Không để chuyển đổi số làm gia tăng bất bình đẳng hay xói mòn các giá trị xã hội

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chủ trì hội thảo.

Đồng chủ trì hội thảo có các đồng chí: PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; GS.TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị Quôc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh: Hội thảo “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và Chủ nghĩa xã hội công nghệ: Lý luận và thực tiễn” là hội thảo khoa học cấp Quốc gia đầu tiên được tổ chức nhằm nhận diện, phân tích và luận giải những biến đổi sâu sắc của Chủ nghĩa tư bản và Chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên số.

Hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ về mặt lý luận mà còn về mặt thực tiễn, nhận diện bối cảnh, hoạch định đường lối, chính sách phát triển đất nước, góp phần thiết thực vào việc xác định tư duy, tầm nhìn và các quyết sách chiến lược.

Theo GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” và “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” cùng phản ánh một trình độ phát triển mới của lực lượng sản xuất, cùng khai thác sức mạnh của công nghệ số, AI và dữ liệu để nâng cao năng suất và mở rộng khả năng phát triển. Tuy nhiên, sự khác biệt căn bản nằm ở chỗ nếu “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” đặt lợi nhuận và tích lũy tư bản làm trung tâm thì “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” đặt con người, công bằng và phát triển bền vững làm giá trị cốt lõi. Chính sự khác biệt này quyết định cách thức tổ chức sở hữu, tổ chức lại vai trò của nhà nước, chính sách lao động, an sinh xã hội và định hướng đạo đức của công nghệ.

Đối với Việt Nam, việc nghiên cứu, đối sánh hai mô hình này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện nhận thức lý luận về đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với yêu cầu đặt ra là phải chủ động tiếp thu thành tựu khoa học- công nghệ của nhân loại, đồng thời kiên định mục tiêu phát triển vì con người, bao trùm và bền vững, “không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số”, không để chuyển đổi số làm gia tăng bất bình đẳng hay xói mòn các giá trị xã hội…

Tại hội thảo, các đại biểu đã chia sẻ những vấn đề lý luận và thực tiễn về “Chủ nghĩa tư bản kỷ thuật số” và “Chủ nghĩa xã hội công nghệ”; thực tiễn phát triển của “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” và những định hướng chính sách đối với Việt Nam. Nhiều ý kiến thống nhất cho rằng, “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” phản ánh sự phát triển vượt bậc của công nghệ trong tích tụ và tập trung tư bản, xác lập quyền lực mới của các tập đoàn tư bản; còn “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” có đặc trưng nổi bật là phát triển công nghệ vì con người, vì tiến bộ và công bằng xã hội.

Các ý kiến cũng đã trao đổi, làm rõ khái niệm, bản chất, đặc trưng và tương lai phát triển của hai mô hình, qua đó, góp phần khẳng định những giá trị phổ quát của tiến bộ công nghệ đối với sự phát triển chung của nhân loại, đồng thời chỉ ra những khác biệt căn bản về mục tiêu, phương thức tổ chức và hệ giá trị phát triển giữa hai mô hình, hai con đường phát triển của thế giới; chỉ rõ khả năng tích hợp và chia sẻ, hợp tác, xây dựng quan hệ đối tác phát triển giữa “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” và “Chủ nghĩa xã hội công nghệ”.

GS.TS Trần Văn Phòng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của tầm nhìn và mục tiêu của đất nước, các cam kết cần đạt được trong kỷ nguyên mới hiện nay. Trong đó, tầm nhìn phát triển trong kỷ nguyên số của Việt Nam là đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng là nước phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Để thực hiện được tầm nhìn này, theo GS.TS Trần Văn Phòng, cần tập trung vào một số giải pháp như: Đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nguồn nhân lực số; đổi mới giáo dục đào tạo và dạy nghề; xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật đáp ứng yêu cầu thực hiện tầm nhìn phát triển của quốc gia trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cũng đã làm rõ một số nét tương đồng và những khác biệt của “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” và “Chủ nghĩa xã hội công nghệ”, trên cơ sở đó đồng chí gợi mở một số vấn đề nhằm phát huy tốt những ưu điểm của “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Trung tướng, PGS.TS Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị CAND cũng nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của chủ quyền số quốc gia, đặc biệt là vai trò của dữ liệu trong kỷ nguyên số. Điều này đòi hỏi Việt Nam cần phải có chính sách bảo vệ an ninh dữ liệu; ưu tiên xây dựng hạ tầng dữ liệu, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách về dữ liệu; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hài hòa giữa vai trò dẫn dắt của nhà nước và đảm bảo quyền của người dân trong sử dụng và quản lý dữ liệu…

Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, hội thảo đã đề cập đến một vấn đề mới, có ý nghĩa quan trọng, bước đầu định nghĩa được các nội hàm quan trọng trong khái niệm về "Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số" và "Chủ nghĩa xã hội công nghệ".

Đây là những tư liệu có ý nghĩa ban đầu, cần tiếp tục được đào sâu nghiên cứu, qua đó, góp phần đóng góp thiết thực vào hoạch định đường lối chiến lược và chính sách phát triển đất nước, hoàn thiện lý luận đường lối đổi mới, lý luận về Chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội của Việt Nam trên con đường phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên số.