ngắn, để vốn vào nền kinh tế nhanh nhất. “Thủ tục hiện rất phức tạp, liên quan đến ít nhất 15 thủ tục, kèm theo rất nhiều thủ tục nhỏ. Quy trình phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, liên quan nhiều chính quyền các cấp khác nhau…” ông Tuấn nói. Ngoài ra, để một doanh nghiệp đầu tư vào những dự án sử dụng đất thì phải từ quy hoạch chung, phân khu, đến chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, thủ tục đất đai, cho thuê đất.

Ông Tuấn cho biết, trong nghiên cứu của VCCI hằng năm tiến hành điều tra 14.000 doanh nghiệp tại 63 tỉnh thành, 74% doanh nghiệp cho rằng họ phải trì hoãn hoặc hủy bỏ kinh tế tư nhân do gặp khó khăn về thủ tục hành chính liên quan đến đất đai. Bên cạnh đó, 67% doanh nghiệp cho rằng thời gian giải quyết dài hơn so với quy định. “Các doanh nghiệp cần là làm sao chúng ta phải cải cách quy trình, giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn, dễ dàng hoạt động và cách thức quản lý thông minh hơn. Hiện tại có nhiều quy định mâu thuẫn chồng chéo, mặc dù có luật đất đai mới, có luật xây dựng, song bản thân các quy định pháp luật mới ban hành trên thực tiễn thực hiện tại các địa phương vẫn đang vướng mắc, thủ tục chưa đủ rõ ràng. Thực ra, có rất nhiều thủ tục có thể cải cách và điều chỉnh ngay được. Chúng ta phải thay đổi cách tiếp cận, thậm chí có thể bỏ một số luật, thay vì sửa chắp vá. Cần tư duy táo bạo hơn, thông minh hơn trong quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp. Cải cách thể chế, nếu không đi vào chi tiết, vẫn chỉ là khẩu hiệu”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Áp KPI cho từng cán bộ

Cũng chỉ ra cốt lõi của vấn đề là cải cách hành chính, TS Trần Thị Hồng Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung cho rằng cốt lõi nằm ở con người. “Chúng ta sẽ phải có KPI đối với từng người cán bộ, từng công chức như thế nào đó để người dân đánh giá là anh đã thực thi đúng cái chính sách của anh chưa, đã phục vụ người dân, đã phục vụ doanh nghiệp một cách thực sự phù hợp với trách nhiệm của anh chưa. Nếu chúng ta thực hiện được cái cốt lõi đó là trách nhiệm của cán bộ, công chức, người phục vụ nhân dân, phục vụ doanh nghiệp một cách tốt hơn thì chắc chắn tất cả các Nghị quyết sẽ đi vào cuộc sống hiệu quả hơn”, bà Minh nói.

Trong khi đó, TS Phan Đức Hiếu, chuyên gia kinh tế nhìn vấn đề ở một góc độ khác: Cải cách thể chế sẽ làm mất “lá chắn vô hình” mà một số doanh nghiệp lâu năm từng dựa vào chính là thủ tục rườm rà để chặn cạnh tranh mới. Khi hàng rào được dỡ bỏ, doanh nghiệp trẻ, năng động, sáng tạo sẽ có cơ hội vào cuộc và cuộc đua trở nên khốc liệt. “Không chịu thay đổi, không tự nâng cấp, doanh nghiệp sẽ bị đào thải”, ông cảnh báo. Ông Hiếu cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các hiệp hội. Theo ông, nhiều chức năng nhà nước có thể chuyển giao cho hiệp hội, từ cấp chứng chỉ đến đào tạo, kết nối cung cầu…