Lo ngại chất lượng cán bộ khi cấp xã được phân quyền quy hoạch

Chiều 28/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Nội dung nhiều đại biểu quan tâm đó là phân cấp mạnh cho địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm quy hoạch…

​Cần khách quan trong lập quy hoạch

​Phát biểu về trách nhiệm tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch tại Khoản 7, Điều 17 Dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh) bày tỏ băn khoăn về tính khách quan trong quy trình thực hiện. Theo đại biểu, các cơ quan có chức năng quản lý đầu tư xây dựng, phát triển đất đai cấp tỉnh thực chất là các sở chuyên môn như: Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường. Do đó, việc giao cho các sở này tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chi tiết khu vực để đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư là không bảo đảm tính độc lập giữa cơ quan lập và cơ quan thẩm định.

​Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị, Ban soạn thảo cần điều chỉnh hoặc giải thích cụ thể khái niệm, quy định về "Cơ quan, tổ chức có chức năng quản lý đầu tư xây dựng, phát triển đất đai" để việc triển khai thực hiện được thống nhất và minh bạch. Đồng thời, góp ý vào Khoản 9 Điều 17, đại biểu cũng đề nghị, bổ sung cụm từ "quy hoạch đô thị và nông thôn" vào nội dung cho phép cơ quan lập quy hoạch được giao cho đơn vị trực thuộc hoặc thuê tư vấn thực hiện, nhằm bảo đảm sự phù hợp, đồng bộ với hệ thống luật đang triển khai.

​Đại biểu cũng nêu về sự bất cập trong quy định về phạm vi quy hoạch và địa giới hành chính vì luật hiện hành mới chỉ quy định trường hợp quy hoạch chồng lấn hoặc nằm hoàn toàn trong phạm vi quy hoạch khác, trong khi thực tế còn tồn tại trường hợp "nằm một phần". Đại biểu kiến nghị, bổ sung quy định đối với trường hợp phạm vi quy hoạch của đô thị, xã, đặc khu nằm một phần trong phạm vi quy hoạch của khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; bởi, trường hợp này hoàn toàn khác với việc chồng lấn hay nằm trọn trong phạm vi quy hoạch.

Cũng góp ý nội dung phân quyền, phân cấp trong lập và phê duyệt quy hoạch, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho biết, luật hiện hành phân định khá rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương nhưng vẫn còn cứng nhắc, khiến nhiều quy hoạch cấp thấp bị kéo dài thủ tục. Đồng tình với việc dự thảo luật đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền từ UBND cấp tỉnh về UBND cấp xã, cho phép cấp xã được lập, phê duyệt một số loại quy hoạch chi tiết, đại biểu cũng cho rằng, phân quyền mạnh phải đi kèm với cơ chế điều phối, tránh tình trạng manh mún quy hoạch và không đồng bộ.

Tránh cấp xã lúng túng dẫn đến không đảm bảo chất lượng quy hoạch

Để phù hợp với năng lực của đội ngũ cán bộ cấp xã, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (đoàn TP Hồ Chí Minh) đề nghị xem xét bổ sung điều kiện phân cấp gắn với năng lực cơ quan chuyên môn và chế độ tập huấn bắt buộc. "Nếu không được quy định rõ, cấp xã sau khi sáp nhập rất dễ bị lúng túng, dẫn tới quy hoạch chậm tiến độ hoặc không bảo đảm chất lượng" - đại biểu Nguyễn Tâm Hùng nêu.

Cùng quan điểm, đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm (đoàn TP Cần Thơ) lo ngại cán bộ cấp xã không đảm bảo chất lượng để thực hiện nhiệm vụ quy hoạch. Chính vì vậy, đại biểu đề nghị có giải pháp để UBND cấp xã và các đơn vị có liên quan hoàn thiện điều kiện về tổ chức bộ máy, nhân sự, năng lực của chính quyền cấp xã; giao đơn vị chuyên môn hướng dẫn để công tác phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung cấp xã đảm bảo theo quy định.

