Nghiêm cấm sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới để xâm phạm bí mật nhà nước
Đây là một trong những quy định mới được bổ sung tại Luật Bảo vệ bí mật nhà nước (sửa đổi), vừa được Quốc hội thông qua sáng 10/12 với 434/436 đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tán thành. Luật gồm 5 chương, 28 điều, có hiệu lực thi hành từ 1/3/2026.
Chỉ thông tin quan trọng, khi bị lộ, bị mất có thể gây nguy hại cho lợi ích quốc gia, dân tộc mới được đưa vào danh mục bí mật nhà nước
Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật cho biết, trên cơ sở ý kiến của ĐBQH tại phiên thảo luận tại tổ, hội trường và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thực hiện phân công của Chính phủ, Bộ Công an đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nghiên cứu kỹ lưỡng và tiếp thu tối đa ý kiến của ĐBQH.
Trong đó, đã tiếp thu, chỉnh lý để quy định cụ thể hơn các khái niệm bí mật nhà nước, mạng LAN độc lập, văn bản điện tử bí mật nhà nước nhằm bao quát cả dữ liệu số; chỉnh lý một số điểm, khoản tại điều luật quy định về phạm vi bí mật nhà nước đối với các lĩnh vực lập pháp, giám sát, tài chính ngân sách, công nghiệp, nông nghiệp, môi trường, văn hóa, y tế, lao động xã hội và tổ chức cán bộ để giới hạn, thu hẹp phạm vi bí mật nhà nước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế; chỉnh lý tiêu chí phân loại bí mật nhà nước độ Tối mật, độ Mật theo hướng khái quát, bảo đảm đầy đủ các lĩnh vực có bí mật nhà nước.
Bên cạnh đó, tiến hành rà soát, lược bỏ các quy định trong luật để cắt giảm thủ tục hành chính nội bộ và phù hợp với chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền, như: quy định về ủy quyền xác định bí mật nhà nước, giải mật; thủ tục thành lập hội đồng tiêu hủy tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Tối mật, độ Mật.
Bổ sung quy định nghiêm cấm đối với hành vi xác định bí mật nhà nước đối với thông tin không thuộc danh mục bí mật nhà nước; sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới để xâm phạm bí mật nhà nước. Bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong triển khai, sử dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới vào công tác bảo vệ bí mật nhà nước và quyết định biện pháp bảo vệ mạng LAN độc lập, sử dụng máy tính, thiết bị để soạn thảo, lưu giữ bí mật nhà nước ...
Bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết quy trình tạo lập, xác định, sao, chụp, gửi, nhận văn bản điện tử bí mật nhà nước trên môi trường số; việc mang tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước ra khỏi nơi lưu giữ phục vụ công tác trong nước. Rà soát, chỉnh lý các từ ngữ tại dự thảo luật bảo đảm phù hợp với tên gọi của cơ quan, tổ chức sau sắp xếp, tinh gọn...
Đối với một số vấn đề ĐBQH quan tâm, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay, phạm vi bí mật nhà nước tại dự thảo luật được xây dựng theo hướng quy định chung, khái quát để nhận diện bí mật nhà nước trong từng lĩnh vực nhằm giúp cho việc xây dựng danh mục bí mật nhà nước được chính xác, toàn diện. "Theo đó, chỉ những thông tin quan trọng, khi bị lộ, bị mất có thể gây nguy hại cho lợi ích quốc gia, dân tộc mới được đưa vào danh mục bí mật nhà nước làm căn cứ xác định bí mật nhà nước" - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Hai tiêu chí phân loạt bí mật nhà nước
Đối với quy định về phân loại bí mật nhà nước được xây dựng theo 2 tiêu chí gồm tính chất, mức độ quan trọng của thông tin và mức độ nguy hại nếu bị lộ, bị mất và có tham khảo quy định tại Bộ luật Hình sự về tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng. Theo đó, từng loại thông tin, tài liệu ở từng mức độ mật (Tuyệt mật, Tối mật, Mật) được quy định cụ thể tại danh mục bí mật nhà nước.
Về thủ tục thành lập hội đồng giải mật, Điều 22 dự thảo luật quy định 3 trường hợp giải mật, trong đó có 2 trường hợp giải mật quy định tại điểm a, điểm c khoản 1 không phải thành lập hội đồng. Việc thành lập hội đồng giải mật chỉ thực hiện trong trường hợp giải mật để đáp ứng yêu cầu thực tiễn bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập, hợp tác quốc tế. Trường hợp này, bí mật nhà nước còn thời hạn bảo vệ và thuộc danh mục bí mật nhà nước hiện hành nên cần thiết phải thành lập hội đồng để xác định yêu cầu, xem xét, đánh giá kỹ lưỡng, đảm bảo chính xác, khách quan, cẩn trọng để bảo đảm giải mật không gây nguy hại cho lợi ích quốc gia, dân tộc, trên cơ sở đó, hội đồng tư vấn cho người đứng đầu cơ quan, tổ chức xác định bí mật nhà nước quyết định giải mật.
Đối với các quy định liên quan đến quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn bảo mật hệ thống mạng, công nghệ bảo mật, biện pháp kỹ thuật để phòng, chống truy cập, sử dụng hoặc tiết lộ trái phép thông tin; sử dụng phần mềm hoặc công cụ mã hóa không được phê duyệt để mã hóa, giải mã hoặc truyền đưa bí mật nhà nước; mua bán, sử dụng thiết bị nghe lén, quay lén, ghi âm, nghe trộm, định vị trái phép… thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chuyên ngành về cơ yếu, an ninh mạng nên Chính phủ đề nghị không quy định tại luật...