Luật hoá việc kiểm soát khí thải với xe máy, thu phí cao tốc do Nhà nước đầu tư
Đó là “mong muốn” của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) khi soạn thảo Luật Đường bộ sửa đổi, lấy ý kiến của người dân và các các bộ, ngành.
Theo đó, sẽ có quy định kiểm soát khí thải đối với xe môtô, xe gắn máy. Đồng thời, Dự thảo Luật Đường bộ có nội dung được Chính phủ trình Quốc hội bổ sung quy định thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư nhằm luật hóa chủ trương thu hồi vốn đầu tư công để hoàn trả vào ngân sách.
Khí thải xe cơ giới gây ô nhiễm môi trường hàng đầu
Lý giải việc đề xuất có quy định kiểm soát khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy, theo Bộ GTVT, báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia 2016, phát thải khí thải từ xe cơ giới được nhận định là nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường. Trong đó, xe môtô, xe gắn máy là nguồn phát thải chất ô nhiễm lớn nhất.
Trong khi đó, Luật Đường bộ năm 2008 vẫn chưa có quy định về kiểm soát khí thải đối với xe môtô, xe gắn máy. Bộ GTVT cho rằng, lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ nhằm tổ chức quản lý, kiểm soát nguồn khí thải do hoạt động của phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gây ra. Hạn chế mức độ gia tăng ô nhiễm không khí chỉ mới được áp dụng đối với xe ôtô, xe môtô hai bánh sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới, xe ôtô tham gia giao thông và xe ôtô đã qua sử dụng nhập khẩu, chưa áp dụng đối với xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông.
Theo Bộ GTVT, nếu Luật Đường bộ sửa đổi vẫn không quy định việc kiểm soát khí thải với mô tô, xe máy sẽ làm gia tăng lượng khí thải phát sinh, gây ô nhiễm không khí, tăng chi phí cho những vấn đề về bảo vệ sức khỏe của người dân, bảo vệ môi trường, đặc biệt tại các đô thị lớn. Mặt khác, không khuyến khích được người dân, doanh nghiệp sử dụng các phương tiện giao thông công nghệ mới, giao thông đa tính năng, giảm thải ô nhiễm môi trường… Vì vậy, Bộ GTVT đề xuất quy định áp dụng lộ trình kiểm soát khí thải trong Luật Đường bộ. Ngoài các tác động tích cực với xã hội, với người sử dụng sẽ phải bỏ chi phí bảo dưỡng định kỳ cho phương tiện. Tuy nhiên chi phí này sẽ được bù đắp bằng việc giảm chi phí sửa chữa phương tiện cho những hư hỏng phát sinh do thiếu sự kiểm tra thường xuyên, bảo dưỡng định kỳ, tăng hiệu quả khai thác phương tiện.
Để chứng minh cơ sở của đề xuất, Bộ GTVT cũng dẫn lại tính toán của dự án “Nghiên cứu thực trạng phát thải của xe máy đang lưu hành hướng tới kiểm soát khí thải, góp phần cải thiện môi trường không khí”, nếu người sử dụng xe thực hiện chế độ bảo dưỡng định kỳ theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất thì có thể kiểm soát tốt lượng khí thải, giảm mức tiêu hao nhiên liệu của xe 7%, tương đương với lượng nhiên liệu tiết kiệm được là 170.632 đồng/năm (tính theo giá xăng tháng 11/2018). Chi phí này cao hơn so với việc người dân sẽ mất khoảng 110.000 đồng/xe để bảo dưỡng và thay thế phụ tùng cho phần khí thải, đây cũng là chi phí bảo dưỡng đương nhiên để đảm bảo hiệu quả khai thác và độ bền của xe trong quá trình sử dụng. Cũng theo tính toán của dự án này, để bù đắp chi phí đầu tư, vận hành trạm kiểm định chi phí kiểm định cho mỗi xe khoảng 35.000 đồng/lần/năm. Như vậy, nếu thực hiện kiểm soát khí thải thì người dân không bị tăng chi phí mà còn tiết kiệm được 25.632 đồng/xe/năm trong trường hợp Nhà nước có tiến hành thu phí kiểm định khí thải.
Trước đó, TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đều đã đồng thời đề xuất về việc triển khai kiểm soát khí thải đối với xe máy thông qua kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, do vướng luật nên đến nay vẫn không thể triển khai được.
Sẽ luật hóa quy định thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư
Một trong những điểm đáng chú ý trong Dự thảo Luật Đường bộ sửa đổi lần này là bổ sung quy định thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư nhằm luật hóa chủ trương thu hồi vốn đầu tư công để hoàn trả vào ngân sách. Vấn đề thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư đã được Bộ GTVT khởi động hai năm nay.
Theo đó, việc thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư thực hiện theo chủ trương Quốc hội giao Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan xây dựng phương án thu hồi vốn đầu tư để hoàn trả vào ngân sách với các dự án đường cao tốc đầu tư bằng ngân sách. Tuy nhiên, pháp luật hiện chỉ quy định thu tiền sử dụng dịch vụ đường bộ các dự án đầu tư để kinh doanh (dự án BOT) theo cơ chế giá; chưa có quy định pháp luật về thu tiền sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư và quản lý theo cơ chế giá hay phí.
Do vậy, vừa qua Bộ GTVT đề xuất thực hiện thí điểm thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư theo cơ chế phí tối đa 5 năm cho đến khi quy định pháp luật về thu phí sử dụng đường cao tốc được Quốc hội thông qua. Để có cơ sở pháp lý thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư, dự thảo Luật Đường bộ đã bổ sung quy định về thu phí sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư theo số km xe chạy trên đường. Đồng thời, bổ sung quy định thu phí đường cao tốc do nhà đầu tư chuyển giao cho Nhà nước theo hợp đồng dự án đối tác công tư (PPP).