Đại biểu Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) cũng thống nhất, giao cấp xã lập quy hoạch kế hoạch sử dụng đất, tuy nhiên phải thực hiện trên cơ sở quy hoạch chung của tỉnh. Đại biểu cũng bày tỏ lo ngại đội ngũ cán bộ cấp xã hiện nay thiếu và yếu; đề nghị cần có sự hỗ trợ tích cực của cấp tỉnh, đặc biệt là về cán bộ chuyên môn trong thực hiện nhiệm vụ này. Nếu để xã tự thực hiện phê duyệt, thẩm định hoặc thuê tư vấn, sẽ rất khó khăn.

 Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn TP Huế) nhấn mạnh dự thảo luật quy định UBND cấp xã được phê duyệt quy hoạch chung xã thể hiện bước tiến trong phân cấp; song, chưa quy định yêu cầu thẩm định trước khi phê duyệt, chưa có cơ chế giám sát của cấp tỉnh, dễ xảy ra xung đột với quy hoạch cấp cao hơn nếu xã phê duyệt mà không tham chiếu. Do đó, đại biểu đề nghị xác định rõ điều kiện phân cấp cho xã, như: có bộ máy chuyên môn, nhân sự có chứng chỉ hành nghề, có hạ tầng số phục vụ công tác quy hoạch; bổ sung quy định cơ quan chuyên môn cấp tỉnh phải thẩm định trước khi xã phê duyệt. Mặt khác, đề nghị bổ sung quy định UBND cấp tỉnh phải đánh giá năng lực và công nhận tư cách xã trước khi phân quyền; chịu trách nhiệm pháp lý nếu quy hoạch xã vi phạm quy hoạch cấp cao hơn.

Cần phù hợp với mô hình chính quuyền địa phương 2 cấp

Về hệ thống cấp độ quy hoạch, trong dự thảo luật, Chính phủ đề xuất thay đổi theo hướng tinh giản. Trong đó, nhiều loại đô thị không còn yêu cầu lập quy hoạch phân khu mà tích hợp nội dung này vào quy hoạch chung tạo mô hình 2 cấp: quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết.

Từ thực tiễn, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, cần giữ nguyên hệ thống 3 cấp độ là quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết để bảo đảm tính đầy đủ, rõ ràng về quản lý vì quy hoạch phân khu là cấp độ trung gian quan trọng giúp cụ thể hóa định hướng của quy hoạch chung và hỗ trợ quản lý không gian đô thị ở mức độ hành chính, kỹ thuật. Việc loại bỏ phân khu có thể khiến quy hoạch chung trở nên quá tải, phức tạp và thiếu tính khả thi.

Nêu quan điểm, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP Huế) đề nghị, cần rà soát tinh gọn cấp độ quy hoạch đô thị và nông thôn. Cụ thể là giảm số cấp độ quy hoạch xuống còn 2 cấp: cấp quy hoạch chung và cấp quy hoạch chi tiết, áp dụng thống nhất cho cả đô thị và nông thôn. Việc đơn giản hóa tầng nấc quy hoạch giúp tránh trùng chéo về phạm vi và nội dung, giảm thủ tục điều chỉnh, đặc biệt tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để đánh giá sự phù hợp với dự án, rút ngắn thời gian cho chuẩn bị dự án và giảm chi phí xã hội. Bên cạnh đó, rà soát đối tượng bắt buộc lập quy hoạch chi tiết, tránh trùng lặp với thiết kế kỹ thuật, thiết kế cơ sở của dự án đầu tư xây dựng.

Bổ sung quy định về loại hình và cấp độ quy hoạch đối với đơn vị hành chính cấp phường. Nguyên nhân được đại biểu Nguyễn Hải Nam chỉ ra là hiện nay, phường là cấp trực tiếp quản lý không gian đô thị nhưng chưa có quy định rõ về loại hình quy hoạch tại cấp này. Điều này dẫn đến thiếu công cụ pháp lý để tổ chức lập, quản lý, kiểm soát phát triển không gian, khó khăn trong quản lý trật tự xây dựng, thiếu cơ sở để phân cấp ủy quyền…