Làm rõ chế độ quản lý, bảo vệ các công trình lưỡng dụng

Khái niệm công trình lưỡng dụng còn chung chung, sơ sài

ĐBQH Nguyễn Tạo (Lâm Đồng) đánh giá, sau gần 30 năm tổ chức thực hiện Pháp lệnh Bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự đạt nhiều kết quả hết sức quan trọng. Tuy nhiên, các quy định của pháp lệnh chưa theo kịp tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và các địa phương có các công trình quốc phòng, khu quân sự đang tồn tại. Chính vì vậy, việc nâng cấp từ pháp lệnh thành luật nhằm bảo đảm cho việc tài sản nhà nước được quản lý, xây dựng, bảo vệ hiệu quả hơn, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Đại biểu đề cập tới nội dung lớn còn băn khoăn, trăn trở, cần được tích hợp và đưa vào dự thảo luật một cách chặt chẽ, khoa học hơn, đó là một chế định liên quan đến công trình lưỡng dụng nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. "Khái niệm công trình, dự án lưỡng dụng là gì, cần được phải làm rõ tại phần giải thích từ ngữ? Tại khoản 17, Điều 2 của luật quy định hết sức chung chung và sơ sài", ông nói.

Trong khi đó, khái niệm về công trình lưỡng dụng đã được nêu tại khoản 3, Điều 3 Nghị định 164 của Chính phủ về việc kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội và kinh tế - xã hội với quốc phòng. Đó là, dự án đầu tư xây dựng có tính chất lưỡng dụng là dự án đầu tư xây dựng được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định, quy hoạch, bố trí phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời bình và sẵn sàng phục vụ nhu cầu quốc phòng khi có tình trạng khẩn cấp và quốc phòng trong điều kiện chiến tranh xảy ra.

ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cũng đề nghị quy định chặt chẽ việc quy hoạch đầu tư, quản lý công trình lưỡng dụng, luật hóa vào các chế định từ Pháp lệnh bảo vệ bí mật các công trình quốc phòng và quân sự kết hợp với Nghị định 164. "Ví dụ như chúng ta vừa rồi công bố quy hoạch các sân bay lưỡng dụng vào tháng 5/2023, đó là các sân bay Thanh Hóa, Phan Thiết, Ninh Thuận hoặc là các hệ thống đường bộ ven biên giới, ven biển..., chúng ta phải quy định công trình lưỡng dụng để phát huy trong điều kiện đất nước có sự cố xảy ra", đại biểu lý giải.

ĐBQH Hà Thọ Bình (Hà Tĩnh) nêu thực tế thời gian qua có nhiều công trình quốc phòng đưa vào sử dụng lưỡng dụng, nhất là một số sân bay quân sự. Tuy nhiên, chế độ quản lý, bảo vệ đối với các công trình lưỡng dụng này chưa được làm rõ và chưa có quy định cụ thể.

"Quy định của khoản 5, Điều 3 công trình lưỡng dụng cho mục đích quân sự được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, trường hợp sử dụng mục đích quân sự, quốc phòng thì được quản lý, bảo vệ theo quy định của luật nàycần phải làm rõ, bởi khi xác định xác lập tài sản công thì phải có giấy tờ và xác định chủ sở hữu của công trình, chế độ, trách nhiệm bảo vệ", đại biểu nêu quan điểm và đề nghị quy định rõ công trình quân sự khi chuyển sang sử dụng vẫn phải do Quân đội, đơn vị Quân đội quản lý, đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bởi thực chất đây vẫn là công trình quân sự.

Đồng tình với các ý kiến nêu trên, ĐBQH Nguyễn Thị Mai Thoa (Hải Dương) đề nghị cần quy định rõ hơn về thẩm quyền quyết định việc chuyển công trình lưỡng dụng sang sử dụng hoàn toàn cho mục đích quân sự. Quy định rõ hơn về giai đoạn chuyển tiếp khi chuyển từ lưỡng dụng sang quân sự, cụ thể là về trách nhiệm của chính quyền địa phương, các cơ sở hoạt động dân sự tương tự trên địa bàn.

"Các bệnh viện Quân đội hiện nay vừa phục vụ Quân đội, vừa phục vụ nhân dân và luôn trong trạng thái sẵn sàng để chuyển sang phục vụ quân sự. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp từ hoạt động lưỡng dụng sang hoạt động quân sự thì cần quy định trách nhiệm của chính quyền địa phương, của các bệnh viện dân sự trong việc tiếp tục khám chữa, điều trị cho nhân dân được chuyển từ bệnh viện Quân đội", nữ đại biểu lấy ví dụ.

Chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng phải chặt chẽ, thống nhất

Liên quan vấn đề chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng, ĐBQH Nguyễn Tạo đề nghị việc chuyển đổi mục đích giữa đất quốc phòng sang làm nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương phải có quy trình chặt chẽ, tránh việc quy định như hiện hành thì rất khó và kéo dài thời gian, từ đó sẽ dẫn đến tiêu cực, phát sinh khiếu nại đông người.

ĐBQH Phạm Đình Thanh (Kon Tum) cho rằng, dự thảo luật quy định "Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định chuyển đổi mục đích sử dụng công trình quốc phòng và khu quân sự sang mục đích khác, bao gồm cả chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng" (điểm a, khoản 3, Điều 11)  là chưa thống nhất với quy định tại Điều 59 Luật Đất đai năm 2013 và nội dung dự kiến quy định tại Điều 123 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). "Vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo xem xét nội dung này để có quy định thống nhất, khả thi", ông góp ý.

ĐBH Cầm Thị Mẫn (Thanh Hoá) dẫn điểm b và c, khoản 2, Điều 11 quy định những trường hợp chuyển đổi mục đích sử dụng công trình quốc phòng và khu quân sự gắn liền với việc chuyển đổi mục đích đất quốc phòng sang loại đất khác, nghĩa là phải thực hiện việc thu hồi đất quốc phòng để giao cho người khác, như các chủ đầu tư và doanh nghiệp thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội.

"Đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu quy định nội dung điều luật này, đảm bảo đồng bộ với các quy định về đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất đối với đất đang có người sử dụng cho người khác của Luật Đất đai và dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng đang thảo luận tại kỳ họp này", đại biểu nêu.